روایت مادران داغدار کورد؛ از «مادرتایبَت» تا مادران آشتی

همزمان با بحث‌های تازه درباره نقش زنان و مادری در ترکیه، یادآوری روایت مادران کوردی که فرزندان خود را در جریان خشونت‌ها و سرکوب‌های سیاسی از دست داده‌اند، بار دیگر توجه‌ها را به رنج، مقاومت و دادخواهی زنان در این منطقه جلب کرده است.

مرکز خبر- حکومت که هر روز دوباره تعریف خود از «مادری» را بازتولید می‌کند، در هر فرصتی از یادآوری نقشی که برای زنان تعیین کرده، عقب نمی‌ماند. در روزهای اخیر نیز بحث درباره این تعریف، با پخش یک آگهی تبلیغاتی دوباره شعله‌ور شد؛ تبلیغی برای یک جاروبرقی که این پرسش را مطرح کرد: «چگونه می‌توان مادر شد؟» پرسشی که باز هم بدون شنیدن صدای زنان به آن پاسخ داده شد.

این سرزمین، روزهای مادر بسیاری را به خود دیده است. وقتی صحبت از روز مادر می‌شود، بسیاری به یاد مادر «عگید ایپک» می‌افتند؛ مادری که استخوان‌های فرزندش را درون یک جعبه پستی تحویل گرفت. یا مادر «جمیله» که پیکر دخترش روزها در فریزر نگه داشته شد. مادر «جیلان» که تکه‌های بدن دخترش را با دستان خود جمع کرد. مادر «گلستان دوکو» که در درسیم فریاد می‌زد: «دخترم کجاست؟» مادر «روژبین» که به‌دنبال عاملان قتل دخترش رفت. همچنین «مادران شنبه» که سال‌هاست سرنوشت فرزندان ناپدیدشده خود را مطالبه می‌کنند و «مادران آشتی» که هنوز هم فریاد «صلح» سر می‌دهند.

 

 

آغوشی که به‌اندازه دنیا ارزش داشت

در میان این سیاست‌های دوگانه حکومت، وقتی به این فکر می‌کنیم که در واقع چه نوع «زن پذیرفتنی» و چه تصویری از مادری هدف قرار گرفته، صحنه‌ای به ذهن می‌آید که حتی پس از صدها سال نیز از حافظه‌ها پاک نخواهد شد؛ پیکر «مادر تایبَت» که هفت روز روی سنگفرش خیابان باقی ماند.

فرزندان «تایبَت اینان» پس از آن روزها می‌پرسیدند: «آیا مادرم خیلی درد کشید؟» و او را این‌گونه توصیف می‌کردند: «آغوشش به‌اندازه دنیا ارزش داشت.»

 

 

فراتر از همه تعریف‌ها

تایبَت اینان در سال ۲۰۱۵، در جریان حکومت نظامی و منع رفت‌وآمد در شهرستان سلوپی شرناخ، به دست نیروهای دولتی کشته شد. مرگ او بعدها موضوع شعرها، فیلم‌ها و ترانه‌های بسیاری شد.

در این روز مادر، شاید بهتر باشد از مادری یاد کنیم که کودکان این سرزمین را جدا از فرزندان خود نمی‌دید؛ مادری که فراتر از همه تعریف‌ها و قالب‌بندی‌ها قرار داشت و نامش هرگز از حافظه مردم پاک نخواهد شد.

در پایان، می‌توان ترانه «دایکا تایبَت» ساخته موسیقی‌دان و آهنگساز نورحَق قیلاغوز را همراه با تصاویر فیلم ۷ روز و ۷ شب ساخته علی بوزان شنید.