مرکز خبر- دیشب و بامدادِ روز نخست ژانویه ۲۰۲۶، موجِ جدیدی از ناآرامی‌ها ایران را درنوردید. امواجی که از بازار موبایل و بازار بزرگ تهران آغاز شد و ظرف ۴۸ ساعت به دانشگاه‌ها و محله‌ها و شهرهای استانی کشیده شد. تحلیلگران می‌گویند این خیزش تفاوت محوری با تک‌رویدادهای پیشین دارد. محرکِ آغازین اقتصادی است اما به سرعت به زبان سیاسی تبدیل شده است.
گزارش‌های رسانه‌های مستقل، کانال‌های اپوزیوسیون و حساب‌های شبکه‌های اجتماعی حاکی است که تا بامداد اول ژانویه ۲۰۲۶ (یازدهمدی‌ماه ۱۴۰۴) تجمع‌ها و تظاهرات صنفی و خیابانی در شهرهای تهران (محدوده بازار بزرگ و پاساژها و برخی دانشگاه‌ها)، فسا، شیراز،اصفهان، کرماشان، تبریز، همدان، کوهدشت و چند مرکز استانی دیگر گزارش شده است؛ ویدئوها و پست‌های منتشرشده همچنین اعتصابات محلی در بخش‌هایی از بازارهای شهری و تجمعات دانشگاهی در چند دانشگاه تهران را نشان می‌دهد.
گروه‌های دانشجویی و نهادهای مدنی شمار قابل‌توجهی بازداشت را گزارش کرده‌اند؛ برای نمونه، منابع دانشجویی و دسته‌ای از کانال‌های حقوق بشری از دست‌کم چهار تا پنج دانشجو بازداشت‌شده در دانشگاه تهران خبر داده‌اند که برخی بعداً آزاد شده‌اند. همچنین رسانه‌های مستقل از دست‌کم 11 بازداشت در حوالی میدان شوش (تهران) خبر داده‌اند. این اعداد تاکنون از سوی دستگاه قضایی یا وزارت کشور ایران تأیید رسمی نشده‌اند.
همچنین بر اساس ویدئوهای منتشر شده گزارش شده که شامگاه چهارشنبه ۱۰ دی ۱۴۰۴، در پی یورش نیروهای امنیتی به خوابگاه دخترانه دانشگاه شهید بهشتی، یک دانشجو به دلیل وخامت جسمی به بیمارستان منتقل شد و چندین نفر نیز بازداشت شدند؛ در حالی‌که هنوز اطلاعاتی درباره وضعیت بازداشت‌شدگان منتشر نشده، فعالان حقوق بشر خواستار پاسخگویی و احترام به حقوق دانشجویان شدند و تا زمان تنظیم این گزارش اطلاع دقیقی در دسترس نیست.
در بعضی منابع اپوزیسیون و سایت‌های خبری غیردولتی گزارش‌هایی از کشته‌شدن «دو معترض» در فسا، یک نفر معترض و یک نیروی نظامی در کوهدشت منتشر شده است؛ هم‌زمان چند خبرگزاری منطقه‌ای و نهاد خبری گزارش‌های اولیه درباره این ادعا را تکذیب یا خواهان «تحقیق»شده‌اند. تا کنون هیچ منبع مستقل بین‌المللی یا سازمان حقوق بشری با دسترسی میدانی مرگ معترضان را تأیید نکرده؛ بنابراین باید هرگونه آمار تلفات را «غیرقطعی» دانست.
بازداشت‌ها با مستندات تصویری و نام‌هایی که شبکه‌های دانشجویی منتشر کرده‌اند قابل اثبات‌اند؛ ادعاهای مربوط به کشته‌ها هنوز در سطح «گزارش‌های تأیید نشده» باقی مانده‌اند و نیازمند بررسی میدانی و اسناد پزشکی–حقوقی است.
مراکز نزدیک به نهادهای امنیتی و سخنگویان قضایی از «لزوم برخورد قاطع» با «افراد اخلال‌گر» سخن گفته‌اند و رسانه‌های حکومتی بر روایتِ«شورش محدود» و دخالت عوامل خارجی اشاره داشته‌اند. در میدان اما گزارش‌هایی از استفاده گاز اشک‌آور، شلیک ساچمه‌ای و بازداشت هدفمند از سوی نیروهای لباس‌شخصی و انتظامی منتشر شده است.
معترضان، از بازاریان گرفته تا دانشجویان و کارکنان بخش خدمات، شعارهای اقتصادی و سیاسی هم‌زمان سر می‌دهند. از اعتراض به سقوطِ ارزش پول و ناتوانی دولت در کنترل قیمت‌ها تا فریادهایی که بازخواننده شعارهای «ژن، ژیان، ئازادی» و خواستِ تغییر نظام سیاسی است. تشکل‌های صنفی و دانشجویی خواستار آزادی بازداشت‌شدگان و رسیدگی فوری به مطالبات معیشتی شده‌اند.
شروع در بازار(بخش‌های تجاری تهران) و پیوستن دانشجویان و کارمندان نشان می‌دهد مطالبات اقتصادی می‌تواند سریعاً بار سیاسی بگیرد؛این ترکیب یادآور الگوهای اعتراضی سال‌های گذشته است اما با تفاوتِ مبداِ نخستی (اقتصاد محض). هم‌زمانی اعتصاب بازاریان با تجمع‌هایدانشجویی و کارگری پتانسیل گسترش را بالا برده؛ اگر شبکه‌های صنفی به یکدیگر وصل شوند، ناآرامی‌ها دیگر محدود به محلات نخواهند بود. در فقدانِ دسترسی مستقل میدانی، رسانه‌های دولتی و اپوزیسیون روایت‌های متضاد منتشر می‌کنند؛ تحلیل‌گران باید با احتیاط بین«گزارشِ موثق»، «شایعه» و «گزارش تأییدنشده» تفاوت بگذارند به‌ویژه در موج‌های خبری سریع و این کار اطلاع‌رسانی را سخت کرده است.
تا صبحِ روز ۱ ژانویه ۲۰۲۶، ایران در مقطع حساسی قرار دارد؛ اعتراضاتِ اقتصادی‌ای که از بازار آغاز شد هم‌زمان با ورود دانشگاه‌ها و شهرهای استانی، ایران را با معضلاتِ امنیتی و سیاسیِ جدی روبه‌رو کرده است. آمارِ بازداشت‌ها تا کنون مستندات تصویری و نام‌دار دارد، اماآمارِ کشته‌ها هنوز تأیید مستقل ندارد.
اختلاف‌روایت‌هایی که تعیین سرنوشتِ موج بعدی اعتراضات را دشوار می‌سازد.