۸ مارس و مبارزه زنان ترکیه برای برابری و حفظ حقوق قانونی
با نزدیک شدن روز جهانی زنان، تشکلهای زنان ترکیه بر اجرای قوانین مدنی، برابری شهروندی و دیده شدن کار مراقبتی تمرکز کردهاند.
الیف آکگل
استانبول- با نزدیک شدن روز جهانی زنان (۸ مارس)، سازمانها و تشکلهای زنان خود را برای گسترش مبارزه آماده میکنند؛ مبارزهای که از افزایش قتلهای زنان تا مطالبات برابری شهروندی، از دیدهنشدن کار مراقبتی تا بحثها دربارهٔ سکولاریسم و نظام حقوقی گسترده است. از دیدگاه جنبش زنان، ۸ مارس تنها یک روز یادبود نیست، بلکه روزی است که مطالبات برابری زنان که سالها مطرح شده، دوباره در میدان مبارزه ظاهر میشوند.
به گفتهٔ اوزگور آکتوکن، جامعهشناس و عضو پلتفرم زنان برای برابری، موضوعات زنان محدود به یک قانون یا یک محور خاص نیست، بلکه مستقیماً به زندگی زنان و حق برابری شهروندی آنان مربوط است. او تأکید میکند که مسائل زنان تنها به مقررات قانونی خلاصه نمیشود، بلکه زندگی خود زنان محور اصلی است: «به همین دلیل موضوع ما زندگی است. ساختن زندگیای که زن به عنوان انسان و شهروند بتواند بر اساس برابری زندگی کند. این شامل کار و تلاش نیز میشود. بنابراین مبارزهٔ ما دربارهٔ به رسمیت شناختن حضورمان در همهٔ عرصههای زندگی، در خیابانها، شبها و محل کار بر اساس برابری است. به همین دلیل زندگی، محور اصلی مطالبات زنان است.»
«برابری شهروندی تنها روی کاغذ باقی مانده است»
آکتوکن میگوید مسائل زنان با موضوعاتی همچون کار، بار مراقبتی و برابری شهروندی در هم تنیده است و اغلب حقوق قانونی زنان در عمل تحقق پیدا نمیکند. او ادامه میدهد که یکی از دلایل اصلی پویایی جنبش زنان در سالهای گذشته، همین شکاف میان قانون و اجراست: «اگرچه حقوق شهروندی زنان در این کشور با قانون مدنی شناخته شده، اما این حقوق در عمل هرگز به کار گرفته نشدهاند. همین مسأله است که جنبش حقوق زنان را زنده و فعال نگه داشته است.»
او تأکید میکند که یکی از موضوعات اصلی تعیینکنندهٔ برنامهٔ زنان، نابرابریها در حوزهٔ کار است. کاهش مشارکت زنان در نیروی کار، عدم اجرای اصل «کار مساوی، دستمزد مساوی» و همچنین دیدهنشدن کار و مراقبتهای خانگی، همگی مسائلی هستند که زندگی زنان را به طور مستقیم تحت تأثیر قرار میدهند.
«حقوق مربوط به مسئولیتهای مراقبتی هیچگاه در دستور کار سیاستهای عمومی این کشور قرار نگرفته است. و ناپیدا بودن این بار مراقبتی زندگی بسیاری از زنان را به شدت سخت کرده است. مهمترین نکته این است که به دلیل ناپیدا بودن این بار، نمیدانیم میلیونها زن چه سختیهایی را تحمل میکنند و با چه مشکلاتی روبهرو هستند.»
«قانون را تغییر نده، اجرا کن»
آکتوکن میگوید مبارزهٔ تشکلهای زنان تنها محدود به کسب حقوق جدید نیست، بلکه اجرای قوانین موجود نیز یکی از حوزههای اصلی مبارزه است: «موضوع فقط به دست آوردن قانون نیست. مبارزهٔ ما همچنین دربارهٔ اجرای واقعی قوانین است. ما در پلتفرم زنان برای برابر، همیشه میگوییم: قانون را تغییر نده، اجرا کن.»
به گفتهٔ او، این خواسته سالها مطرح شده تنها یک درخواست حقوقی نیست، بلکه یادآوری ضرورت اجرای اصل برابری شهروندی توسط دولت است.
زنان هم برای حقوق و هم برای بقا میجنگند
آکتوکن میگوید خشونت علیه زنان به طور مستقیم این بحثها را تحت تأثیر قرار میدهد: «زیرا ما از یک سو مبارزهای برای بقا هم داریم. اینجا کشوری است که در یک روز شش زن کشته میشوند.»
او همچنین تأکید میکند که با نزدیک شدن به ۸ مارس، حفظ اصول سکولاریسم و قانون مدنی نیز از موضوعات مهم برنامهٔ زنان است. او میگوید: «زنان در برابر تلاشها برای تضعیف حقوق کسبشدهٔ خود، به ویژه از طریق قانون مدنی و اصول سکولاریسم، ایستادهاند.»
آکتوکن یادآوری میکند که این حقوق تنها محدود به مسائل ارث یا نفقه نیست، بلکه شامل حقوق کودکان دختر و پسر نیز میشود: «این فقط مسألهٔ ارث زنان نیست؛ این یعنی حق کودک بودن دختران و پسران این کشور نیز در معرض تهدید قرار گرفته است.»
به همین دلیل، جنبش زنان حفظ قانون مدنی را یک محور مبارزهٔ مهم میداند و هشدار میدهد که پسرفت در حقوق زنان، نسلهای آینده را نیز تحت تأثیر قرار خواهد داد: «زیرا میدانیم اگر دستاوردهای خود دربارهٔ جایگاه زنان در قانون مدنی را از دست بدهیم، بزرگترین پیامد آن را نسلهای آینده خواهند دید.»