چگونه نقاشی روی آب به تقویت پیوندهای اجتماعی کمک میکند؟
هنر نقاشی روی آب، تنها یک شیوه هنری نیست؛ بلکه فضایی برای گفتوگو، همدلی و بیان احساسات است. زهره زروق، هنرمند تونسی، معتقد است این هنر میتواند به کاهش تنشهای اجتماعی و تقویت پیوندهای انسانی کمک کند.
زهور المشرقی
تونس- در تجربه هنری هنرمند تونسی، زهره زروق، داستانی از شور و اشتیاقی نمایان میشود که از مرزهای خلاقیت فراتر رفته و به سفری برای جستوجوی زیبایی، حافظه و انسان تبدیل شده است. او از طریق هنر نقاشی روی آب، که آب را به آینهای برای رنگها و روح بدل میکند، جهانی را به تصویر میکشد که در آن هنر و تاریخ، مهارت و هویت در هم میآمیزند و میراثی بصری را که قرنها بخشی از حافظه کتابها و هنرهای تونس بوده، دوباره زنده میسازند.
این هنرمند تونسی در گفتوگویی سرشار از اشتیاق، از سفر استثنایی خود در هنر «ابرو» یا آنچه به «نقاشی روی آب» شناخته میشود سخن گفت و اشاره کرد که کتابها در آن دوران به کیفیت و صنعت صحافی بینظیری شهرت داشتند؛ بهگونهای که جلد بیرونی از چرم مقاوم حیوانی ساخته میشد و درون آن با کاغذهای ابروی رنگارنگ و نقشهای مرمری تزئین میگردید. این ترکیب نهتنها برای زیبایی، بلکه نشاندهنده پیشرفت در فنون نگهداری و صحافی بود؛ تا جایی که کتابهایی با بیش از ۲۰۰ سال قدمت همچنان زیبایی و شکوه خود را حفظ کردهاند.
این هنر همچنین گواهی بر گشودگی فرهنگی تونس و توجه این کشور به بهرهگیری از برترین هنرهای دستی جهان برای حفاظت از میراث فکری خود به شمار میرود.
هنر؛ پناهگاه انسان
زهره زروق بر نقش محوری هنر در ترمیم پیوندهای اجتماعی و پرورش روح انسان تأکید کرد و گفت کارگاههای هنر نقاشی روی آب که او برگزار میکند، صرفاً فضایی برای آموزش فنی نیست، بلکه محل تلاقی داستانهای گوناگون انسانی است.
او توضیح داد که شرکتکنندگان این کارگاهها از سنین و پیشینههای مختلف، از دهه بیست زندگی تا دهه هشتاد، حضور مییابند و هنر را بهعنوان درمانی روانی و بستری برای بیان روایتهای شخصی خود مییابند؛ روایتهایی که همگی در یک اثر هنری به هم میپیوندند.
وی تأکید کرد که هنر قدرتمندترین ابزار برای مقابله با تنشها و آسیبهای اجتماعی است و آن را «نجاتدهندهای» توصیف کرد که اخلاق را تعالی میبخشد و به فرد نیرویی معنوی میدهد که حتی در ظاهر و رفتار روزمره او نیز نمود پیدا میکند.
او در پیامی خطاب به خانوادهها خواستار هدایت کودکان به سوی خلاقیتهای دستی و زیباییشناختی مانند موسیقی، تئاتر و نقاشی شد و گفت: «به فرزندانتان بهجای تلفن همراه، قلممو بدهید. بگذارید انرژی خود را با خطخطی کردن روی کاغذ و دیوارها تخلیه کنند؛ این بسیار بهتر از آن است که با رفتارهای ناهنجار به جامعه آسیب برسانند. تنها هنر است که میتواند جامعهای سالم و متعادل بسازد.»
کتابی درباره هنر نقاشی روی آب
او همچنین به فعالیتهای پژوهشی خود اشاره کرد که با انتشار کتاب «طواف در محراب آب» به اوج رسید. این کتاب نخستین اثر به زبان عربی است که تاریخ، تکنیکها و جنبههای معنوی هنر ابرو را، بهویژه در بستر تاریخی تونس از دوره حسینی، مستند کرده است.
زهره زروق همچنین از موفقیت بینالمللی خود در کسب مدال برنز مسابقه بینالمللی خلاقیت در استرالیا سخن گفت؛ موفقیتی که بر پایه مقالهای علمی درباره انرژی آب و رنگها به دست آمد. او تأکید کرد که تلاشش در جهت احیای این میراث هنری و ارائه آن بهعنوان مرجعی دانشگاهی و خلاقانه در جهان عرب و آفریقا بوده است.
نقاشی روی آب؛ تجربهای انسانی
او توضیح داد که رابطه یک مادر هنرمند با فرزندانش از چارچوب مراقبت سنتی فراتر میرود و به تجربهای انسانی عمیقتر و غنیتر تبدیل میشود. به باور او، مادری در کنار هنر، ابعاد بصری و روانی متفاوتی پیدا میکند و فرصتی ویژه برای رشد کودک در محیطی سرشار از خلاقیت و آگاهی فراهم میآورد.
زهره زروق گفت: «اگرچه حس مادری در همه زنان امری غریزی و عمیق است، اما مادر هنرمند از زاویهای متفاوت به جهان مینگرد و این نگاه تأثیر مثبتی بر تعادل روانی کودک دارد؛ در مقایسه با رشد در کنار مادری که در حرفهها یا تخصصهای متعارف دیگر فعالیت میکند.»
از بازی با قلممو تا آگاهی اجتماعی
او افزود کودکی که در آتلیه مادرش رشد میکند، از همان سالهای نخست زندگی، جهان را از دریچه رنگها و قلممو کشف میکند. این تعامل زودهنگام تنها یک سرگرمی نیست، بلکه ابزاری برای شکلگیری شخصیتی متمایز، آگاه و توانمند در بیان خویشتن است.
به گفته او، لزوماً قرار نیست چنین کودکی در آینده هنرمند شود؛ بلکه این تربیت زیباییشناختی میتواند زمینه موفقیت او را در حوزههای ادبی، علمی یا ورزشی نیز فراهم کند.
از کوچکترین نویسنده تا قهرمان ورزشی
این هنرمند برای تأیید سخنان خود به تجربه شخصیاش در تربیت دخترش اشاره کرد. دختر او در ششسالگی فعالیتهای خلاقانه خود را آغاز کرد و در یک گردهمایی هنری ـ ادبی موفق به دریافت عنوان «کوچکترین نویسنده تونس» شد. او در سرودن شعر و حضور فعال در جشنوارههای ادبی و نمایشگاههای ویژه کودکان نیز درخشید.
امروز این دختر هجده ساله است و خود را برای آزمون پایان دبیرستان (باکالوریا) آماده میکند. او علاوه بر موفقیتهای تحصیلی، در عرصه ورزش نیز دستاوردهای چشمگیری داشته است. علاقه نخستین او به هنر و زیبایی، بعدها او را به سوی دنیای دریاها و ورزشهای آبی سوق داد؛ جایی که موفق به کسب قهرمانیها و مدالهای متعدد شده است.
زهره زروق در پایان گفت: «والاترین چیزی که هنر میتواند به مادری ببخشد، توانایی پرورش انسانی موفق، متعادل و سودمند برای جامعه و میهنش است.»