مرکز خبر- امروز چهارشنبه ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۵، براساس داده‌های جدید «نت‌بلاکس»، اکنون هشتادودومین روز خاموشی دیجیتال ایران است و این کشور پس از ۱۹۴۴ ساعت، همچنان تا حد زیادی از اینترنت جهانی قطع مانده است. در دورانی که قطع ارتباطی چند دقیقه‌ای می‌تواند یک بحران تلقی شود، ایران همچنان رکوردهای تازه‌ای ثبت می‌کند؛ رکوردهایی که معیشت مردم را نابود و حقوق شهروندان را فرسوده می‌کند.

در شرایطی که در بسیاری از کشورهای جهان اختلال چنددقیقه‌ای اینترنت می‌تواند به بحران ملی تبدیل شود، جمهوری اسلامی با ادامه محدودسازی و قطع گسترده اینترنت، یکی از طولانی‌ترین دوره‌های خاموشی دیجیتال در جهان را رقم زده است؛ وضعیتی که بخشی از سازوکار کنترل، سرکوب و مهار جامعه تلقی می‌شود.

 

اینترنت؛ از ابزار ارتباط تا ابزار سرکوب

کاربران در شهرهای مختلف ایران همچنان از اختلال شدید، فیلترینگ گسترده، قطع دسترسی به شبکه جهانی و از کار افتادن بسیاری از پلتفرم‌های ارتباطی و اقتصادی خبر می‌دهند. فعالان حقوق دیجیتال هشدار می‌دهند که حکومت با ایجاد «اینترنت طبقاتی» و محدودسازی مستمر، عملاً دسترسی آزاد شهروندان به اطلاعات را به ابزاری امنیتی تبدیل کرده است.

در این میان، قطع ارتباط با جهان خارج تنها به محدود شدن دسترسی کاربران ختم نشده، بلکه فضای سرکوب امنیتی را نیز تشدید کرده است. هم‌زمان با خاموشی اینترنت، گزارش‌های متعددی از بازداشت زنان، کودکان زیر سن قانونی، فعالان مدنی، شهروندخبرنگاران، روزنامه‌نگاران و کاربران شبکه‌های اجتماعی منتشر شده؛ بازداشت‌هایی که در بسیاری موارد بدون اطلاع‌رسانی رسمی و در سکوت خبری انجام می‌شود.

 

اعدام‌ها و بازداشت‌ها در سایه خاموشی خبری

فعالان حقوق بشر می‌گویند محدودسازی اینترنت و سرکوب رسانه‌ای، شرایط را برای اجرای احکام اعدام و برخوردهای امنیتی در سکوت فراهم کرده است. در هفته‌های اخیر، نگرانی‌ها درباره افزایش اعدام زندانیان سیاسی، عقیدتی و متهمان پرونده‌های غیرسیاسی افزایش یافته؛ در حالی که دسترسی محدود به اطلاعات، امکان اطلاع‌رسانی و پیگیری مستقل را دشوارتر کرده است.

در بسیاری از مناطق، به‌ویژه روژهلات و مناطق پیرامون، خانواده‌های بازداشت‌شدگان از بی‌خبری مطلق درباره وضعیت عزیزان خود سخن می‌گویند. نهادهای امنیتی نیز با احضار و تهدید خانواده‌ها، تلاش می‌کنند از رسانه‌ای شدن پرونده‌ها جلوگیری کنند.

 

فروپاشی اقتصاد آنلاین و موج تازه بیکاری

ادامه قطعی اینترنت همچنین ضربه‌ای سنگین به اقتصاد فرسوده ایران وارد کرده است. هزاران کسب‌وکار اینترنتی، فروشگاه آنلاین، فریلنسر، تولیدکننده محتوا و فعال حوزه فناوری طی هفته‌های گذشته یا فعالیت خود را متوقف کرده‌اند یا با کاهش شدید درآمد روبه‌رو شده‌اند.

بسیاری از جوانانی که در سال‌های اخیر به دلیل بحران اقتصادی و نبود فرصت شغلی به مشاغل آنلاین، فروش اینترنتی یا دورکاری روی آورده بودند، اکنون منبع درآمد خود را از دست داده‌اند. کارشناسان اقتصادی هشدار می‌دهند که ادامه این وضعیت می‌تواند موج تازه‌ای از بیکاری گسترده، مهاجرت نیروی متخصص و فروپاشی بیشتر طبقه متوسط را به‌دنبال داشته باشد.

در کنار تورم، گرانی و سقوط قدرت خرید، قطع اینترنت اکنون به یکی دیگر از عوامل مستقیم فشار معیشتی بر مردم تبدیل شده است؛ فشاری که بیش از همه بر دوش اقشار کم‌درآمد، جوانان و صاحبان مشاغل خرد سنگینی می‌کند.

 

«خاموشی دیجیتال»؛ چهره دیگر خفقان

تحلیلگران معتقدند آنچه در ایران جریان دارد بخشی از ساختار گسترده خفقان سیاسی و امنیتی است؛ ساختاری که تلاش می‌کند هم جریان آزاد اطلاعات را مهار کند و هم امکان سازماندهی اجتماعی و رسانه‌ای را کاهش دهد.

با این حال، با وجود فشارهای گسترده، بسیاری از شهروندان همچنان از طریق ابزارهای محدود موجود، به اطلاع‌رسانی و ثبت وضعیت جاری ادامه می‌دهند؛ تلاشی برای شکستن سکوتی که حکومت در پی تحمیل آن بر جامعه است.