مرکز خبر- انجمن قلم آمریکا (PEN America) اعلام کرد گلرخ ایرایی، نویسنده و زندانی سیاسی محبوس در زندان اوین، برنده جایزه «آزادی نوشتن» در سال ۲۰۲۶ شد.

بر اساس اعلام این نهاد، قرار است از گلرخ ایرایی در تاریخ ۲۴ اردیبهشت ۱۴۰۵ (۱۴ مه ۲۰۲۶) در مراسم سالانه پن آمریکا در موزه تاریخ طبیعی آمریکا در شهر نیویورک تقدیر شود.

این جایزه به نویسندگانی اعطا می‌شود که به دلیل فعالیت‌های ادبی یا بیان دیدگاه‌های خود با پیگرد، زندان یا محدودیت مواجه شده‌اند.

گلرخ ایرایی نخستین‌بار در آبان ۱۳۹۵ به همراه همسرش آرش صادقی بازداشت و برای اجرای حکم شش سال حبس به زندان اوین منتقل شد. اتهامات مطرح‌شده علیه او شامل «تبلیغ علیه نظام» و «توهین به مقدسات» عنوان شده بود؛ اتهامی که به نوشته‌ نشریه‌ها، به داستانی منتشرنشده در دفترچه شخصی‌اش نسبت داده شده بود.

در حکم دادگاه، فعالیت‌هایی ازجمله مخالفت با مجازات اعدام، همکاری با کارزار لغو اعدام (لگام)، انتشار مطالب در شبکه‌های اجتماعی، و ارتباط با رسانه‌ها و نهادهای حقوق‌بشری نیز به‌عنوان مصادیق اتهامات ذکر شده است.

او در سال‌های بعد بین زندان‌های مختلف، از جمله قرچک ورامین و آمل، جابه‌جا شد و نهایتاً در اردیبهشت  ۱۴۰۱آزاد شد، اما این آزادی دوام چندانی نداشت و در ۴ مهر ۱۴۰۱ و هم‌زمان با خیزش انقلابی «ژن، ژیان، ئازادی» بار دیگر در تهران بازداشت شد. به گزارش منابع حقوق‌بشری، بازداشت او با خشونت همراه بود و سپس به بند زنان زندان اوین منتقل شد.

دادگاه انقلاب تهران او را به اتهام «اجتماع و تبانی به قصد برهم زدن امنیت کشور» و «تبلیغ علیه نظام» در مجموع به ۷ سال حبس محکوم کرد که این حکم در تجدیدنظر به ۵ سال کاهش یافت. او همچنین با مجازات‌های تکمیلی ازجمله ممنوعیت خروج از کشور و محدودیت‌های اجتماعی مواجه شده است.

اعطای جایزه «آزادی نوشتن» به گلرخ ایرایی در حالی صورت می‌گیرد که نهادهای بین‌المللی حقوق‌بشر بارها نسبت به وضعیت نویسندگان و فعالان مدنی در ایران ابراز نگرانی کرده‌اند.

انجمن قلم آمریکا با این جایزه معمولاً تلاش می‌کند توجه جهانی را به وضعیت نویسندگان زندانی جلب کند و خواستار آزادی آنان شود.