مرکز خبر- گزارش‌های منتشرشده از ایران در روزهای اخیر از افزایش نگرانی‌ها درباره خطر اعدام زنان زندانی، اجرای احکام مرگ، بازداشت و بلاتکلیفی شهروندان، تیراندازی نیروهای نظامی و کشته‌شدن کولبران و دیگر شهروندان و همچنین استفاده از اعتراف‌های اجباری حکایت دارد؛ روندی که به گفته فعالان حقوق بشر و زنان، نشان‌دهنده تداوم سرکوب و نبود سازوکار مؤثر برای حمایت از قربانیان است.

 

زنان در خطر اعدام؛ از پخشان عزیزی تا بیتا همتی

هم‌زمان با موج صدور و اجرای احکام اعدام، نگرانی‌ها درباره سرنوشت دست‌کم شش زن زندانی سیاسی و عقیدتی افزایش یافته است. پخشان عزیزی، زهرا شهباز طبری، نسیمه اسلام‌زهی، مریم هداوند، ارغوان فلاحی و مهناز چاردولی از جمله زنانی هستند که خطر اجرای حکم اعدام آنان گزارش شده است. همچنین نگرانی‌ها درباره احتمال صدور دوباره حکم اعدام برای پخشان عزیزی، وریشه مرادی و بیتا همتی ادامه دارد.

مونا ملکی، شهروند ۲۷ ساله اهل سنه، نیز با گذشت بیش از دو هفته از بازداشت، همچنان در سلول انفرادی بند زنان زندان مرکزی سنندج در بلاتکلیفی به سر می‌برد. ناهید فلاحتی، شهروند بهایی محبوس در زندان عادل‌آباد شیراز، نیز پس از ۳۵ روز بازداشت همچنان بلاتکلیف است و از یک هفته پیش از تماس تلفنی و ملاقات با خانواده محروم شده است.

طوبی مرادی موگوئی، معروف به «تینا»، از بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ در بازار تهران، پس از دریافت احضاریه اجرای حکم، در شعبه یک اجرای احکام کیفری دادسرای عمومی و انقلاب ناحیه ۳۳ تهران، برای تحمل دوران محکومیت بازداشت و به زندان منتقل شد.

 

علیرضا سپاهی؛ بازگشت از مسیر اعدام به زندان

علیرضا سپاهی، از بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ و محکومان پرونده موسوم به «میدان علیخانی اصفهان»، پیش از انتقال به محل اجرای حکم اعدام دچار سکته شد. او که قرار بود همراه با ابوالفضل سپاهی و امیرحسین صفری اعدام شود، به بیمارستان منتقل و پس از رسیدگی پزشکی بار دیگر به زندان دستگرد اصفهان بازگردانده شد.

 

اجرای احکام اعدام و ادامه بازداشت‌ها

در روزهای اخیر، احکام اعدام علیجان گراوند، شهروند کورد اهل کوهدشت، و فرزاد سبحانی در زندان‌های قزلحصار کرج و اورمیه اجرا شد. همچنین نادر آبیل، احمد طباطبایی زواره و حسن خلیلی در زندان‌های تایباد و قزلحصار اعدام شدند. گزارش‌ها از اجرای حکم پنج زندانی محکوم به اعدام در پرونده‌های مواد مخدر در زندان تایباد و اعدام علی رسولی، احساق مره‌ای، شمس‌الدین افشاری و فرج یحیایی در زندان‌های همدان، وکیل‌آباد مشهد و مرکزی زنجان حکایت دارد. حکم یک زندانی بلوچ نیز در مشهد مخفیانه و بدون اطلاع خانواده اجرا شده است.

در همین حال، شعبه ۴۱ دیوان عالی کشور حکم اعدام بنیامین نقدی را تأیید کرده و مهدی روشنی، زندانی سیاسی اهل ملکشاهی ایلام، نیز به اعدام محکوم شده است.

هم‌زمان، ۹ شهروند، از جمله یک نوجوان ۱۶ ساله بازداشت‌شده در ارتباط با اعتراضات دی‌ماه در اسفراین، همچنان در بلاتکلیفی قضایی هستند. اسماعیل خاطری، میلاد مروتی و ماهان سیفی نیز در روزهای اخیر بازداشت شده‌اند. پیام حسینی، ورزشکار ۱۸ ساله اهل کامیاران، برای اجرای حکم یک سال حبس به زندان منتقل شده و سعید محمدیاری، ورزشکار ۳۶ ساله اهل کوهدشت، به هشت سال حبس، محرومیت اجتماعی و تبعید محکوم شده است.

