مَمهان هلبین زَیدان    

وان — سیاست‌های انکار و همسان‌سازی که موجودیت زبانی و فرهنگی مردم در ترکیه را هدف قرار می‌دهد، همچنان ادامه دارد. با وجود اعلام روند «صلح و جامعه‌ی دموکراتیک» در ۲۷ فوریه از سوی عبدالله اوجالان، هنوز خواسته‌های ملت کورد برآورده نشده است.

کوردها در ترکیه و باکور کوردستان امیدوارند این روند به به‌رسمیت شناختن حقوق شهروندی در قانون اساسی، تضمین حقوق فرهنگی و تحقق دموکراسی منجر شود. با این حال، با وجود آغاز تلاش‌ها برای حل مسئله‌ی کورد، مطالبه‌ی رسمی شدن زبان کوردی همچنان یکی از خواسته‌های اصلی است.

 

«انکار زبان یعنی انکار یک ملت»

 

 

در همین زمینه، عریفه اصلان، ریاست مشترک انجمن توسعه‌ی فرهنگ و زبان کوردی (KURDİGEH) در شهر وان، می‌گوید سیاست انکار زبان کوردی از زمان تأسیس جمهوری ترکیه ادامه داشته و تأکید می‌کند که به‌رسمیت نشناختن زبان، در واقع نادیده گرفتن یک ملت کهن است.

او می‌گوید: «دولت ترکیه با رویکردی سرکوبگرانه سعی در حذف زبان کوردی دارد. این موضوع فقط به آموزش محدود نمی‌شود، بلکه همه‌ی عرصه‌ها را دربر می‌گیرد. نهادهایی که برای گسترش زبان کوردی فعالیت می‌کنند بسته می‌شوند، این زبان تحت نظارت قرار می‌گیرد و حتی گاهی جریمه‌هایی اعمال می‌شود؛ همه‌ی این‌ها در راستای تضعیف هویت کوردی است.»

 

«زبان کوردی خط قرمز مردم است»

او همچنین می‌گوید یکی از مهم‌ترین مطالبات روند «صلح و جامعه‌ی دموکراتیک» که از ابتدای سال ۲۰۲۵ آغاز شده، رسمی شدن زبان کوردی است: «در این مدت بحث‌های زیادی درباره‌ی زبان شده، اما هنوز هیچ اقدام عملی صورت نگرفته است. زبان کوردی بخش اصلی هویت ملت کورد است و این فقط یک شعار نیست. اگر انکار آن ادامه پیدا کند، این روند به نتیجه نخواهد رسید.»

او ادامه می‌دهد: «همه‌ی ملت‌ها با زبان مادری‌شان شناخته می‌شوند. اگر قرار است ملت کورد به‌رسمیت شناخته شوند، اول باید زبان‌شان به‌رسمیت شناخته شود. زبان کوردی باید از دبستان تا دانشگاه به‌عنوان زبان آموزش پذیرفته شود. زبان مادری برای این مردم یک خط قرمز است.»

او تأکید می‌کند که ملت کورد با وجود سال‌ها سرکوب و سیاست‌های همسان‌سازی، توانسته‌اند زبان خود را حفظ کنند و این زبان به لطف سال‌ها مبارزه تا امروز زنده مانده است.

عریفه اصلان در پایان هشدار می‌دهد که فشار بر زبان کوردی حتی در جریان این روند هم ادامه دارد و ممکن است به آن آسیب بزند: «در آغاز این روند کمیته‌ای تشکیل شد، اما حتی تلاش شد مانع صحبت کردن یکی از مادران صلح که به کوردی حرف می‌زد، شوند. این قابل قبول نیست. برای پیشرفت و موفقیت این روند، باید زبان کوردی رسمیت پیدا کند و از مهدکودک تا دانشگاه به‌عنوان زبان آموزشی پذیرفته شود؛ این یک ضرورت است.»