مرکز خبر- شهرنوش پارسی‌پور، از نویسندگان پیشگام ادبیات ایران، با محور قرار دادن همبستگی زنان، مقاومت و جست‌وجوی آزادی در جغرافیایی آکنده از ممنوعیت، سانسور و فشار مردسالارانه، در رمان «زنان بدون مردان» (زنانِ بدونِ مردان)، فضایی برای ثبت حافظه مبارزات زنان و عبور از مرزهای نظام مردسالار خلق می‌کند.

این اثر داستان مبارزه پنج زن برای رهایی و همبستگی را روایت می‌کند که در باغی آرمان‌شهری شکل می‌گیرد؛ زنانی که در برابر خشونت خانگی، سانسور و سرکوب حکومتی ایستادگی می‌کنند.

 

افشای سرکوب و گریز

این اثر که در سال ۱۹۸۹ نوشته شد و به‌دلیل فشارهای ایدئولوژیک حکومت در ایران برای مدتی طولانی ممنوع بود، زندگی پنج زن از لایه‌های مختلف اجتماعی را به تصویر می‌کشد که سرنوشتشان به یکدیگر گره می‌خورد. ماهی‌گل، زینوک، منیسه، فرخ‌لقا و فائزه در باغی آرمان‌شهری در حاشیه تهران گرد هم می‌آیند؛ باغی که گویی راهی به بیرون از جهان مردسالار می‌گشاید. 

 

حافظه جمعی

این اثر، مبارزه زنان در جامعه ایران برای بقا در برابر خشونت خانگی، فقر اقتصادی، وادار شدن به تن‌فروشی و سرکوب‌هایی را که از سوی حکومت مشروعیت یافته‌اند، بی‌پرده به تصویر می‌کشد. حضور زنان در باغی آمیخته با طبیعت و بیرون از نقش‌های سنتی و سلطه مردان، نوعی شورش علیه نظم فضایی موجود را شکل می‌دهد و سیاست بدن را در مرکز روایت قرار می‌دهد.

هر یک از شخصیت‌ها نماینده زخمی اجتماعی و تجربه‌ای آسیب‌زا هستند، اما تجربه مشترک زن بودن، آن‌ها را به همراه و مرهم یکدیگر تبدیل می‌کند. به این ترتیب، اثر بر این نکته تأکید دارد که نیرومندترین پاسخ به سیاست‌های مردسالارانه، همبستگی سازمان‌یافته و عاطفی میان زنان است.

 

قدرت قلم در برابر سانسور

شهرنوش پارسی‌پور به‌دلیل نگارش این اثر در ایران به مجازات حبس محکوم شد و ناگزیر سال‌های طولانی را در تبعید گذراند. با این حال، رمان «زنان بدون مردان» که با زبانی شاعرانه اما بی‌هیچ عقب‌نشینی از واقعیت، زندگی زنان و خشونت نظام‌مندی را که با آن روبه‌رو هستند افشا می‌کند، از دیوارهای ممنوعیت حکومت عبور کرد و به بخشی از میراث مبارزات زنان در سطح جهانی تبدیل شد.

این اثر ماندگار شهرنوش پارسی‌پور، با گذشت زمان همچنان تازگی و اهمیت خود را حفظ کرده و به راهنمایی برای زنانی تبدیل شده است که به مبارزه ادامه می‌دهند.