صدای زنان دارای معلولیت در سودان؛ از مطالبه حقوق تا توانمندسازی اقتصادی
انتصار محمود، رئیس انجمن زنان دارای معلولیت در ایالت شمالی، از تبعیض، محرومیت و چالشهای پیشِ روی این زنان میگوید و بر ضرورت توانمندسازی، آگاهیبخشی و مشارکت فعال آنان در جامعه تأکید میکند.
آیه ابراهیم
سودان- انتصار محمود، رئیس انجمن زنان دارای معلولیت در ایالت شمالی، خود از اختلال بینایی رنج میبرد و به همین دلیل، رنج زنانی را که از یکی از حواس پنجگانه محروماند یا با محدودیتهای حرکتی دستوپنجه نرم میکنند، با تمام وجود درک میکند. او تأکید میکند که زنان دارای معلولیت در کشورش با موانع بزرگی روبهرو هستند و با وجود مسئولیتی که بر عهده دارد، چالشهای فراوان پیشِ رو، انجام کامل وظایفش را دشوار کرده است.
انتصار محمود از زنان دارای معلولیت میخواهد برای دستیابی به حقوق خود تلاش کنند، در جامعه ادغام شوند، با تبعیض مقابله کنند و حضوری مؤثر در روندهای سیاسی داشته باشند. به گفته او، انجمن زنان دارای معلولیت تمرکز ویژهای بر توانمندسازی اقتصادی اعضای خود دارد. با این حال، کمبود مواد اولیه برای تولید صنایعدستی از مهمترین چالشهای پیشِ روی انجمن است؛ موادی که میتواند با حمایت سازمانهای ملی و بینالمللی تأمین شود و زمینهساز اجرای پروژههای آگاهیبخشی، کارگاههای آموزشی و کمپینهایی برای زدودن کلیشههای نادرست درباره افراد دارای معلولیت باشد.
او درباره نگرشهای قالبی جامعه نسبت به افراد دارای معلولیت میگوید: «کمپینهای آگاهیبخشی انجمن بازتاب قابلتوجهی در جامعه داشته است و توجهها را به مسائل معلولیت جلب کرده، اما این تنها آغاز راه است و برای غلبه بر چالشها کافی نیست.»
انجمن زنان دارای معلولیت در ایالت شمالی با ۳۰ عضو، پس از درگیری میان ارتش سودان و نیروهای پشتیبانی سریع در آوریل ۲۰۲۳ فعالیت خود را شکل جدیتری بخشید. این انجمن با هدف ارائه حمایت به افراد دارای معلولیت، بهویژه در حوزه پشتیبانی روانی و توانمندسازی اقتصادی، فعالیت میکند. هرچند ایده تأسیس آن از سال ۲۰۱۹ مطرح شده بود، اما تنها پس از آغاز درگیریها و با همت و حمایت افراد دارای معلولیت، در سال ۲۰۲۳ بهطور رسمی افتتاح شد.
انتصار محمود در اشاره به قوانین مربوط به افراد دارای معلولیت اظهار میکند که با وجود تصویب قانون انجمنها از دهه ۱۹۷۰، اجرای آن به اندازه بسیاری از کشورها مؤثر نبوده است. او بر ضرورت ایفای نقش فعالتر از سوی خود افراد دارای معلولیت تأکید کرده و از کمبود زبان اشاره و مترجمان متخصص ابراز تأسف میکند. به باور او، گسترش آموزش زبان اشاره و برگزاری کمپینهای آگاهیبخشی، گامی اساسی در مسیر تحقق حقوق این قشر است. وی همچنین خاطرنشان میکند که انجمنی که ریاست آن را بر عهده دارد، نخستین انجمنی است که پس از تعلیق فعالیت انجمنها در ایالتهای القاضارف و کسلا در شرق سودان، دوباره فعالیت خود را آغاز کرده است.
سه رکن اصلی انجمن
او درباره مهمترین چالشهای پیشِ رو توضیح میدهد که افراد دارای معلولیت از فرصتهای شغلی محروماند، به حقوق کامل خود دسترسی ندارند و با تبعیض، قلدری و خشونت روانی مواجهاند. به گفته او، فعالیتهای انجمن بر سه محور اصلی استوار است:
۱- دفاع از حقوق افراد دارای معلولیت
۲- مقابله با کلیشههای منفی اجتماعی
۳- مبارزه با خشونت مبتنی بر جنسیت
انجمن در کنار این اهداف، به ارائه حمایتهای روانی گسترده، بهویژه برای قربانیان قلدری و خشونت، از طریق برنامههای تفریحی و ابتکارات اجتماعی میپردازد تا از پیامدهای روانی این آسیبها بکاهد.
او از جامعه میخواهد که نسبت به حقوق افراد دارای معلولیت آگاهتر باشد، تبعیض را کنار بگذارد، به مسائل آنان توجه کند و زمینه مشارکت فعالشان را در تمامی عرصهها فراهم سازد.
انتصار محمود سخنان خود را با تأکید بر ضرورت همبستگی میان افراد دارای معلولیت به پایان میبرد: «ما حقوق خود را مطالبه میکنیم، اما هنوز آنگونه که شایسته است به آن دست نیافتهایم. با این حال، برای آینده برنامههای بسیاری داریم و انتظار داریم مسئولان توجه و حمایت بیشتری از ما داشته باشند.»