اقلیم باشور کوردستان؛ زنی که با گِل، روایت زنان و مبارزه با خشونت را به هنر تبدیل میکند
سوزه محمدصالح، هنرمند سرامیک اهل سلیمانی، ۱۶ سال است با گل و خاک به خلق آثاری درباره وضعیت زنان، خشونت علیه آنان و قتل زنان میپردازد و در کنار آن، با آموزش این هنر به زنان و کودکان، برای توانمندسازی آنان تلاش میکند.
دیرین رحیم
سلیمانی- سوزه محمدصالح، هنرمند اهل شهر سلیمانی است که ۱۶ سال است با گل، آثار هنری سرامیکی خلق میکند و ایدههایش را به آثاری ملموس تبدیل میکند؛ آثاری که در هر فضایی قرار بگیرند، زیبایی و ویژگی خاصی به آن میبخشند. او شش سال است که به همراه یکی از دوستانش، استودیویی تخصصی برای این هنر در کارگاه فرهنگی سلیمانی راهاندازی کرده است. آنها در این استودیو بهصورت مشترک روی ساخت و طراحی انواع محصولات دستساز سرامیکی، از جمله تابلو، فنجان، بشقاب، کوزه، سینی و وسایل تزئینی خاص کار میکنند. او در کنار فعالیتهای هنری خود، دورههای آموزشی نیز برای زنان و کودکان برگزار میکند تا این هنر را گسترش دهد.
«آثارم درباره وضعیت زنان است؛ از زنی با گیسوان بلند تا زنی که گیسوانش بریده شده است»
سوزه محمدصالح در گفتوگو با خبرگزاری ما گفت: «ما بهعنوان هنرمندان هنر معاصر فعالیت میکنیم. بیشتر آثار من درباره مشکلات و چالشهای زنان و خشونتی است که علیه آنان اعمال میشود. آثارم بیشتر به وضعیت و زندگی زنان در اقلیم باشور کوردستان میپردازد. در جریان انقلاب روژآوا، اثری خلق کردم که در آن بدن زنی به تصویر کشیده شده بود و گیسوانش بهوضوح دیده میشد. این تصویر در اثر من برجسته است. همچنین قطعاتی از بدن زنی را به تصویر کشیدم که پس از بریده شدن گیسوانش، نمادی از زنی قدرتمند است؛ زنی که بر تمام موانعی که در جامعه و جنگ بر سر راهش قرار میگیرد، غلبه میکند.»
«زنان باید موانع را بشکنند»
او درباره موانع و چالشهایی که در مسیر فعالیت هنری خود با آنها روبهرو شده است، گفت: «با وجود اینکه در اقلیم باشور کوردستان محدودیتهایی بر آزادیهای زنان وجود دارد و این محدودیتها مانعی در برابر فعالیت زنان در حوزه مورد علاقهشان و دنبال کردن خواستهها و آرزوهایشان ایجاد میکند، من توانستم با پشتکار و حمایت خانوادهام از همه این موانع عبور کنم. زنان باید موانع را بشکنند و به سوی اهداف خود گام بردارند. آنها باید خود واقعی و اصیلشان باقی بمانند، زیرا تنها از این طریق میتوانند موفق شوند.»
«زنان در برابر ذهنیت مردسالارانه به هنر سرامیک روی میآورند»
سوزه محمدصالح درباره استودیوی سرامیک خود نیز گفت که چندین سال است در این مکان فعالیت میکنند. آنها ابتدا بهصورت داوطلبانه کار خود را آغاز کردند و سپس دورههای آموزشی را برای افراد در سنین و سطوح مختلف برگزار کردند.
او گفت: «بیشتر شرکتکنندگان دورههای ما زنان هستند. فشارهای روانی و ذهنیت مردسالارانهای که در جامعه کوردی بر زنان وجود دارد، باعث شده است زنان بیشتری به این دورهها روی بیاورند. کار با گل تأثیر بسیار خوبی بر آرامش روان دارد. افرادی که با این هنر کار میکنند، هنگام فعالیت وارد دنیای دیگری میشوند.»
او افزود: «ما برای کودکان نیز در تعطیلات تابستانی دوره برگزار میکنیم و کودکان بالای شش سال را میپذیریم. برخی از کودکان استعداد هنری دارند و در مدت کوتاهی این هنر را یاد میگیرند.»
سوزه محمدصالح درباره هنر سرامیک گفت که این هنر انواع مختلفی دارد و هرکدام زیبایی و ویژگی خاص خود را دارند. او آثاری را که با گل خلق میکند، قطعاتی منحصربهفرد برای زیباسازی فضای خانه توصیف کرد که با الهام از هنر فولکلور و با رنگهای متنوع تزئین شدهاند.
او هدف خود را نشان دادن تواناییهای زنان به جامعه و همچنین تأمین معاش خود و چند زن دیگر عنوان کرد.
«با گل و خاک، قتل زنان را به تصویر میکشم»
سوزه محمدصالح همچنین با اشاره به اینکه یک هنرمند نمیتواند از رویدادهای تلخ پیرامون خود جدا باشد، گفت یکی از سنگینترین و دردناکترین پدیدههای اجتماعی که تأثیر عمیقی بر روح او گذاشته، مسئله قتل زنان در نتیجه فشارهای خانوادگی و همسران است؛ موضوعی که در آثار هنری او نیز بازتاب یافته است.
او گفت: «در این آثار، گل و بدن به یک پیکره واحد تبدیل میشوند تا داستانهای تلخی را روایت کنند که زبان قادر به بیان آنها نیست. من تلاش کردهام از طریق هنر خود، این دردها و روایتهای ناگفته را بیان کنم.»
سوزه محمدصالح در پایان گفت: «پیام من به زنان این است که اجازه ندهند هیچ چیزی بر قدرت و تواناییهایشان تأثیر بگذارد. زنان باید موانع را بشکنند و به سوی اهدافشان گام بردارند و خود واقعیشان باقی بمانند، زیرا از این طریق میتوانند موفق شوند. میخواهم از طریق هنرم به جامعه کوردی نشان دهم که زن، خودش یک قدرت است و توانایی فوقالعادهای دارد و میتواند روی پای خودش بایستد.»