هشدار انجمن علمی روانپزشکان ایران درباره تشدید کمبود دارو و دشواری دسترسی بیماران
سخنگوی انجمن علمی روانپزشکان ایران از گستردهتر شدن کمبود داروهای روانپزشکی در ماههای اخیر خبر داده و نسبت به پیامدهای اقتصادی و درمانی آن برای بیماران هشدار داده است.
مرکز خبر - امیرحسین جلالی ندوشن، سخنگوی انجمن علمی روانپزشکان ایران اعلام کرد که کمبود برخی داروهای روانپزشکی از گذشته وجود داشته، اما گزارشهای دریافتی انجمن از گسترش و تشدید این وضعیت در ماههای اخیر حکایت دارد.
به گفته وی، مشکل تنها به نایابشدن دارو محدود نیست؛ در برخی موارد دارو در بخشهایی از کشور موجود است، اما بیماران به دلیل دشواری توزیع یا نبود دسترسی در محل زندگی خود نمیتوانند آن را بهموقع تهیه کنند. از سوی دیگر، افزایش قیمتها و پوششندادن بیمهای برخی داروها باعث شده است که حتی موجودبودن دارو نیز لزوماً امکان دسترسی بیمار به آن را فراهم نکند.
امیرحسین جلالی با اشاره به تجربه بالینی روانپزشکان گفت برخی بیماران به دلیل هزینهها خواهان داروهای ارزانتر میشوند و پزشکان نیز گاهی در پی نبود داروی تجویزشده یا ناتوانی مالی بیمار، ناچار به تغییر انتخاب درمانی خود هستند. او تأکید کرد که درمان بسیاری از اختلالات روانپزشکی بلندمدت است و اختلال در دسترسی به دارو میتواند ثبات درمانی بیماران را برهم بزند و فشار روانی و اقتصادی بیشتری به آنان و خانوادههایشان تحمیل کند.
با این حال، سخنگوی این انجمن اعلام کرد که این نهاد آمار متمرکزی درباره شمار بیمارانی که به دلیل کمبود دارو با وقفه درمان مواجه شدهاند یا میزان تغییر نسخهها در اختیار ندارد. بنابراین، ابعاد عددی پیامدهای این وضعیت هنوز مشخص نیست.
او همچنین هشدار داد که جایگزینی دارو همیشه راهحلی ساده نیست. تغییر شرکت تولیدکننده، تغییر شکل دارویی یا جایگزینی با دارویی دیگر، تصمیمهای متفاوتی هستند و باید با توجه به وضعیت بالینی بیمار انجام شوند. به گفته او، نگرانی انجمن این است که تغییر ناخواسته روند درمان به بیثباتی وضعیت برخی بیماران و افزایش نیاز به مراقبتهای درمانی یا بستری منجر شود؛ هرچند برای سنجش میزان وقوع این پیامدها به دادههای دقیق نیاز است.
یکی از نگرانیهای اصلی انجمن علمی روانپزشکان ایران، پیامدهای بالینی تغییر ناخواسته در روند درمان است. به گفته جلالی ندوشن، اختلال در دسترسی به دارو یا تغییر اجباری برنامه درمانی میتواند وضعیت برخی بیماران را بیثبات کند و نیاز آنان به مراقبتهای بیشتر یا بستریشدن را افزایش دهد؛ پیامدهایی که علاوه بر فشار بر بیمار و خانواده، هزینههای بیشتری به نظام سلامت تحمیل میکند.
در واکنش به مشکلات احتمالی دسترسی به دارو، محمدرضا شالبافان، مدیرکل دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت، از بیماران خواست در صورت مواجهه با کمبود، در اسرع وقت با پزشک معالج خود تماس بگیرند؛ ترجیحاً همان پزشک یا مرکز درمانی که پیشتر روند درمان را دنبال کرده است.
او تأکید کرد که بیماران نباید بهصورت خودسرانه مقدار مصرف دارو را کاهش دهند، داروی دیگری را جایگزین کنند یا درمان را قطع کنند. به گفته شالبافان، هرگونه تغییر در دارو یا مقدار مصرف باید با اطلاع و نظر پزشک انجام شود و مشکل تأمین دارو نیز از سوی وزارت بهداشت و سازمان غذا و دارو در حال پیگیری است.
در حالی که انجمن علمی روانپزشکان ایران بر پیامدهای کمبود، گرانی و دشواری دسترسی به دارو تأکید دارد، وزارت بهداشت بر ضرورت مراجعه بیماران به پزشک برای مدیریت درمان در شرایط کمبود متمرکز شده است. با این حال، در اظهارات منتشرشده آمار دقیقی از داروهای دچار کمبود، تعداد بیماران متأثر، گستره جغرافیایی مشکل یا زمان مشخص رفع کمبودها ارائه نشده است؛ اطلاعاتی که برای ارزیابی ابعاد بحران و سنجش اقدامات انجامشده ضروری است.