از مهندسی تا نقاشی؛ سفر یک زن مهندس در جهان هنر
مهندس و هنرمند کورد، شَم ابوبکر، با پیوند زدن مهندسی و نقاشی، به بازنمایی حافظه شهرش و فرهنگ زن کورد پرداخته است؛ آثاری الهامگرفته از ریشههای خانوادگی و شور زودهنگامش به هنر و دعوتی صریح از زنان برای تداوم خلاقیت، فارغ از هر شرایطی.
هیوی صلاح
سلیمانی- شَم ابوبکر، مهندس برنامهریزی شهری و نقاش کورد، در کنار فعالیت حرفهای خود در حوزه مهندسی، هنر را به ابزاری برای بازنمایی هویت زن کورد، حافظه شهری و تجربه زیسته زنان در جامعه معاصر تبدیل کرده است. او که از کودکی به نقاشی علاقهمند بوده، پس از تحصیل در رشته مهندسی برنامهریزی شهری و بازگشت به سلیمانیه، هنر را بهصورت آکادمیک دنبال کرده و کوشیده است میان دو جهان مهندسی و هنر پلی مفهومی ایجاد کند.
به گفته شَم ابوبکر، هنر برای او فضایی شخصی و انتقادی است که امکان بیان احساسات، خاطرهها و چالشهای زنان را فراهم میکند؛ مسائلی که اغلب در زبان رسمی و روزمره نادیده گرفته میشوند. آثار او عمدتاً در سبک انتزاعی و مبتنی بر «حافظه مکان» شکل گرفتهاند و به نوستالژی محلهها و فضاهای قدیمی سلیمانی، رد طبیعت بر اشیا و نقش کارهای دستی زنان، مانند گلدوزی و خیاطی، میپردازند.
این هنرمند کورد ریشه گرایش خود به هنر را در فضای خانوادگی میداند؛ جایی که مهارتهای دستی و هنری، بهویژه در میان زنان خانواده، بخشی از زندگی روزمره بوده است. او معتقد است زنان کورد در طول تاریخ، با سوزن، نخ و رنگ، نهتنها نیازهای زندگی را پاسخ دادهاند بلکه آثاری هنری خلق کردهاند که حامل هویت، حافظه و مقاومت فرهنگی بوده است.
شَم ابوبکر در آثار خود به مسائل زنان، استثمار نادیدهشده کار خانگی، محدودیتهای اجتماعی و نقش هنر بهعنوان فضایی برای مقاومت نرم میپردازد. او همچنین به دشواریهای معیشتی هنرمندان در اقلیم باشور کوردستان اشاره میکند و میگوید بیشتر هنرمندان ناچارند در کنار هنر، شغلی دیگر داشته باشند و امکان اتکا صرف به درآمد هنری برای شمار اندکی فراهم است.
این نقاش کورد تأکید میکند که نمایش آثار هنری نباید به گالریها محدود شود و حضور هنر در فضاهای عمومی میتواند به گفتوگوی اجتماعی و بازخوانی تجربه زنان کمک کند. به باور او، هنر نهتنها ابزاری برای زیبایی، بلکه زبانی برای روایت درد، حافظه و هویت جمعی است؛ زبانی که زنان کورد، با وجود محدودیتها، همچنان در حال گسترش آن هستند.