دوئل خامنهای و ترامپ؛ وقتی تاریخ در حلقهی تکرار میچرخد
همزمان با اوجگیری اعتراضات دیماه ۱۴۰۴، تقابل لفظی علی خامنهای و دونالد ترامپ بار دیگر تکرار شد؛ جدالی که بیش از آنکه نشان قدرت باشد، بازتاب بحران درونی جمهوری اسلامی و مطالبات جامعهای است که نه دخالت خارجی میخواهد و نه سرکوب داخلی.
مرکز خبر- روز گذشته ۱۹ دیماه در سیزدهمین روز اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴، علی خامنهای در سخنرانیاش در شهر قم، بار دیگر به شیوهای تاریخپناهانه و با بهرهگیری از گفتمان دشمنسازی، به تقابل با ایالات متحده و شخص دونالد ترامپ پرداخت. خامنهای با ارجاع به چهرههایی چون فرعون، نمرود، رضاخان و محمدرضاشاه، خطاب به ترامپ گفت: «او هم سرنگون خواهد شد». این سخنان نهتنها ادامهی سنت دیرینهی تولید «دشمن فرضی» در ادبیات سیاسی نظام است، بلکه بازتابی از بحران درونی ساختار قدرت و نیاز به انسجام مصنوعی از طریق دشمننمایی بیرونیست. خامنهای در ادامه گفت: «مزدوری بیگانگان را ملت ایران تحمل نخواهد کرد»؛ جملهای که همزمان با تداوم سرکوب خشونتبار معترضان در شهرهای مختلف ایراد شد. همزمان، دونالد ترامپ، که از آغاز اعتراضات دیماه موضعگیریهایی داشته، بهویژه پس از قتلعام در خیابان اعلام کرد اگر جمهوری اسلامی به کشتار مردم ادامه دهد، آمریکا از آنها دفاع خواهد کرد. اما در میان این دو تهدید متقابل، واقعیت میدان چیز دیگریست، مردم ایران نه هوادار دخالت نظامی آمریکا هستند، نه به جمهوری اسلامی اعتماد دارند. تجربههای گذشته، از عراق تا افغانستان، نشان داده که دخالت خارجی اغلب مسیر کشورها را از دموکراسی منحرف میکند. از سوی دیگر، خشم عمومی نسبت به سرکوب داخلی، فساد ساختاری و ناکارآمدی دولت، موجی از اعتراض گسترده و مردمی را به راه انداخته که نه با دلار آمریکا هدایت میشود و نه با فتوا خاموش. پناه بردن خامنهای به اسطورههای تاریخی همچون نمرود و فرعون، نه تنها پاسخ به مطالبات واقعی مردم نیست، بلکه تکرار استراتژی فرار از پاسخگویی است. در روایت رهبر جمهوری اسلامی شریعتمحور، هر اعتراض، واجد وابستگی بیگانه است و هر صدای مخالف، مزدور دشمن. این رویکرد، هم ریشه در دوران پهلوی و هم در دهههای پس از انقلاب ۱۹۷۹م/ ۱۳۵۷، برای سرکوب صدای مردم استفاده شدهاند. در نهایت، این سخنرانی نشانهی اضطراب یک نظام در محاصرهی بحرانهای درونی است، در جهانی که شهروندان به آگاهی تاریخی و سیاسی بیشتری دست یافتهاند، رجوع به فرعون و نمرود دیگر کار نمیکند؛ چرا که مردم نه در جستجوی جنگ نیابتی آمریکا هستند و نه تسلیم سرکوب داخلی. مطالبه روشن است، تغییر وضع موجود، بدون قربانیشدن در معادلات بینالمللی یا ایدئولوژی فرسوده حاکمان.