فعال مدنی مراکشی: نادیده گرفتن کوردها پیامدهای انسانی و امنیتی گستردهتری دارد
فعال حقوق بشر مراکشی میگوید دفاع از حقوق فرهنگی و انسانی ملت کورد، در واقع دفاع از ارزشهای جهانی حقوق بشر است و احترام به تنوع فرهنگی و ملی زیربنای ساختن جوامع عادلانه و مسالمتآمیز است.
حنان حارت
مراکش – خاورمیانه دارای تنوع فرهنگی و ملیتی است و خلق کورد نیز بخشی از این تنوع است کە در طول سالها با حملات و تهدیدات از سوی رژیمهای دیکتاتور و فاشیت مواجه بوده است. این حملات تاکنون نیز همچنان ادامه داشته و امروز در روژاوای کوردستان نیز این تاریخ تکرار شده و گروهکهای جهادی وابسته به دولتهای منطقهای مرتکب قتلعام میشوند.
فعال حقوق بشر مراکشی، کبیره شاطر، خوانشی کلی از وضعیت منطقه شمال و شرق سوریه، بهویژه در روژاوا، ارائه میدهد.
او بر این باور است که افزایش تنشها با دخالتهای منطقهای ارتباط دارد، و تهدید مداوم گروههای مسلح افراطگرا علیه غیرنظامیان و دیگر گروهها در سوریه صحنه میدانی را پیچیدهتر و رنج ساکنان را افزایش داده است. کبیره شاطر معتقد است که بحران سوریه صرفاً یک درگیری داخلی نیست، بلکه بازتابِ مشکلات عمیقتر مرتبط با حفاظت از حقوق بشر در مناطق درگیر است. او اهمیت همبستگی بینالمللی با جوامع آسیبدیده از بحرانها را برجسته میکند تا کرامت و حق آنها برای زندگی در صلح تضمین شود.
در مورد اطلاع افکار عمومی مراکش جهان عرب و جهان از مسئله کوردها او میگوید اطلاع از این مسئله هنوز محدود باقی مانده است، هر چند ملت کورد یکی از قدیمیترین عناصر منطقه هستند و دارای سابقه تاریخی و فرهنگی عمیقاند. او میافزاید که کوردها امروز در چندین کشور خاورمیانه پراکندهاند و جوامع گستردهای نیز در اروپا دارند، که نتیجه تحولات سیاسی و تاریخیِ متراکم در منطقه طی دههها بوده است.
کبیره شاطر اشاره میکند که این پراکندگی جغرافیایی نه تنها مانع حفظ هویت فرهنگی و زبانی آنان نشده، بلکه باعث شده کوردها در مواجهه با شرایط شکننده و نقض حقوق ناشی از درگیریها و بیثباتی بیشتر در معرض آسیب باشند.
زمینهی سوریه
در مورد چالشهای قانونی و اداری که کوردها در سوریه با آن مواجه بودهاند و تأثیر آن بر زندگیشان، او توضیح میدهد که کوردها در سوریه در مراحل قبلی با چالشهای قانونی و اداری مواجه بودهاند که بر وضعیت مدنی آنها تأثیر گذاشته است، به گونهای که بیش از ۳۰۰ هزار نفر خارج از سیستم تابعیت باقی ماندهاند؛ وضعیتی که هزاران کودک و جوان را در موقعیت حقوقی ضعیف قرار داده است. این مشکلات ساختاری به انباشت وضعیتهای اجتماعی و انسانی پیچیده انجامیده که آثار آن هنوز هم ادامه دارد.
او میگوید با آغاز بحران سوریه در سال ۲۰۱۱، این وضعیت تشدید شد، در حالی که فعالیت گروههای مسلح افراطگرا افزایش یافت و این وضعیت تأثیر منفی بر زندگی غیرنظامیان، بهویژه زنان و کودکان در بسیاری از مناطق متاثر از درگیری گذاشته است.
کبیره شاطر معتقد است که دخالتهای منطقهای متعدد به پیچیدگی اوضاع سوریه منجر شده و بهویژه در مناطقی با اهمیت استراتژیک و اقتصادی رنج مردم محلی را افزایش داده است. او تأکید میکند که کوردها نه یک گروه حاشیهای، بلکه بخشی از بافت ملی سوریهاند که در حسکه، حلب، قامشلو و دمشق حضور دارند و جامعهشان شامل روشنفکران و فعالانی است که به وحدت مردم سوریه با احترام به تنوع فرهنگی و تاریخی امید دارند.
