بحران در اوین و شیبان در سایه جنگ؛ تشدید نگرانیها درباره وضعیت زندانیان
گزارشها از زندانهای اوین تهران و شیبان اهواز حاکی از تشدید بحرانهای بهداشتی، معیشتی و قضایی در شرایط جنگی است، وضعیتی که نگرانی خانوادههای زندانیان را افزایش داده است.
مرکز خبر- همزمان با تشدید شرایط جنگی و افزایش فضای امنیتی در ایران، گزارشهای منتشر شده از دو زندان اوین تهران و شیبان اهواز از وخامت فزاینده وضعیت زندانیان حکایت دارد؛ شرایطی که از کمبود امکانات اولیه تا بلاتکلیفی قضایی و محدودیتهای شدید، ابعاد مختلف زندگی زندانیان را تحت تأثیر قرار داده است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، زندان شیبان اهواز در هفتههای اخیر با بحرانی چندلایه مواجه شده است؛ بحرانی که از تراکم شدید جمعیت آغاز شده و به کمبود آب، گسترش بیماری و ضعف زیرساختهای بهداشتی رسیده است.
در این زندان، بخشهایی به بازداشتشدگان ماههای اخیر اختصاص یافته و شمار زیادی از آنان همچنان بدون تعیین تکلیف قضایی نگهداری میشوند. بند قرنطینه برای ورودیهای جدید در نظر گرفته شده، اما گزارشها نشان میدهد که در برخی ساختمانها، اتاقهایی با ظرفیت محدود به محل اسکان دهها زندانی تبدیل شده و حتی از فضاهای عمومی نیز برای جایدادن افراد استفاده میشود. جمعیت برخی بخشها به چند صد نفر رسیده، در حالی که تنها تعداد اندکی از زندانیان حکم قطعی دارند.
کمبود آب به یکی از جدیترین مشکلات زندان شیبان تبدیل شده است؛ بهطوری که در ساعات طولانی از شبانهروز دسترسی به آب برای نیازهای اولیه قطع میشود. همزمان، تعداد محدود سرویسهای بهداشتی در برابر جمعیت بالا و کیفیت نامناسب آب، وضعیت بهداشتی را بهشدت وخیم کرده است.
گزارشها همچنین از افزایش موارد بیماری در میان زندانیان حکایت دارد. اگرچه برخی به بهداری منتقل میشوند، اما کیفیت خدمات درمانی و دسترسی به دارو با تردید جدی مواجه است. آلودگی گسترده محیط به حشرات و بروز مشکلات پوستی، در کنار نبود امکانات سرمایشی مناسب و کمبود حمام و آب گرم، شرایط زندگی را بیش از پیش دشوار کرده است.
در همین حال، گزارشهایی مشابه اما با ابعاد متفاوت از زندان اوین تهران نیز منتشر شده است؛ جایی که شرایط جنگی، فشار بر زندانیان را تشدید کرده و محدودیتها را افزایش داده است.
بر اساس این گزارشها، روند رسیدگی به پروندههای قضایی بسیاری از زندانیان در اوین با اختلال جدی مواجه شده و شماری از بازداشتشدگان ماهها در بلاتکلیفی بهسر میبرند. درخواستهایی مانند مرخصی یا آزادی نیز در بسیاری از موارد بدون پاسخ باقی مانده است.
در حوزه معیشتی، کمبود اقلام بهداشتی و کاهش جیره غذایی به یکی از مشکلات اصلی زندانیان تبدیل شده است. اقلامی مانند مسواک، خمیردندان، شامپو و سایر ملزومات اولیه بهطور کافی در دسترس نیست و این وضعیت، نگرانیها درباره سلامت عمومی زندانیان را افزایش داده است.
وضعیت درمانی نیز بهگزارش منابع، بحرانی توصیف شده است. کمبود گسترده دارو، چه برای بیماریهای خاص و چه بیماریهای عمومی، در کنار محدودیت شدید در دریافت دارو از سوی خانوادهها، دسترسی زندانیان به خدمات درمانی را با چالش جدی مواجه کرده است. همچنین نبود خدمات تخصصی مانند دندانپزشکی و محدودیت در اعزام به مراکز درمانی خارج از زندان - که تنها در شرایط بسیار حاد انجام میشود - سلامت بسیاری از زندانیان را در معرض خطر قرار داده است.
در کنار این موارد، از ابتدای تشدید شرایط جنگی، محدودیتهای امنیتی در اوین افزایش یافته و زندانیان در سالنهای جداگانه نگهداری میشوند. گزارشها همچنین از تردد مسئولان زندان با سلاحهای جنگی تماماتوماتیک خبر میدهند؛ موضوعی که فضای زندان را بیش از پیش ملتهب و امنیتی کرده است.
مجموع این شرایط در دو زندان اوین و شیبان، تصویری نگرانکننده از وضعیت زندانها در شرایط جنگی ارائه میدهد؛ جایی که همزمانی بحرانهای بهداشتی، کمبود امکانات اولیه، فشارهای امنیتی و بلاتکلیفی قضایی، وضعیت زندانیان را به مرحلهای بحرانی رسانده است.
در این میان، خانوادههای زندانیان با ابراز نگرانی از وضعیت عزیزان خود، خواستار شفافیت، بهبود شرایط نگهداری و دسترسی به خدمات درمانی و حقوقی شدهاند. فعالان حقوق بشر نیز بارها هشدار دادهاند که ادامه این وضعیت، بهویژه در شرایط جنگی، میتواند پیامدهای جبرانناپذیری برای سلامت و جان زندانیان به همراه داشته باشد.
آنها تأکید میکنند که در چنین شرایطی، اعطای مرخصی، آزادی زندانیان سیاسی و عقیدتی و کاهش جمعیت کیفری میتواند بهعنوان اقدامی فوری برای کاهش فشار بر زندانها و جلوگیری از تشدید بحران انسانی در دستور کار قرار گیرد.