مرکز خبر – دفتر حقوق بشر سازمان ملل در گزارشی جدید از افزایش چشمگیر و نگران‌کننده خشونت جنسی مرتبط با جنگ در سودان خبر داده است. این گزارش تأکید می‌کند که این اقدامات دیگر رویدادهایی پراکنده و استثنایی نیستند، بلکه به شکلی گسترده و سازمان‌یافته در بیشتر مناطق کشور رخ می‌دهند.

بر اساس این گزارش که روز سه‌شنبه ۲۳ ژوئن منتشر شد، خشونت جنسی در سودان از نظر گستردگی و شدت به سطحی بی‌سابقه رسیده و به‌طور نظام‌مند به‌عنوان سلاحی در جریان جنگ مورد استفاده قرار گرفته است.

این گزارش نشان می‌دهد که موارد ثبت‌شده در ۱۶ ایالت از ۱۸ ایالت سودان رخ داده‌اند؛ موضوعی که بیانگر گسترش دامنه این نقض‌ها هم‌زمان با گسترش درگیری‌ها است.

سازمان ملل تأکید کرده است که از خشونت جنسی برای ایجاد رعب و وحشت در میان غیرنظامیان و وارد کردن آسیب‌های عمیق روحی و روانی به قربانیان، خانواده‌های آنان و جوامع محلی استفاده شده است. همچنین نسبت به پیامدهای بلندمدت این جنایات بر ساختار اجتماعی سودان هشدار داده است.

سخنگوی دفتر حقوق بشر سازمان ملل گفت این نهاد تاکنون دست‌کم ۵۴۶ مورد خشونت جنسی مرتبط با جنگ را ثبت کرده که ۸۳۸ قربانی داشته است. این موارد از زمان آغاز درگیری‌ها در آوریل ۲۰۲۳ رخ داده‌اند. با این حال، وی تأکید کرد که این ارقام تنها بخشی از واقعیت را نشان می‌دهند، زیرا بسیاری از قربانیان به دلیل ترس، انگ اجتماعی و نبود حمایت کافی، حاضر به گزارش آنچه بر آنان گذشته نیستند.

به گفته او، بیشتر موارد تأییدشده به نیروهای پشتیبانی سریع و گروه‌های هم‌پیمان آن نسبت داده شده است. در عین حال، مواردی از تخلفات نیز به ارتش سودان، نیروهای امنیتی و شبه‌نظامیان وابسته به آنها نسبت داده شده که نشان می‌دهد مسئولیت این جنایات محدود به یک طرف درگیری نیست.

سخنگوی دفتر حقوق بشر افزود که حدود یک‌چهارم موارد ثبت‌شده شامل تجاوز گروهی بوده است. در یکی از این موارد، دختری توسط دست‌کم ده مرد مورد تجاوز قرار گرفته است. از دیگر موارد ثبت‌شده می‌توان به بردگی جنسی، ازدواج اجباری، شکنجه جنسی و قاچاق انسان با هدف سوءاستفاده جنسی اشاره کرد.

این گزارش همچنین از کشته شدن دست‌کم ۱۳ نفر از قربانیان، شامل زنان، مردان و کودکان، خبر می‌دهد. بیشتر این افراد پس از تجاوزهای گروهی بسیار خشونت‌آمیز جان باخته‌اند و کم‌سن‌ترین قربانی تنها ۹ سال داشته است. گزارش می‌افزاید که بسیاری از قربانیان با مشکلات جدی جسمی و پزشکی روبه‌رو شده‌اند؛ مشکلاتی که به دلیل فروپاشی بخش بزرگی از نظام درمانی کشور تشدید شده است. همچنین دست‌کم ۵۹ زن و دختر در نتیجه تجاوز باردار شده‌اند یا فرزندی به دنیا آورده‌اند.

در بخش دیگری از گزارش آمده است که برخی از این خشونت‌ها با انگیزه انتقام‌جویی و بر اساس وابستگی فرضی قربانیان به یکی از طرف‌های درگیر انجام شده است. علاوه بر این، مواردی از حملات با انگیزه‌های قومی نیز ثبت شده است. برای نمونه، بسیاری از قربانیان قوم «مسالیت» در غرب دارفور گفته‌اند که مهاجمان پیش از تجاوز، درباره تعلق قبیله‌ای آنان سؤال می‌کردند.

این مقام سازمان ملل هشدار داد که برخی از این اقدامات ممکن است مصداق جنایت جنگی باشند. به‌ویژه در دارفور، شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد بخشی از خشونت‌های جنسی در چارچوب حملات گسترده و سازمان‌یافته علیه غیرنظامیان صورت گرفته و ممکن است در رده جنایت علیه بشریت قرار گیرند.

 

ضرورت پایان دادن به مصونیت از مجازات

این گزارش هشدار می‌دهد که اگر به خشونت‌های جنسی مرتبط با جنگ و پیامدهای آن رسیدگی نشود، صلح و انسجام اجتماعی در سودان برای سال‌ها با خطر جدی مواجه خواهد بود. سازمان ملل تأکید کرده است که تحقق عدالت، حمایت از قربانیان و مقابله با انگ اجتماعی و تبعیض، از مهم‌ترین گام‌ها برای جلوگیری از تکرار این جنایات است.

کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل خواستار انجام تحقیقات سریع، مستقل و بی‌طرفانه درباره موارد خشونت جنسی در جریان جنگ شد تا عاملان این جنایات پاسخگو شوند.

او تأکید کرد که ادامه مصونیت از مجازات تنها به تداوم و تشدید این نقض‌ها دامن می‌زند و چرخه خشونت را بازتولید می‌کند. وی خواستار محاکمه همه عاملان، از جمله افرادی شد که در جایگاه فرماندهی قرار داشته‌اند، و بر ضرورت جبران خسارت قربانیان تأکید کرد.

او همچنین از طرف‌های درگیر خواست اقدامات عملی، مشخص و قابل نظارت برای جلوگیری از خشونت جنسی اتخاذ کنند و از جامعه جهانی خواست عدالت و پاسخگویی را به یکی از محورهای اصلی تلاش‌ها برای برقراری آتش‌بس و پایان دادن به جنگ در سودان تبدیل کند.