مرکز خبر- زنان در اقلیم باشور کوردستان با افزایش نگران‌کننده قتل و خشونت خانگی روبه‌رو هستند. در همین حال، نهادهای حقوقی خواستار اجرای قوانین بازدارنده و پایان دادن به حمایت‌های سیاسی و عشیره‌ای از عاملان این جرایم شده‌اند تا از قربانیان محافظت و عدالت برقرار شود.

ائتلاف زنان دموکراتیک خاورمیانه و شمال آفریقا، موسوم به «نادا»، روز یکشنبه ۲۵ اکتبر، بیانیه‌ای درباره قتل کیژان برهان، زن جوان کورد، و تداوم خشونت علیه زنان در اقلیم باشور کوردستان منتشر کرد.

در این بیانیه آمده است: «بر اساس اطلاعات منتشرشده، بامداد ۲۰ اکتبر جاری، کیژان برهان، زن ۳۰ ساله، در شهر سلیمانی هدف سه گلوله پدرش قرار گرفت و به‌شدت زخمی شد. او پس از انتقال به بیمارستان، بر اثر شدت جراحات جان باخت. بنا بر همین اطلاعات، پدر قربانی خود را به پلیس معرفی کرده و در تحقیقات اولیه به ارتکاب این جنایت اعتراف کرده است. با این حال، تحقیقات رسمی همچنان ادامه دارد.»

 

 

 

این بیانیه با اشاره به گزارش‌های غیررسمی درباره اختلافات پیشین میان پدر و دختر تأکید می‌کند که صرف‌نظر از انگیزه‌های واقعی این جنایت، هیچ اختلاف خانوادگی یا اجتماعی نمی‌تواند توجیهی برای گرفتن جان یک انسان باشد.

اعضای ائتلاف «نادا» ضمن محکوم کردن این قتل اعلام کردند: «قتل زنان و دختران با هر عنوان و بهانه‌ای، نقض آشکار ارزش‌های انسانی و حق زندگی است و از نظر اخلاقی، اجتماعی، دینی و قانونی قابل توجیه نیست.»

در ادامه بیانیه آمده است: «در دورانی که جهان درباره حقوق بشر، برابری، دموکراسی، آزادی و صلح سخن می‌گوید، نمی‌توان ادعا کرد در جامعه‌ای دموکراتیک و عادلانه زندگی می‌کنیم، در حالی که زنان همچنان به‌دلیل انتخاب‌های شخصی خود با تهدید، خشونت و قتل روبه‌رو هستند. بدون آزادی زنان، دموکراسی واقعی وجود ندارد؛ بدون استقلال آنان، برابری کامل محقق نمی‌شود و بدون حمایت از حق زندگی و کرامت زنان، صلح پایدار اجتماعی شکل نخواهد گرفت.»

 

شرافت واقعی در کجاست؟

در این بیانیه با انتقاد از پیوند زدن شرافت و آبروی خانواده به زنان و بدن آنان آمده است: «اگر جامعه همچنان شرافت و اعتبار خانواده را تنها به زن و بدن او مرتبط می‌داند، باید پرسشی اساسی مطرح کنیم: اگر شرافت مختص زنان است، پس شرافت مردان کجاست؟ آیا شرافت با کشتن زن حفظ می‌شود یا در صداقت، درستکاری، وفاداری، عدالت، احترام به زندگی و پذیرش مسئولیت در برابر خود و جامعه معنا پیدا می‌کند؟»

ائتلاف «نادا» تأکید کرده است که شرافت به معنای آن نیست که فرد خود را قاضی و جلاد بداند و صرفاً به این دلیل که دختر، خواهر یا همسرش شیوه‌ای از زندگی را انتخاب کرده که با خواسته‌ها یا باورهای او سازگار نیست، حکم مرگ او را صادر کند.

بر اساس این بیانیه، هیچ مردی و هیچ عضو دیگری از خانواده حق نادارد با بهانه‌های بی‌اساس جان یک زن یا دختر را بگیرد. هیچ‌کس فراتر از قانون نیست و هیچ فردی نمی‌تواند برای خود اختیار قضاوت، صدور حکم مرگ یا اجرای آن علیه دیگران قائل شود.

در ادامه آمده است: «آنچه به نام شرافت انجام می‌شود، دفاع از ارزش‌ها نیست، بلکه نقض حق زندگی، زیر پا گذاشتن قانون و توهین به اصول اخلاقی و انسانی‌ای است که جامعه باید بر پایه آن‌ها بنا شود.»

 

درخواست برای انجام تحقیقات دقیق و شفاف

ائتلاف زنان دموکراتیک خاورمیانه و شمال آفریقا در این بیانیه از نهادهای دولتی و مراجع مسئول، به‌ویژه دادستانی، دستگاه قضایی و نیروهای امنیتی، خواست تحقیقاتی دقیق، مستقل، بی‌طرفانه و شفاف درباره این جنایت انجام دهند و جزئیات آن را در اختیار افکار عمومی قرار دهند؛ در عین حال، حریم خصوصی و کرامت انسانی قربانی و خانواده‌اش حفظ شود.

این ائتلاف همچنین خواستار جلوگیری از هرگونه مداخله خانوادگی، عشیره‌ای، سیاسی یا اجتماعی در روند رسیدگی قضایی شد؛ مداخلاتی که ممکن است بر اجرای عدالت تأثیر بگذارند یا حاکمیت قانون را تضعیف کنند.

در بیانیه تأکید شده است که در صورت اثبات جرم از طریق حکم عادلانه قضایی، عامل آن باید مطابق قانون پاسخ‌گو باشد و هیچ توجیهی مبتنی بر شرافت یا عرف نباید برای کاهش مسئولیت کیفری او به کار گرفته شود.

ائتلاف «نادا» همچنین خواستار اقدامات جدی دولتی و نهادی برای محافظت از زنان و دختران در برابر خشونت خانگی و اجتماعی شد. این اقدامات باید شامل فعال‌سازی سازوکارهای حمایتی، فراهم کردن امکان ثبت شکایت، ایجاد مراکز امن برای اسکان قربانیان و ارائه خدمات حقوقی و روانی باشد.

این نهاد بر ضرورت تقویت نقش مسئولانه سازمان‌های جامعه مدنی، مراکز آموزشی، رسانه‌ها و نهادهای دینی در تغییر باورها و رفتارهایی تأکید کرد که خشونت علیه زنان را به نام شرافت و سنت توجیه می‌کنند.

در پایان بیانیه آمده است که مقابله با قتل زنان تنها به مجازات عاملان محدود نمی‌شود، بلکه به تغییر عمیق در آگاهی اجتماعی، نهادینه کردن فرهنگ برابری، اصلاح نظام تربیتی و شیوه‌های جامعه‌پذیری و اجرای واقعی قوانین نیاز دارد.

ائتلاف «نادا» تأکید کرد: «برقراری عدالت برای کیژان، پیروزی عدالت برای هر زنی است که زندگی، آزادی و کرامتش در معرض تهدید قرار دارد.»