جنگ در خاورمیانه و هشدار نهادهای بینالمللی درباره ناامنی غذایی
همزمان با تداوم جنگها در خاورمیانه، سه نهاد بینالمللی نسبت به افزایش قیمت انرژی و خطر گسترش ناامنی غذایی هشدار دادند.
مرکز خبر- در حالی که خاورمیانه در ماههای اخیر شاهد تشدید همزمان چندین درگیری نظامی بوده است، نهادهای بینالمللی نسبت به پیامدهای اقتصادی و انسانی این جنگها هشدار میدهند؛ پیامدهایی که فراتر از میدانهای نبرد، زندگی روزمره میلیونها نفر را تحت تأثیر قرار داده است.
در حال حاضر، چند کانون اصلی جنگ و تنش در منطقه فعال است؛ از جمله ادامه جنگ در غزه و درگیریهای میان اسرائیل و گروههای فلسطینی، تنشهای نظامی میان اسرائیل و بازیگران منطقهای مانند حزبالله در لبنان، حملات پراکنده در سوریه، درگیریهای داخلی در یمن و همچنین افزایش تنشهای نظامی و امنیتی میان ایران، آمریکا و اسرائیل در جنگ جاری.
این مجموعه بحرانها، زنجیرهای از بیثباتی را در حوزه انرژی، تجارت و امنیت غذایی ایجاد کرده است.
در همین راستا، سه نهاد مهم بینالمللی، صندوق بینالمللی پول، روسای بانک جهانی و برنامه جهانی غذا چهارشنبه ۱۹ فروردینماه، در بیانیهای مشترک اعلام کردند که افزایش شدید بهای نفت، گاز طبیعی و نهادههای شیمیایی (بهویژه کودهای کشاورزی) در پی جنگ در غرب آسیا، بهناچار موجب افزایش قیمت مواد غذایی در سطح جهانی خواهد شد.
در این بیانیه آمده است که بازارهای جهانی انرژی نسبت به ناامنیهای ژئوپلیتیکی حساس هستند و هرگونه اختلال در عرضه نفت و گاز، مستقیماً هزینه تولید و حملونقل مواد غذایی را افزایش میدهد. از سوی دیگر، افزایش قیمت کودهای شیمیایی نیز به کاهش بهرهوری کشاورزی و در نتیجه کاهش عرضه مواد غذایی در بسیاری از کشورها منجر خواهد شد.
نهادهای بینالمللی هشدار دادهاند که این روند میتواند به شکل نامتناسبی کشورهای کمدرآمد و دارای بحران بدهی را تحت فشار قرار دهد، کشورهایی که پیش از این نیز با تورم بالا، کاهش ارزش پول ملی و محدودیت منابع ارزی مواجه بودهاند. در چنین شرایطی، افزایش قیمت غذا میتواند به سرعت به بحرانهای انسانی، سوءتغذیه و حتی ناآرامیهای اجتماعی منجر شود.
کارشناسان اقتصادی نیز تأکید میکنند که تداوم جنگها در خاورمیانه، علاوه بر افزایش هزینههای انرژی، مسیرهای تجاری کلیدی را نیز تهدید میکند. برای مثال در جنگ جاری ایران، ناامنی در مسیرهای دریایی و افزایش هزینه بیمه حملونقل، باعث بالا رفتن قیمت تمامشده کالاها در بازارهای جهانی شده است.
از سوی دیگر، برخی تحلیلگران معتقدند که پیوند میان جنگ و امنیت غذایی، تنها به افزایش قیمتها محدود نمیشود، بلکه شامل اختلال در زنجیره تأمین، کاهش سرمایهگذاری در بخش کشاورزی و افزایش وابستگی کشورهای آسیبپذیر به واردات نیز هست؛ وضعیتی که در بلندمدت میتواند ساختارهای اقتصادی این کشورها را بیش از پیش شکننده کند.
در پایان این بیانیه، نهادهای بینالمللی خواستار اقدام فوری برای کاهش تنشها، تثبیت بازارهای انرژی و حمایت از کشورهای آسیبپذیر شدهاند و تأکید کردهاند که بدون مداخله مؤثر، جهان ممکن است با موج جدیدی از بحران غذایی مواجه شود، بحرانی که ریشه آن نه در کمبود مطلق منابع، بلکه در بیثباتی ناشی از جنگ و سیاستهای ژئوپلیتیکی است.