 

از کشته‌شدن کولبران تا تیراندازی به شهروندان

در مناطق مرزی، یک کولبر در پی تیراندازی نیروهای نظامی در باشماق مریوان کشته شد و نام مادیح کرمانی به‌عنوان کولبر جان‌باخته در این منطقه منتشر شده است.

عباس خسرجی، شهروند ۳۵ ساله عرب و پدر دو فرزند اهل اهواز، هنگام جمع‌آوری ضایعات با شلیک مستقیم نیروهای سپاه پاسداران کشته شد. همچنین سید احمد اسماعیلی، شهروند کورد اهل مهاباد، در جریان تیراندازی نیروهای سپاه در بوکان جان باخت و بنا بر گزارش‌ها، پیکر او توسط نیروهای امنیتی ربوده شد.

در راسک نیز دو شهروند، از جمله عبدالکریم بون (محمدحسنی)، در پی تیراندازی نیروهای نظامی و مرزی کشته شدند. کریم براهویی، شهروند بلوچ حدوداً ۲۴ ساله، نیز با آثار ضربات جسم سخت به سر در یزد جان باخت و مهران عزیزی ۲۱ ساله در رودبار جنوب هدف تیراندازی نیروهای انتظامی قرار گرفت و زخمی شد.

 

اعتراف‌های اجباری و فشار بر اقلیت‌های دینی

گزارش‌های مربوط به بازداشت در بی‌خبری، شکنجه و اعتراف‌گیری اجباری نیز ادامه دارد. پلیس تهران از بازداشت یک شهروند به دلیل فعالیت در فضای مجازی خبر داده و هم‌زمان ویدیویی از اعترافات او منتشر کرده است؛ در حالی که شرایط ضبط این اعترافات مشخص نیست.

مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل درباره وضعیت حقوق بشر در ایران، ۸ مرداد اعلام کرد دست‌کم ۶۱ شهروند بهایی و ۷۹ مسیحی، که بیشتر آنان نوکیشان مسیحی هستند، در بازداشت یا زندان به سر می‌برند. او از گزارش‌های مربوط به شکنجه برای گرفتن اعتراف‌های اجباری و پخش این اعترافات از رسانه‌های دولتی ابراز نگرانی کرد و از میان بهاییان بازداشت‌شده نام پیام ولی، رویا ثابت، آرتین غضنفری، شکیلا قاسمی، پیوند نعیمی و برنا نعیمی را مطرح کرد. به گفته ساتو، پیوند و برنا نعیمی برای وادار شدن به اعتراف تحت «اعدام‌های ساختگی» قرار گرفته‌اند.

مای ساتو همچنین درباره بازداشت و ضرب‌وشتم محمد نیک‌بخت، نوکیش مسیحی، و توقیف کلیسای انجیلی سنت پطرس در تهران و اخراج ۲۷ مسیحی ارمنی و آشوری ابراز نگرانی کرد و گفت این موارد در کنار یورش به منازل، مصادره اموال و اتهام‌های امنیتی علیه اقلیت‌های دینی، پرسش‌های جدی درباره آزادی دین و عقیده ایجاد می‌کند.

 

تهدید منتقدان اعدام و فعالین رسانه‌ای

پس از اعتراض شهروندان اصفهان نسبت به اعدام بازداشت شدگان دی‌ماه، همچنین حمایت بازنشستگان از محکومین به اعدام، افزایش درخواست‌ها برای آزادی زندانی سیاسی و گسترش شعار نه به اعدام در ایران، دادستانی تهران تهدید کرد که هرگونه اعتراض به اجرای احکام می‌تواند منجر به پیگرد قضایی افراد شود.

دادستانی تهران منتقدان اعدام را «حامیان مستقیم و غیرمستقیم کودتاگران» عنوان کرد و تهدید کرد افرادی که در برابر احکام قانونی رسیدگی شده در مراجع مختلف قضایی اعتراض کنند با آنها برخورد می‌شود.

 

ضرورت پاسخگویی و اقدام عملی

کارشناسان حقوق بشر و حقوق زنان معتقدند واکنش‌های بین‌المللی نباید به صدور بیانیه و ابراز نگرانی محدود شود. به باور آنان، نبود اقدامات عملی و سازوکارهای مؤثر برای پاسخگو کردن جمهوری اسلامی، زمینه را برای تداوم اعدام، بازداشت، شکنجه و سرکوب فراهم کرده است.

آنان هشدار می‌دهند زنان، فعالان سیاسی و مدنی، کودکان و نوجوانان و دیگر شهروندان همچنان در معرض خشونت و سرکوب قرار دارند و جامعه جهانی باید برای حمایت از قربانیان و پاسخگو کردن عاملان نقض حقوق بشر در ایران، اقدامات مؤثرتری در پیش گیرد.