۵۶ روز خاموشی اینترنت؛ سقوط بیسابقه اقتصاد ایران
همزمان با ورود به پنجاهوششمین روز اختلال گسترده اینترنت، گزارش تازه نتبلاکس از بیش از ۱۳۲۰ ساعت قطعی ارتباط بینالمللی خبر میدهد؛ وضعیتی که به نابودی گسترده مشاغل وابسته به اینترنت، منجر شده است.
مرکز خبر- در ادامه محدودیتهای گسترده اینترنت در ایران، نهاد ناظر بر دسترسی به اینترنت، «نتبلاکس»، در تازهترین گزارش خود، روز جمعه ۴ اردیبهشت، اعلام کرد که ایران وارد پنجاهوششمین روز قطعی یا اختلال شدید اینترنت شده و اتصال بینالمللی آن برای بیش از ۱۳۲۰ ساعت مختل بوده است. این نهاد، تداوم این وضعیت را طولانیترین قطع ثبتشده اینترنت ملی در یک جامعه متصل توصیف کرده است.
این اختلال طولانیمدت که همزمان با تشدید تنشها و آغاز درگیریهای نظامی اخیر رخ داده، پیامدهای گستردهای بر اقتصاد دیجیتال و معیشت میلیونها شهروند بر جای گذاشته است. بخش قابل توجهی از کسبوکارهای خرد و کلان که به بستر اینترنت وابسته بودند، طی هفتههای اخیر یا بهطور کامل تعطیل شدهاند یا با کاهش شدید درآمد مواجه شدهاند.
ضربه به مشاغل آنلاین و اقتصاد دیجیتال
کارشناسان میگویند مشاغلی مانند مشاغل اینترنتی زنان در خانه، فروشگاههای اینترنتی، تولیدکنندگان محتوا، فریلنسرها، فعالان حوزه رمزارز، استارتاپها و حتی کسبوکارهای سنتی که به ابزارهای آنلاین برای فروش و ارتباط با مشتریان متکی بودند، از جمله نخستین قربانیان این وضعیت بودهاند.
بسیاری از صاحبان کسبوکارهای آنلاین گزارش دادهاند که با قطع دسترسی به پلتفرمهای بینالمللی، امکان دریافت سفارش، ارتباط با مشتریان خارجی و حتی انجام تراکنشهای مالی را از دست دادهاند. در برخی موارد، این وضعیت به تعطیلی کامل کسبوکارها و بیکاری گسترده منجر شده است.
روایت کسبوکارهای آسیبدیده
گزارشهای میدانی حاکی از آن است که فروشندگان فعال در شبکههای اجتماعی، بهویژه در حوزه پوشاک، صنایع دستی و خدمات آموزشی، با افت شدید فروش مواجه شدهاند. همچنین برنامهنویسان و طراحانی که بهصورت دورکاری با شرکتهای خارجی همکاری میکردند، بهدلیل قطع ارتباط، قراردادهای خود را از دست دادهاند.
برخی از فعالان این حوزه میگویند حتی با استفاده از ابزارهای دور زدن محدودیتها نیز کیفیت ارتباط به حدی پایین است که امکان انجام کار حرفهای وجود ندارد. این موضوع باعث شده اعتماد مشتریان خارجی نیز کاهش یابد و فرصتهای شغلی از بین برود.
گسترش بیکاری پنهان
اقتصاددانان هشدار میدهند که پیامدهای این قطعی فراتر از تعطیلی مستقیم کسبوکارهاست و به شکلگیری «بیکاری پنهان» منجر شده است؛ به این معنا که بسیاری از افراد همچنان شغل خود را حفظ کردهاند اما عملاً درآمدی ندارند یا فعالیتشان به حداقل رسیده است.
به گفته این کارشناسان، در شرایطی که بخش قابل توجهی از اقتصاد شهری به خدمات دیجیتال وابسته شده، ادامه چنین وضعیتی میتواند اثرات بلندمدتی بر ساختار اشتغال کشور بر جای بگذارد.
اختلال در زنجیرههای اقتصادی وابسته
قطعی اینترنت تنها به کسبوکارهای آنلاین محدود نمانده و زنجیرهای از مشاغل وابسته را نیز تحت تأثیر قرار داده است. شرکتهای حملونقل، خدمات پرداخت، تبلیغات دیجیتال و حتی تولیدکنندگانی که از بستر آنلاین برای بازاریابی استفاده میکردند، با اختلال جدی مواجه شدهاند.
همچنین بسیاری از شرکتها گزارش دادهاند که بهدلیل عدم دسترسی به ابزارهای ارتباطی و پلتفرمهای کاری، بهرهوری کارکنان بهشدت کاهش یافته است.
نگرانی از تداوم وضعیت
در حالی که هنوز چشمانداز روشنی برای رفع کامل این محدودیتها ارائه نشده، تداوم قطعی اینترنت نگرانیها درباره آینده اقتصاد دیجیتال در ایران را افزایش داده است. ناظران معتقدند ادامه این روند میتواند به مهاجرت گسترده نیروی کار متخصص و تضعیف زیرساختهای نوآوری منجر شود.
گزارش نتبلاکس با تأکید بر بیسابقه بودن این سطح از اختلال، بار دیگر توجهها را به پیامدهای اقتصادی و اجتماعی قطع اینترنت جلب کرده است؛ پیامدهایی که به گفته کارشناسان، حتی پس از بازگشت اتصال نیز بهسادگی جبران نخواهند شد.