فاطمه رشاد

عدن- وقتی واژه‌ها خاموش می‌شوند و الفبا از بیان آشوب درون انسان ناتوان می‌ماند، هنر راهی برای گشودن دریچه‌ای به جهان پنهان احساسات می‌شود. در همین پیوند میان زیبایی و انسانیت، شهر عدن روز شنبه، ۳۱ اکتبر، میزبان اختتامیه نمایشگاه هنری «اینتوس» بود؛ رویدادی که بنیاد توسعه فرهنگی «حواء» با همکاری باشگاه «نَفَس» و بنیاد توسعه فرهنگی و رسانه‌ای «جداریه» در فضای «جسر» برگزار کرد.

این نمایشگاه طی دو روز برپا بود و بازدیدکنندگان را به سفری تأمل‌برانگیز فراتر از تصاویر و نقش‌ها برد؛ جایی که احساسات انسانی در قالب رنگ‌ها و تابلوهایی زنده و پرشور جلوه‌گر می‌شدند.

 

وقتی تابلو به آینه درون تبدیل می‌شود

ایده برگزاری این نمایشگاه در بستر فرهنگی و تاریخی شهر عدن و در پی یک کارگاه تخصصی شکل گرفت که به مناسبت روز جهانی سلامت روان برگزار شده بود. هدف از این کارگاه، فراهم کردن فضایی امن برای دختران جوان بود تا بتوانند با استفاده از قلم‌مو، رنگ و کلاژ، احساسات و دغدغه‌های درونی خود را بیان کنند.

نادین عبدالقادر، رئیس بنیاد فرهنگی «حواء»، درباره این تجربه می‌گوید: «تلاش کردیم فضایی فراهم کنیم تا دختران جوان بتوانند احساسات و آنچه را در درونشان می‌گذرد، بیان کنند. آثاری که امروز می‌بینیم، بی‌دلیل شکل نگرفته‌اند؛ هر کدام راهی برای بیان دنیای روانی شرکت‌کنندگان بوده‌اند. ما قدردان تلاش همه کسانی هستیم که در این کارگاه شرکت کردند و اثری هنری خلق کردند. بنیاد حواء باور دارد که هنر یکی از پایه‌های اساسی رشد فرهنگی است و می‌کوشیم فضایی در اختیار دختران جوان قرار دهیم که همه شکل‌های هنر را در بر بگیرد. ما همچنین می‌دانیم که عدن از مراکز مهم هنر و فرهنگ است.»

 

فلسفه واژه و رنگ

دختران شرکت‌کننده در این کارگاه هنری، در آغاز تصور نمی‌کردند آثاری که در جریان تجربه خودجوش بیان احساسات خلق می‌کنند، روزی در قالب یک نمایشگاه به نمایش درآید؛ نمایشگاهی که لحظه‌های عاطفی و تجربه‌های درونی آنان را بازتاب می‌دهد. حرکت از تاریکی فشارهای روانی به سوی روشنایی زیبایی، خود حامل معنایی عمیق است. نام «اینتوس» نیز ریشه‌ای لاتین دارد و به معنای «از درون» است.

افنان فرید، از بنیان‌گذاران باشگاه «نَفَس»، درباره شکل‌گیری این ایده توضیح می‌دهد: «باشگاه نَفَس یک مجموعه هنری، ورزشی و روان‌شناختی ویژه زنان است. ما از ابزارهای مختلفی استفاده می‌کنیم تا زنان بتوانند فشارهای ناشی از زندگی روزمره را تخلیه کنند. کارگاهی در زمینه نقاشی و کلاژ برگزار کردیم و در آن، احساسات را از طریق روش‌های هنری و با چارچوبی مشخص بیان کردیم تا بتوانیم آنچه را در درونمان می‌گذرد، به شکلی سنجیده به تصویر بکشیم. پس از پایان کارگاه، با مجموعه‌ای از آثار هنری روبه‌رو شدیم و با خود گفتیم چرا آن‌ها را در قالب نمایشگاهی عرضه نکنیم و تجربه‌ای را که پشت سر گذاشته‌ایم با دیگران به اشتراک نگذاریم؟ می‌خواستیم نشان دهیم چگونه می‌توان احساسات درونی، چه منفی و آزاردهنده و چه مثبت و تأثیرگذار، را با رنگ‌ها و ترکیب عناصر هنری به تصویری زیبا تبدیل کرد.»

 

روایت‌هایی از دل نمایشگاه

این رویداد فراتر از یک نمایشگاه معمولی بود و به تجربه‌ای جمعی از بیان احساسات تبدیل شد؛ تجربه‌ای که بر بازدیدکنندگان و حاضران تأثیر گذاشت.

بشری نصیر، روزنامه‌نگار و عکاس که در کارگاه و نمایشگاه حضور داشت، درباره این تجربه می‌گوید: «این نمایشگاه آثار دختران و زنانی را گرد هم آورد که در زمینه هنرهای دستی خلاقیت و توانایی خود را نشان دادند. آن‌ها توانستند احساساتشان را از طریق هنر بیان کنند؛ زیرا برخی افراد نمی‌توانند به‌راحتی درباره احساسات خود حرف بزنند. این آثار به ما نشان دادند که هر انسانی در درون خود نیرویی خلاق دارد و می‌تواند با هنر زیبا، خودش را بیان کند.»

رحی غسان، یکی از بازدیدکنندگان نمایشگاه نیز از لحظه ورود به سالن با شگفتی روبه‌رو شد. او آثاری را تحسین کرد که به گفته‌اش، صرفاً نقاشی نبودند، بلکه دریچه‌ای به جهانی تازه از کشف روح و زیبایی می‌گشودند.

 

صداقت در بیان احساسات

در بخش نقاشی آزاد، کودک خردسالی به نام جمانه رامی با آرامش، دنیای درونی خود را روی کاغذ به تصویر می‌کشید. او گل‌ها، سکوت شب و زیبایی ماه را نقاشی می‌کرد؛ تجربه‌ای که نشان می‌داد بیان صادقانه احساسات از طریق هنر به سن‌وسال محدود نیست.

بنیاد فرهنگی «حواء» و باشگاه «نَفَس» توانستند با کنار هم قرار دادن احساسات گوناگون انسانی، از اندوه و فشار روانی تا شادی و امید، مجموعه‌ای هنری خلق کنند که طی دو روز توجه بازدیدکنندگان را به خود جلب کرد.

تابلوهای به‌نمایش‌درآمده در این رویداد، گفت‌وگویی میان زیبایی و احساسات بودند. نمایشگاه «اینتوس» نشان داد هنر می‌تواند آنچه را در پس تصاویر و در ژرفای وجود انسان پنهان است، آشکار کند و راهی برای نزدیک‌تر شدن افراد به خویشتن واقعی‌شان بگشاید.