نقش زنان کورد
در مورد نقش زنان کورد در مواجهه با درگیریها، او توضیح میدهد که زنان کورد نه تنها در جبهههای نبرد علیه گروههای افراطگرا، بلکه در دفاع از ارزشهای انسانی و حقوق جوامع محلی نیز حضور داشتهاند نقش بزرگی داشتهاند.
او اشاره میکند که رنج مردم تنها محدود به آثار مستقیم درگیری نیست، بلکه چالشهایی مانند آوارگی، دشواری در دسترسی به آموزش و محدودیت فعالیت رسانهای و حقوقی در مناطق نزاع را نیز شامل میشود که این وضعیتها سوالاتی درباره کارآمدی ابزارهای بینالمللی حفاظت از غیرنظامیان ایجاد میکنند.
دیدگاه بینالمللی
کبیره شاطر برخورد جامعه بینالمللی و رسانهها با بحرانهای انسانی را نقد میکند و معتقد است که دوگانگی در نحوه برخورد با بحرانهای جهانی وجود دارد. او میگوید تمرکز رسانهای و سیاسی بر برخی نزاعها مانند جنگ در اوکراین با کمتر دیده شدن آنچه در مناطق دیگر از جمله سوریه، عراق و ترکیه رخ میدهد، از نظر نقض و پیامدهای انسانی برای جمعیتهای مختلف همراه است، که این تفاوت در پوشش رسانهای و واکنش سیاسی مستقیماً بر میزان حمایت و حفاظت از غیرنظامیان در مناطق درگیری تأثیر میگذارد.
او همچنین به خطر بازگشت مجدد گروههای افراطی همچون داعش و دیگر عناصر خطرناک اشاره میکند و هشدار میدهد که باز شدن زندانها و سهلانگاری برخی طرفها در برابر تحرکات آنها تهدیدی برای سوریه و منطقه بهطور کلی است، بهویژه در غیاب تلاش جدی از سوی ائتلاف بینالمللی ادعایی ضدتروریسم.
کبیره شاطر تنوع در داخل سوریه را نه تهدیدی برای وحدت این کشور، بلکه یکی از عناصر اساسی برای توسعهی انسانی و جوامع، چه برای کوردها و چه برای دیگر عناصر منطقه میداند، و هشدار میدهد که انقباض هویت به یک بعد واحد مانند دین، قومیت یا تعلق میتواند پیامدهای منفی بر حقوق بشر و تلاشهای تعامل مشترک و حقوقی داشته باشد.
او همچنین به برخی ابتکارات سیاسی یکجانبه مطرح در عرصه بینالمللی با نگاه انتقادی مینگرد و معتقد است که این نوع رویکردها ممکن است چالشهایی در رعایت قوانین و توافقهای بینالمللی ایجاد کنند و بر پیشرفتهای صورتگرفته در حقوق بشردوستانه بینالمللی از نیمه قرن گذشته تأثیر بگذارند.
تنوع بهعنوان ارزش انسانی
کبیره شاطر تأکید میکند که دفاع از حقوق کوردها جزئی از دفاع از حقوق بشر بهطور کلی است، و او خواستار یک رویکرد بینالمللی کاملتر شده است که بر احترام به تنوع، حفاظت از غیرنظامیان و تقویت همبستگی انسانی بدون حسابهای سیاسی تنگنظرانه تمرکز کند و تأکید دارد که احترام به تنوع فرهنگی، قومی و دینی اساس ساختن جوامع عادلانه و صلحآمیز است.
او از سازمانهای حقوق بشری بینالمللی و فعالان حقوق بشر در سراسر جهان دعوت میکند تا توجه بیشتری به مسئله کوردها مبذول دارند و تلاشها برای حفاظت از غیرنظامیان و کاهش پیامدهای تشدید بحرانها در مناطق متاثر از درگیری را تقویت کنند.
در پایان سخنانش، کبیره شاطر میگوید که با توجه به اینکه کوردها جزء جمعیت مهمی در خاورمیانه هستند و حضور گستردهای در میان پناهندگان در چندین کشور اروپایی دارند، ادامه نادیده گرفتن این وضعیتها سوالات اخلاقی و قانونی ایجاد میکند و میتواند پیامدهای انسانی و امنیتی گستردهتری داشته باشد.