مرسده قائدی: مقاومت زینب جلالیان، گلرخ ایرایی و سهیل عربی، نشانه شکست حکومت ایران است
مرسده قائدی میگوید مقاومت زندانیانی چون زینب جلالیان، وریشه مرادی و گلرخ ایرایی در برابر خشونت و احکام اعدام، ادامه مبارزه نسلهای پیشین است. همچنین، کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» و حمایت خیابانی بازنشستگان، نماد ایستادگی زنان برای آزادی و برابری است.
شهلا محمدی
مرکز خبر- در آستانه ٢۵ نوامبر، روز جهانی منع خشونت علیه زنان، به مسئله خشونت ساختاری علیه زنان در زندانهای ایران میپردازیم. خواهران میرابل که خود در مبارزه با خشونت دولتی جان خود را از دست دادند اکنون زنانی مانند زینب جلالیان، گلرخ ایرایی، شریفه محمدی، پخشان عزیزی و وریشە مرادی ادامهدهنده راه آنان هستند.
زندانهای ایران همزمان که به شکنجهگاه و قتلگاه زندانیان تبدیل شدهاند به نماد مقاومت زنان نیز تبدیل شده است.
با مرسده قائدی، زندانی سیاسی پیشین و عضو خانوادههای دادخواه خاوران، خشونت ساختاری در زندانهای ایران و مقاومت زنان در برابر این خشونت را مورد ارزیابی قرار دادیم.
ابتدا میخواهیم از شما به عنوان یک زن زندانی سیاسی و تجربیاتی که در زندان از خشونت ساختاری در دهه شصت داشتهاید بشنویم و سپس به امروز و مقاومتی که در زندانها همچنان ادامه دارد میپردازیم.
چهار دیواری زندان نقاط اشتراکاتی برای زنان و مردان دارد اما برای زنان تفاوتهایی وجود دارد. آپارتاید جنسیتی و شهروند درجه دو محسوب شدن زنان را اگر به پشت دیوارهای زندان ببریم به خشونت مضاعف تبدیل میشود. از همان ابتدا که بازرسی بدنی میشوید به عنوان یک زن آزار جنسی و تحقیر را تجربه میکنید. این برای مردان نیز وجود دارد اما به عنوان یک زن بیشتر آزار جنسی و تحقیر را تجربه میکنید. تجربه خود را در دهه شصت بیان میكنم اینکه در آن دوران اصلا زن را به عنوان فعال سیاسی قبول نداشتند. و به زنان گفته میشد «شما به سیاست چی و آیا شما اصلا میفهمید کلمه سیاست را؟ شما به دلیل ارتباط با مردان، فعالیت کردید.» اولین سوالاتی که از زنان مطرح میشد در مورد نوع رابطه آنها با مردان بود. در شلاق خوردن، شکنجه شدن و انفرادی رفتن، بین زن و مرد فرقی نبود. در اتاق شکنجه با مردان تفاوتی وجود نداشت ولی بیرون از اتاق، فحاشی جنسیتی و تحقیر زنان آغاز میشد. زنان ما با حاملگی شلاق بر بدنشان خورد و بهشان گفتند بچه شما باید سقط شود. مادرانی که زیر شلاق بودند و بچە آنها در دست زندانبان بود و به محض اینکه از اتاق شلاق بیرون میآمدی ناچار میشدی که به بچه شیر بدهید. مادرانی که بچههای آنها به عنوان گروگان گرفته میشد و از مادرانشان خواسته میشد که اطلاعات بدهد. اینجا است که تفاوت زن و مرد آغاز میشود. از نظر فیزیولوژیک مسئله عادت ماهانه و نوار بهداشتی بود که ما با آن مواجه میشدیم و اکنون هم ادامه دارد. وقتی زنان شلاق زده میشدند بدنشان پر خون میشد و در همان دوره پریود، این شکنجهها انجام میشد. اکنون هم زنان با همان معضل مواجه هستند و زنان زندانی از لباس کهنه خود و یا از روزنامه استفاده میکنند که باعث ایجاد بیماری میشود. حتی کارفوری که برای زندانیان استفاده میکنند تاثیر بیشتری بر زنان دارد و باعث بیماری و ریش درآوردن زنان میشد. شما در زندان کاملا در اختیار سیستم و دولت مردسالار هستید و شما را با همه این قوانین در اختیار دارد و هرکاری که بخواهد انجام میدهد. همین مقاومت بود که امروز مبارزات زنان به رسمیت شناخته شده است.
