مرکز خبر- در حالی‌که هزاران دختر در سراسر افغانستان همچنان پشت دروازه‌های بسته مکاتب چشم‌انتظار بازگشت به کلاس‌های درس‌اند، تداوم این محرومیت وارد ۱۶۶۱مین روز خود شده و به یکی از طولانی‌ترین بحران‌های آموزشی در جهان تبدیل شده است.

هم‌زمان با ادامه سکوت طالبان درباره سرنوشت آموزش دختران بالاتر از صنف ششم، نهاد «دیده‌بان حقوق افغانستان»، چهارشنبه ۱۹ فروردین در پیامی تازه، این وضعیت را نتیجه نبود اراده سیاسی و ضعف فشارهای مؤثر بین‌المللی دانسته و خواستار اقدام فوری برای بازگشایی مراکز آموزشی شده است.

این نهاد با توصیف شرایط کنونی به‌عنوان «روزهای سیاه آموزش»، هشدار داده است که محرومیت سیستماتیک دختران از آموزش، به‌تدریج در حال عادی‌سازی است و در سایه سکوت، به بخشی از واقعیت تثبیت‌شده جامعه تبدیل می‌شود.

به گفته این نهاد، هر روزی که می‌گذرد، میلیون‌ها دختر بیش‌تر از حق طبیعی خود برای ساختن آینده‌ای مستقل فاصله می‌گیرند.

دیده‌بان حقوق افغانستان با انتقاد صریح از تداوم این وضعیت، نه‌تنها طالبان بلکه جامعه جهانی و نهادهای مدعی دفاع از حقوق بشر را نیز مورد خطاب قرار داده و تأکید کرده است که نبود اقدامات عملی، عملاً به تداوم این محرومیت کمک کرده است. در بخشی از این پیام آمده است: «یک روز دیگر، دختران افغانستان پشت دروازه‌های بسته مکتب مانده‌اند؛ رویاهای‌شان معطل مانده است. سکوت نکنید، این سکوت به تداوم بی‌عدالتی کمک می‌کند.»

افزایش انتقادها در حالی است که پنجمین سال آموزشی در ولایت‌های سردسیر افغانستان نیز بدون حضور دختران آغاز شده؛ مسئله‌ای که نشان می‌دهد این ممنوعیت دیگر یک تصمیم موقتی نیست، بلکه به بخشی از ساختار حاکم تبدیل شده و شکاف‌های عمیق آموزشی و اجتماعی را نهادینه می‌کند.

طالبان پس از بازگشت به قدرت در آگست ۲۰۲۱، آموزش دختران را تا «امر ثانی» متوقف کردند و وعده دادند که این محدودیت موقتی خواهد بود. با این حال، با گذشت ۱۶۶۱ روز، نه‌تنها این وعده عملی نشده، بلکه دامنه محدودیت‌ها به سایر عرصه‌های زندگی زنان نیز گسترش یافته است؛ از محدودیت در کار و تحصیل گرفته تا حذف تدریجی آنان از عرصه عمومی.

گزارش‌ها نشان می‌دهد که زنان و دختران در افغانستان اکنون با یکی از گسترده‌ترین اشکال محرومیت ساختاری مواجه‌اند؛ وضعیتی که به باور کارشناسان، پیامدهای آن فراتر از زمان حال بوده و می‌تواند نسل‌های آینده را نیز تحت تأثیر قرار دهد. کاهش سطح سواد، محدود شدن فرصت‌های اقتصادی و افزایش وابستگی اجتماعی از جمله پیامدهایی است که در صورت تداوم این روند تشدید خواهد شد.

در همین حال، یافته‌های بخش زنان سازمان ملل متحد نشان می‌دهد که بیش از ۹۰ درصد شهروندان افغانستان از آموزش دختران حمایت می‌کنند؛ آماری که ادعاهای مقام‌های طالبان درباره مخالفت اجتماعی با این موضوع را به چالش می‌کشد.

کارشناسان آموزش و حقوق بشر هشدار می‌دهند که ادامه این وضعیت، نه‌تنها نقض آشکار یک حق بنیادین انسانی است، بلکه به بازتولید چرخه فقر و نابرابری نیز دامن می‌زند. به باور آنان، تداوم سکوت و نبود اقدام مؤثر، این بحران را عمیق‌تر کرده و افغانستان را در مسیر انزوای بیشتر و عقب‌ماندگی ساختاری قرار می‌دهد.