خامنهای در قم؛ ترس از ریزش پایگاه سنتی
در سیزدهمین روز اعتراضات خامنهای در قم؛ شهری که نماد مشروعیت مذهبی نظام است، سخنرانی کرد، انتخاب قم تلاشی بود برای ترمیم پشت جبههای متزلزل، درحالیکه حتی همین پایگاههای سنتی نیز در روزهای نخست خیزش، صدای اعتراض سر دادند.
مرکز خبر- در سیزدهمین روز اعتراضات ۱۹ دیماه ۱۴۰۴، علی خامنهای شهر قم را برای سخنرانی انتخاب کرد؛ انتخابی که صرفاً تصادفی یا تشریفاتی نبود، بلکه انتخابی تاکتیکی و اضطراری برای بازسازی نمادین اقتدار مذهبی-سیاسی در نقطهای که ساختار جمهوری اسلامی از آن مشروعیتگیری میکند.
قم، با جایگاه ریشهایاش در دستگاه روحانیت و حضور مراجع و حوزههای علمیه، همواره یکی از ارکان بازتولید ایدئولوژی حاکم بوده است. خامنهای با حضور در این شهر تلاش کرد انسجام «پشت جبهه»ی مذهبی حکومت را حفظ کند، در شرایطی که حتی همین شهرهای حکومتی (قم، اراک، سمنان و غیره) در موج آغازین خیزش دیماه به سرعت شاهد تظاهرات مردمی بودند. حضور او در قم حامل این پیام بود: رژیم نگران ریزش در مناطق نمادین قدرت است.
از منظر تاریخی، قم معمولاً نه صحنهی خیزش، بلکه بستر حفظ مشروعیت نظام بوده است، اما اکنون اضطرار خامنهای برای سخنرانی در این شهر، در بحبوحهی اعتراضات، بیش از آنکه نشانهی قدرت باشد، نشانهی هراس است. هراس از اینکه حتی لایههای سنتی و مذهبی جامعه نیز دیگر در مقابل ساختار سرکوبگر بیتفاوت نماندهاند.
بهواقع خامنهای در قم نه برای تقویت انسجام، بلکه برای ترمیم مشروعیت فروپاشیده رفته است. وقتی حاکم در پایتختهای ایدئولوژیک خود احساس ناامنی کند، نشانهی عمیقترین شکافهای درونی در ساختار قدرت است.