در روزهای گذشته سپیده قلیان تجریبات خود از دیدار با زندانیان جوان را در قالب نامههای منتشر کرد. دختران ١٨ ، ١٩ سالهای که اکثرا سابقه مبارزاتی ندارند و به اعتراضات پیوستهاند. توهین و تحقیرهایی که تجربه میکنند، خشونت جنسی و جنسیتی که به آنها اعمال میشود چه تاثیری در روحیه آنها خواهد داشت؟
ما اکثرا سازمانی و سیاسی بودیم و در سراسر جهان این اتفاق افتاد و اولین ابزاری که علیه زنان استفاده میکنند تجاوز است و ما در این مورد خوانده بودیم. در زندانهای جمهوری اسلامی هم از این ابزار استفاده میکنند، به ویژه در ۱۴۰۱ خیلی شدت پیدا کرد. زنان، خانواده و مردان را به تجاوز تهدید میکنند تا مرد اعتراف کنند. اولین مسئلهای که میخواهند با آن زندانیان را بشکنند فحاشیهای جنسی است. حتی برای اولین بار در ۱۴۰۱ شکنجهگر زن را برای مردان استفاده کردند. همان آزاری که میخواهند به زنان بدهند به مردان هم میدهند.
بچههای ما مقاومت کردند، به آنها تجاوز کردند و آنها را کشتند. برای نوجوانانی که آمادگی ندارند از این ابزار استفاده میکنند. لمس بدن زنان برای بچهای ١٧ ساله یا ١٨ ساله بسیار تاثیر دارد. ما از زاویه انواع شکنجه میدیدیم، حتی برای اعتراف اجباری از زنان از تحقیر جنسی استفاده میشود. حتی برای مردان هم از زنان استفاده میکنند، زن و مرد را در سلولهای کنار هم نگهداری میکنند و تهدید میکنند اگر اعتراف نکنید به زنت تجاوز میشود.
حتی مادران و خانوادهها در سالن ملاقات مورد خشونت و بازرسی بدنی قرار گرفتند، دختران ٣ یا ۴ ساله مورد بازرسی بدنی قرار گرفتند.
به زنان زندانی به جرایم عادی بپردازیم. زنانی که اغلب خود قربانی خشونت در خانواده هستند و شاید به دلیل واکنش به همین خشونت در زندان هستند. زنانی که به دلیل خشونت همسر و در دفاع از خود ناچار به قتل او میشوند و از طرف خانواده خود و همسر نیز طرد میشوند و خشونت را به صورت مضاعف تجربه میکنند.
زندانیان سیاسی صدا دارند و هویتشان برای ما روشن است، ولی برای جرایم غیر سیاسی که اتفاقا خود قربانی این سیستم هستند و در خانه و خانواده مورد تجاوز قرار میگیرند. زنانی که به خاطر مردان خانواده ناچار به قاچاق مواد میشوند و زمانی که بازداشت میشوند رابطه را با آنها قطع میکنند. اینها کاملا از خانواده طرد میشوند. ماهیانهای از خانواده دریافت نمیکنند و در زندان استثمار میشوند تا بتوانند زندگی کنند. فرزندان آنها به بهزیستی داده میشود و دیگر نمیتوانند فرزندان خود را ببینند. حتی اگر از زندان بیرون بیاید نمیتواند بچه خود را پیدا کند.
تحقیری که این زنان تجربه میکنند و سپس اعدام میشوند. زنانی که از ابتدا به آنها گفته میشود اعدام میشوی و ١٠ تا ١٢ سال در زندان استثمار و تحقیر میشود و سپس اعدام میشود. در بیرون و داخل زندان سیستم آنها را به دلیل زن بودنشان له میکند. در دوره ما تعداد زندانیان سیاسی بیشتر بود ولی اکنون به دلیل فقر اقتصادی سیستماتیک که ابتدا بر زنان تحمیل میشود تعداد زندانیان با جرایم عادی بسیار بیشتر شده است.
با وجود همه خشونتها اما مقاومت در زندان همچنان ادامه دارد. نامههایی که گلرخ ایرایی، وریشه مرادی و پخشان عزیزی منتشر میکنند، روایتهایی که سپیده قلیان منتشر کرد و صدای دیگر زندانیان بود و افرادی مانند سهیل عربی که صدای زندانیان باشد. زینب جلالیان با وجود همه خشونتها، تبعید و سالها زندانی بودن همچنان مقاومت میکند، این مقاومت و انرژی مبارزاتی از کجا سرچشمه میگیرد؟
من میخواهم با یک جمله از زینب جلالیان آغاز کنم که نوشته بود من برای آزادی میجنگم و به آنهایی که در کنار من مردند که صدای آنها باشم. یا نامهای که گلرخ ایرایی از وریشه منتشر کرد و من را به یاد دوستانم انداخت که میآمدند و میگفتند اعدام گرفتم و نه افسرده بودند و نه ناراحت. سهشنبههای نه به اعدام که مقاومت زندان را به خیابان آورد و بازنشستگان اکنون از این عزیزان حمایت میکنند و صدای نه به اعدام سر میدهند و مجموعه اینها یعنی شکست جمهوری اسلامی. شکست این است که مقاوت ادامه دارد و سهیل عربی به این فکر نمیکند و کیفرخواست زندانیان را علنی اعلام میکند و این بچهها دنبال زندگی و آزادی بی قید و شرط هستند. برای برابری جنسیتی مبارزه میکنند. در مقابل حکومت ایستادهاند و میگویند اعدام میکنید ما مقاومت میکنیم.