الگوی زن «موفق» چگونه به حذف زنان حاشیه‌نشین منجر می‌شود؟

بازخوانی شخصیت «رناتا» در سریال «دروغ‌های کوچک بزرگ»، بار دیگر بحث درباره تصویر رسانه‌ای از زنان موفق را مطرح کرده؛ تصویری که موفقیت را در ثروت و جایگاه اجتماعی خلاصه می‌کند و زنان حاشیه‌نشین را نادیده می‌گیرد.

مرکز خبر- سریال «دروغ‌های کوچک بزرگ» Big Little Lies ، در دو فصل و در سال‌های ۲۰۱۷ تا ۲۰۱۹ تولید و منتشر شد. در این مجموعه، شخصیت رناتا همواره به‌عنوان زنی مستقل، ثروتمند و موفق به تصویر کشیده می‌شود؛ زنی که قرار است نامش در میان زنان قدرتمند یک مجله شناخته‌شده حوزه زنان قرار گیرد. اما پس از آن‌که به‌دلیل اشتباهات همسرش ورشکست می‌شود و جایگاه اجتماعی خود را از دست می‌دهد، همان مجله او را کنار می‌گذارد و اعلام می‌کند تمرکزش فقط بر «زنان در اوج» است.

این خط روایی، به باور برخی تحلیلگران مسائل اجتماعی، نمونه‌ای از نگاه غالب رسانه‌ای به مفهوم «زن قدرتمند» است؛ نگاهی که زنان را به موفق‌بودن، قوی‌بودن و پیشرفت مداوم تشویق می‌کند، اما هم‌زمان آنان را زیر فشار استانداردهای سخت‌گیرانه‌ای قرار می‌دهد که تنها شکل مشخصی از موفقیت را به رسمیت می‌شناسد.

تحلیلگران می‌گویند الگوسازی رسانه‌ای از زنان موفق، زمانی می‌تواند الهام‌بخش باشد که به ابزاری برای حذف و سرکوب زنان دیگر تبدیل نشود. به باور آنان، تمرکز صرف بر زنان تحصیل‌کرده، ثروتمند، مشهور و دارای موقعیت اجتماعی بالا، باعث می‌شود زنانی که به‌دلیل محدودیت‌های اقتصادی، خانوادگی یا اجتماعی امکان حضور در عرصه‌های رسمی را ندارند، نادیده گرفته شوند و احساس ناکامی و بی‌ارزشی کنند.

در این تحلیل‌ها تأکید می‌شود که همه زنان از امکانات، حمایت‌های خانوادگی، فرصت‌های آموزشی و موقعیت‌های شغلی یکسان برخوردار نیستند و مفهوم موفقیت باید متناسب با شرایط و ظرفیت‌های هر فرد تعریف شود.

به گفته این تحلیلگران، تصویر زن قدرتمند تنها نباید به نویسندگان، هنرمندان، ورزشکاران، استادان دانشگاه یا فعالان شناخته‌شده محدود شود، بلکه باید زنانی را نیز دربر بگیرد که در حاشیه و با کمترین امکانات، از طریق کارهای خانگی، صنایع دستی، آشپزی یا مشاغل کوچک برای استقلال اقتصادی و بهبود زندگی خود و خانواده‌شان تلاش می‌کنند.