«اصولنامه طالبان رسمیت بخشیدن به بردگی زنان افغانستان»
یلدا احمد یکی فعالین حقوق زنان رفتار طالبان و همفکرانش را ضد زن خوانده و اصولنامه طالبان و هر فرمان آنان را در طول چهار سال حاکمیت شان محکوم میکند و یگانه راه رهای از این وضعیت را مبارزه بی امان زنان میداند و بس.
بهاران لهیب
افغانستان- با بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، زندگی اجتماعی و حقوقی زنان افغانستان با تغییرات عمیق و کمسابقهای روبهرو شد. حاکمیت دوباره این گروه نه تنها ساختار سیاسی کشور را دگرگون ساخت، بلکه چارچوبهای حقوقی و قضایی را نیز از بنیاد برداشت. قوانین خاص خود از شریعت اسلامی بازتعریف کرد. در این میان، تدوین و تطبیق اصولنامه طالبان برای محاکم، نقشی تعیینکننده در شکلدهی به وضعیت حقوقی زنان ایفا کرده است؛ زیرا محاکم به عنوان مرجع رسیدگی به دعاوی خانوادگی، جزایی و مدنی، مستقیماً با حقوق و سرنوشت زنان در ارتباطاند.
پس از استقرار دولت طالبان، حضور زنان در نهادهای قضایی به گونه چشمگیری محدود شد و تمام قاضیان و کارمندان زن از وظایف خود برکنار گردیدند. این تحول در کنار برطرف کردن زنان از نظام عدلی که دسترسی زنان به عدالت را نیز با دشواریهای جدی مواجه ساخت؛ زیرا در جامعهای سنتی، مراجعه به محاکم مردانه برای بسیاری از زنان با موانع فرهنگی و امنیتی همراه است. قبل تصویب این اصولنامه زنان را به جرم به اصطلاح بیحجابی و رابطه خارج از ازدواج با زندان، آزار و اذیت جنسی، تجاوز، قتل و شلاق زدن در ملاعام روبهرو بودند. اما اصولنامه بردگی زنان افغانستان را رسما اعلام نموده است.
اجرای این اصولنامه در بخشهایی مانند نکاح، طلاق، حضانت فرزندان، ارث و پروندههای جزایی، تأثیر مستقیم بر زندگی زنان گذاشته است. چون بسیاری از قوانین حمایتی دوره قبل دیگر اجرا نمیشود، نگرانی وجود دارد که حقوق زنان به اندازه گذشته حمایت نمیشود، بهویژه در مورد خشونت خانوادگی یا ازدواجهای اجباری. از طرف دیگر، تاکید بر اجرای مجازاتهای شرعی و علنی بودن برخی از آنها باعث شده فضای جامعه سختتر و پرتنشتر شود و بسیاری از زنان احساس امنیت و آزادی کمتری داشته باشند.در چنین شرایطی، بررسی اصولنامه طالبان برای محاکم تنها مطالعه یک سند حقوقی نیست، بلکه تحلیلی از جایگاه زن در نظام حقوقی سرکوبگر جدید افغانستان است.
به همین منظور، یلدا احمد، فعال حقوق زنان و روانشناس از افغانستان پیامی برای ما فرستاده است. نامبرده میگوید: «طالبان باز هم یک فرمان جدیدی را صادر نمودند، این فرمان زمینه خشونت و ستم علیه زنان را بیشتر از پیش گستردهتر میسازد. این فرمان اوج جهالت و زن ستیزی این گروه قرون وسطا اندیش را به نمایش میگذارد و راه را برای وحشت و بربریت این گروه و همفکرانش باز میسازد و عرصه را برای زنان نگون بخت ما بیشتر از پیش تنگتر میسازد.»
یلدا اضافه میکند: «طالبان قبلا هم فرمانهای زیادی را صادر نموده بودند که اکثریت را جنبه و یا صبغه شرعی و اسلامی میدهند و محدودیتهای گوناگون و مختلف را برای زنان و مردم وضع نموده بودند و این فرمانهای طالبان در مجموع اعمال و کردار شان، چهرههای آن زنان و مردان خاینی که برای طالبان تبلیغ میکردند و حالا هم تبلیغ میکنند. و کوشش میکنند که طالبان را خوب نشان بدهند. میگویند اینان تغییر کردند و امنیت آوردند. سیاهتر و منفورتر نزد مردم ما میکند.»
یلدا در ادامه میگوید: «طالبان هر قدر اختناق بار بیاورند، هر قدر بالای مردم ما به اشکال مختلف فرمان صادر کنند و عرصه را تنگ بسازند تاریخ چیز دیگری را ثابت کرده است. از بعد روی کار آمدن این گروه جاهل مردم ما و بهخصوص زنان ما به اشکال گوناگونی دست به مبارزه پیکار و ایستادگی زدند. چه به شکل علنی و چه به شکل مخفی اینان ایستادگی خود را ادامه دادند و خاموش ننشستند.»
نامبرده چنین ادامه میدهند: «چیز را که نتها این گروه جاهل طالبان و جهادیها و هر گروه بنیادگرا و ضد زن نباید فراموش کنند که مردم افغانستان بهخصوص زنان در سپیده دم آزادی، این گروه جاهل و زن ستیز و همفکرانش و افرادی که برای شان تبلیغ میکنند. گلوه پاره میکنند به محکمه عادلانه مردمی خواهند سپرد. به امید افغانستان عاری از لوس بنیادگرایی».