گرانی لوازمالتحریر؛ خانوادهها سبد خرید مدرسه را کوچکتر کردهاند
با نزدیکشدن به آغاز سال تحصیلی، بازگشایی مدارس برای بخشی از خانوادهها دیگر صرفاً به معنای بازگشت فرزندان به کلاس درس نیست؛ بلکه به مسئلهای اقتصادی تبدیل شده که توان خانواده برای تأمین ابتداییترین نیازهای آموزشی را به چالش میکشد.
مرکز خبر - با نزدیکشدن به آغاز سال تحصیلی، جهش قیمت لوازمالتحریر و کاهش قدرت خرید خانوارها، هزینه بازگشت کودکان به مدرسه را افزایش داده است.
در حالی که قیمت برخی اقلام نوشتافزار نسبت به سال گذشته بین ۵۰ تا ۱۰۰ درصد افزایش یافته، مدیرعامل مجمع نوشتافزار ایرانی-اسلامی از افزایش بیش از ۳۰۰ درصدی قیمت کاغذ و رشد ۵۰ تا بیش از ۲۰۰ درصدی قیمت برخی اقلام خبر داده است. همزمان، یک بررسی صنفی از کاهش ۵۲ درصدی سبد خرید نوشتافزار خبر میدهد؛ کاهشی که نشانه تغییر الگوی خرید خانوادهها تحت فشار اقتصادی است.
مهدی کلانتری، مدیرعامل مجمع نوشتافزار ایرانی-اسلامی، روز چهارشنبه ۱۸ شهریور در گفتوگو با «دیدهبان ایران» گفت قیمت کاغذ بیش از ۳۰۰ درصد افزایش یافته و قیمت کالاهای مختلف نوشتافزار از حدود ۵۰ درصد تا بیش از ۲۰۰ درصد افزایش داشته است. او تأکید کرده که به دلیل تفاوت میان کالاها، نمیتوان یک میانگین واحد برای افزایش قیمت کل بازار اعلام کرد.
به گفته مهدی کلانتری، بخشی از کالاهای موجود در بازار مربوط به موجودی سال گذشته است و با قیمتهای قدیمی عرضه میشود، در حالی که کالاهای جدید با هزینههای بالاتر تولید و واردات وارد بازار شدهاند. همین مسئله موجب شده کالاهای مشابه در بازار با قیمتهای متفاوت عرضه شوند. او سهم تولید داخلی از بازار نوشتافزار را حدود ۶۰ درصد اعلام کرده و گفته است دفتر، مداد، خودکار و پاککن عمدتاً در داخل تولید میشوند، اما کیف، جامدادی و نوشتافزارهای فانتزی وابستگی بیشتری به واردات، بهویژه از چین، دارند.
در همین حال مهرداد عالیپور هریسی، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران و فعال حوزه نوشتافزار، در گفتوگو با «دنیای اقتصاد» و با اشاره به بررسی رفتار خرید حدود یکهزار و ۸۰۰ واحد صنفی عمدهفروش و خردهفروش، از کاهش حدود ۵۲ درصدی سبد خرید نوشتافزار خبر داد.
بر اساس این گفتوگو، خانوادهها خرید یکجای لوازم مدرسه در ابتدای سال تحصیلی را به خریدهای کوچکتر و مرحلهای تبدیل کردهاند. به این معنا که به جای تهیه همزمان تمام نیازهای دانشآموز، ابتدا اقلام ضروری خریداری میشود و تهیه سایر وسایل به زمان دیگری موکول میشود.
این تغییر رفتار، بیش از آنکه نشانه کاهش نیاز دانشآموزان باشد، بازتاب کاهش توان مالی خانوادههاست. وقتی قیمت دفتر، کاغذ، نوشتافزار و سایر ملزومات افزایش مییابد، خانوادههایی که درآمدشان متناسب با این افزایش رشد نکرده، ناچارند میان نیازهای مختلف فرزندان خود اولویتبندی کنند.
برای خانوارهایی که بیش از یک دانشآموز دارند، فشار مالی چند برابر میشود. هزینه خرید دفتر و نوشتافزار تنها بخشی از مخارج آغاز سال تحصیلی است و خانوادهها باید همزمان هزینههایی مانند کیف، کفش، لباس فرم، کتاب و رفتوآمد را نیز تأمین کنند. در چنین شرایطی، خرید برخی اقلام به تعویق میافتد یا خانوادهها به استفاده مجدد از وسایل سالهای گذشته و انتخاب کالاهای ارزانتر روی میآورند.
پیامد این وضعیت تنها به بازار نوشتافزار محدود نمیشود. کاهش توان خرید میتواند مستقیماً بر تجربه آموزشی دانشآموزان اثر بگذارد؛ زیرا دسترسی کودکان به امکانات آموزشی بیش از گذشته به توان اقتصادی خانوادههایشان وابسته میشود. دانشآموزانی که خانواده آنها قادر به تهیه کامل وسایل مورد نیاز نیست، ممکن است سال تحصیلی را با امکانات محدودتری آغاز کنند و در ادامه نیز از برخی فعالیتها و امکانات مکمل آموزشی محروم بمانند.
از سوی دیگر، کاهش تقاضا به خود بازار نیز فشار وارد کرده است. گزارشهای منتشرشده درباره بازار نوشتافزار نشان میدهد افزایش قیمت و کاهش قدرت خرید باعث شده رونق معمول این بازار در آستانه بازگشایی مدارس کاهش یابد و خانوادهها خریدهای خود را به تعویق بیندازند.
افزایش قیمت کاغذ نیز به دلیل تأثیر مستقیم آن بر تولید دفتر و محصولات کاغذی اهمیت ویژهای دارد. در ماههای اخیر، فعالان بازار کاغذ از افزایش قابل توجه قیمت انواع کاغذ و کاهش خرید مشتریان نیز خبر دادهاند و هشدار دادهاند که ادامه این روند میتواند دانشآموزان و بخشهای وابسته به آموزش و نشر را تحت فشار بیشتری قرار دهد.
در چنین شرایطی، بازگشایی مدارس برای بخشی از خانوادهها دیگر صرفاً به معنای بازگشت فرزندان به کلاس درس نیست؛ بلکه به مسئلهای اقتصادی تبدیل شده که توان خانواده برای تأمین ابتداییترین نیازهای آموزشی را به چالش میکشد.
کاهش سبد خرید نوشتافزار در کنار افزایش شدید قیمتها، تصویری از کوچکشدن سهم آموزش در سبد هزینه خانوار ارائه میدهد؛ وضعیتی که در صورت تداوم میتواند شکاف میان دانشآموزان برخوردار و کمبرخوردار را عمیقتر کند و هزینه بحران معیشتی را مستقیماً به کلاس درس منتقل کند.