آموزش اسلحه به کودکان و عادیسازی خشونت در فضای امنیتی
همزمان با تشدید فضای امنیتی ناشی از جنگ، افزایش بازداشتها، صدور احکام اعدام و گسترش سرکوب، تصاویر تازهای از آموزش کار با اسلحه به کودکان در برنامهها و تجمعهای حکومتی منتشر شده است؛ تصاویری که بخشی از روند «نظامیسازی جامعه» و عادیسازی خشونت است.
مرکز خبر- در ماههای اخیر، فضای سیاسی و اجتماعی ایران بیش از هر زمان دیگری به سوی امنیتی شدن حرکت کرده است. بازداشت فعالان مدنی، فشار بر روزنامهنگاران، احضار گسترده شهروندان و افزایش اجرای احکام اعدام، تنها بخشی از سیاستی است که حکومت برای کنترل جامعه در پیش گرفته است. همزمان، رسانههای رسمی و برنامههای تلویزیونی نیز به شکل محسوسی به سمت ادبیات جنگی و امنیتی سوق یافتهاند؛ تا جایی که مجریان صداوسیما در برخی برنامهها با لباس نظامی و سلاح ظاهر میشوند و مفاهیمی چون «آمادگی برای جنگ» و «دفاع مسلحانه» را تبلیغ میکنند.
در همین چارچوب، ویدئوهایی که بهتازگی منتشر شده، گروهی از کودکان را در کنار افراد مسلح و لباسنظامی نشان میدهد که به آنها نحوه در دست گرفتن و استفاده از اسلحه آموزش داده میشود. انتشار این تصاویر در فضای عمومی، موجی از نگرانی و انتقاد را به همراه داشته است؛ زیرا بسیاری آن را نه یک برنامه آموزشی عادی، بلکه بخشی از پروژه تبلیغاتی حکومت برای بازتولید فرهنگ خشونت ارزیابی میکنند.
عادیسازی خشونت در ذهن نسل جدید
کارشناسان علوم اجتماعی و روانشناسان کودک بارها هشدار دادهاند که قرار دادن کودکان در معرض نمادهای جنگ، خشونت و اسلحه، میتواند آثار عمیق روانی و رفتاری بر آنان بر جای بگذارد. در بسیاری از کشورها، قوانین سختگیرانهای برای جلوگیری از استفاده تبلیغاتی یا نظامی از کودکان وجود دارد؛ زیرا کودک در مرحلهای از رشد قرار دارد که مفاهیم قدرت، خشونت و هویت را از محیط اطراف خود میآموزد.
اما در ایران، بهویژه در دورههای بحران سیاسی و امنیتی، حکومت بارها از کودکان و نوجوانان در پروژههای ایدئولوژیک استفاده کرده است؛ از اردوهای شبهنظامی و مراسم حکومتی گرفته تا برنامههای رسانهای که در آن «قهرمان مسلح» بهعنوان الگوی مطلوب معرفی میشود. اکنون نیز انتشار چنین ویدئوهایی این نگرانی را تقویت کرده که حکومت در تلاش است فضای جنگی را به بخشی عادی از زیست اجتماعی تبدیل کند.
منتقدان میگویند در شرایطی که جامعه ایران با بحرانهای عمیق اقتصادی، بیکاری، مهاجرت گسترده و سرکوب سیاسی مواجه است، حکومت به جای سرمایهگذاری بر آموزش، رفاه و آینده کودکان، آنان را در معرض ادبیات نظامی و امنیتی قرار میدهد.
صداوسیمای جمهوری اسلامی در سالهای اخیر بهتدریج از یک رسانه عمومی به تریبونی آشکار برای تبلیغات امنیتی و نظامی تبدیل شده است. این روند اکنون شدت بیشتری گرفته و بسیاری از برنامهها با محور «تهدید خارجی»، «آمادگی رزمی» و «مقابله امنیتی» تولید میشوند.
حضور مجریان مسلح، نمایش تجهیزات نظامی در برنامههای عمومی و پخش مکرر تصاویر جنگی، بخشی از همین سیاست رسانهای است؛ سیاستی که به باور منتقدان، تلاش میکند جامعه را در وضعیت دائمی اضطرار نگه دارد. در چنین فضایی، آموزش اسلحه به کودکان دیگر یک اتفاق پراکنده تلقی نمیشود، بلکه ادامه منطقی همان پروژهای است که خشونت را به امری مشروع و حتی افتخارآمیز تبدیل میکند.
جامعهای که به سمت نظامیسازی رانده میشود
حکومتها در دورههای بحران مشروعیت، اغلب به سمت امنیتیسازی جامعه و تولید «دشمن دائمی» حرکت میکنند. در این وضعیت، ترس و ناامنی به ابزاری برای کنترل اجتماعی تبدیل میشود و رسانهها نیز نقش مهمی در بازتولید این فضای روانی ایفا میکنند.
در ایران امروز، همزمانی سرکوب داخلی با تبلیغات جنگی و نظامی، تصویری از حکومتی ارائه میدهد که بیش از هر زمان دیگری بر ابزارهای امنیتی تکیه کرده است. انتشار ویدئوهای آموزش اسلحه به کودکان نیز در همین چارچوب قابل تحلیل است؛ روندی که نهتنها آینده روانی نسل جدید را تهدید میکند، بلکه نشانهای از گسترش فرهنگ خشونت در ساختار رسمی کشور است.
در شرایطی که بسیاری از خانوادهها نگران آینده فرزندان خود، بحران معیشتی و سرکوبهای سیاسی هستند، نمایش اسلحه در دستان کودکان برای بخش بزرگی از جامعه نه نشانه «اقتدار»، بلکه تصویری نگرانکننده از تعمیق بحران و حرکت کشور به سوی جامعهای امنیتیتر و خشنتر تلقی میشود.