زنان گمگم در برابر نیروگاه زمینگرمایی ایستادهاند؛ «آب و خاکمان را قربانی نمیکنیم»
همزمان با پیشبرد پروژههای جدید انرژی در شرق ترکیه، زنان گمگم با برپایی چادرهای اعتراضی اعلام کردهاند که برای حفاظت از زمینها و منابع طبیعی خود به مقاومت ادامه خواهند داد.
خانگل ازبی
موش- زنان روستاهای منطقه گمگم در استان موش باکور کوردستان که نزدیک به دو ماه است در اعتراض به ساخت نیروگاه زمینگرمایی به صورت شبانهروزی نگهبانی و تجمع اعتراضی برگزار میکنند، میگویند حاضر نیستند آب، خاک، جنگلها و طبیعت منطقه خود را فدای پروژهای کنند که به باور آنان زندگی و محیط زیستشان را تهدید میکند. آنان تأکید دارند که این سرزمین میراث نسلهای گذشته است و از آن برای آیندگان نیز محافظت خواهند کرد.
پس از تصویب قانون اقلیم در دوم ژوئیه ۲۰۲۵ در پارلمان ترکیه، دستکم ۱۰۴ مجوز اکتشاف معدن در بیش از ۴۰ شهر این کشور صادر شد.
در همین چارچوب، دو پروژه نیروگاه انرژی زمینگرمایی از سوی یک شرکت آمریکایی در مناطق گمگم و کانیرش در استانهای موش و بینگُل در دستور کار قرار گرفت؛ پروژههایی که از همان ابتدا با مخالفت گسترده ساکنان محلی و فعالان محیط زیست روبهرو شدند.
دو ماه مقاومت برای حفاظت از طبیعت
اعتراضات مردمی در منطقه گمگم همچنان ادامه دارد. معترضان با برپایی چادرهای نگهبانی، برگزاری نشستهای خبری، شبهای شعر، برنامههای فرهنگی و حضور هنرمندان تلاش میکنند افکار عمومی را نسبت به پیامدهای احتمالی این پروژهها آگاه کنند.
در این میان، زنان بار دیگر در صف نخست این مقاومت قرار گرفتهاند. آنان با حضور مستمر در محل اعتراضات، بر تعهد خود برای حفاظت از طبیعت، تاریخ و آینده منطقه تأکید میکنند.
همزمان فعالان محیط زیست و مدافعان حقوق بشر از مناطق مختلف ترکیه و حتی خارج از کشور نیز با برگزاری نشستها و پنلهای تخصصی درباره پیامدهای نیروگاههای زمینگرمایی، سدها و پروژههای انرژی بر محیط زیست، از این اعتراضات حمایت کردهاند.
»آب، خاک و جنگلهایمان را فدا نمیکنیم»
سوتیه داپاکلی، یکی از زنان معترض ساکن گمگم که از آغاز اعتراضات در این حرکت حضور دارد، میگوید مردم منطقه مخالف ساخت این نیروگاه هستند.
او میگوید: «میخواهند در سرزمین ما نیروگاه زمینگرمایی بسازند اما ما آن را نمیخواهیم. از روزی که این پروژه مطرح شد، برای متوقف کردن آن تلاش کردهایم. هیچکس در اینجا چنین پروژهای را نمیخواهد.«
او تأکید میکند که این سرزمین میراث پدران و مادران و نیاکان مردم منطقه است و باید برای نسلهای آینده حفظ شود.
به گفته وی: «طبیعت ما زیباست، زندگی ما زیباست و محیط زیست ما ارزشمند است. هیچکس حق ندارد آن را نابود کند. ما آب، خاک و جنگلهایمان را فدای نیروگاه زمینگرمایی نخواهیم کرد.«
»دیروز بمباران کردند، امروز میخواهند طبیعت را نابود کنند»
این زن معترض با اشاره به ارزشهای طبیعی و فرهنگی منطقه میگوید مردم پیشتر نیز آسیبهای فراوانی را تجربه کردهاند.
او اظهار میکند: «به این طبیعت نگاه کنید. به زیبایی و برکت آن نگاه کنید. شاید امکانات زیادی نداشته باشیم اما همین برای ما کافی است. در این سرزمین مکانهای مقدس و تاریخی وجود دارد. سالها پیش این منطقه بمباران شد و بسیاری از چیزها از بین رفت، اما امروز نیز میخواهند با ساخت این نیروگاه، بار دیگر به سرزمین ما آسیب بزنند.«
انتقاد از سیاستهای توسعهای
سوتیه داپاکلی همچنین از مسئولان میخواهد منافع شرکتهای بزرگ و سرمایهگذاران خارجی را بر منافع مردم ترجیح ندهند.
او میگوید: «در سراسر ترکیه نیروگاههای زمینگرمایی، سدها و نیروگاههای برقآبی ساختهاند و نتیجه آن خشک شدن رودخانهها، منابع آب و دریاچهها بوده است. ما این پروژهها را نمیخواهیم. ما میخواهیم زندگی انسانی و سالمی داشته باشیم و برای این کار باید از آب، هوا، خاک و جنگلهایمان محافظت کنیم.»
»اگر لازم باشد جانمان را میدهیم«
این زن معترض با تأکید بر ادامه مبارزه میگوید حمایتهای گستردهای از مناطق مختلف دریافت کردهاند و نام گمگم اکنون در سراسر کشور شنیده میشود.
او میافزاید: «اگر لازم باشد جانمان را میدهیم، اما زمینهایمان را ترک نمیکنیم. مبارزه ما ادامه خواهد یافت و هر روز گستردهتر میشود. تا زمانی که این سرزمین در دست مردم باقی بماند، مقاومت نیز ادامه خواهد داشت.«
»برای نجات طبیعت زودتر به روستا برگشتیم»
هاتیجه کزلگدیک چنار، یکی دیگر از زنان حاضر در این اعتراضات که اکنون در استانبول زندگی میکند، میگوید هر سال برای مدتی به زادگاهش بازمیگردد اما امسال زودتر از همیشه به گمگم آمده است.
او دلیل این تصمیم را نگرانی از ساخت نیروگاه زمینگرمایی عنوان میکند و میگوید: «برای اینکه طبیعت خود را از دست ندهیم، امسال زودتر آمدیم. در چادرهای اعتراضی حضور پیدا میکنیم و از این مقاومت حمایت میکنیم.«
فراخوان زنان برای حضور در صف نخست اعتراضات
هاتیجه کزلگدیک با تأکید بر نقش زنان در دفاع از محیط زیست میگوید: «زنان باید پیشگام همه مبارزات باشند، زیرا بدون زنان هیچ چیز پیش نمیرود. زنان مادر هستند، ستون خانواده هستند و نقش اصلی را در جامعه دارند.«
او هشدار میدهد که ساخت نیروگاه زمینگرمایی میتواند زمینهای کشاورزی را نابود کرده و زندگی دامداران منطقه را با بحران روبهرو کند.
به گفته وی: «اگر این نیروگاه ساخته شود، زمینها آسیب میبینند، پوشش گیاهی از بین میرود و دامداری که منبع درآمد بسیاری از خانوادههاست با مشکل جدی مواجه خواهد شد. ما میدانیم این پروژه چه خسارتهایی به طبیعت وارد میکند و تا آخرین لحظه مقاومت خواهیم کرد.«
»بگذارید مردم آزادانه در طبیعت خود زندگی کنند»
گلناز زنگین که از منطقه کانیرش برای اعلام همبستگی به گمگم آمده است، میگوید عشق به طبیعت او را به این حرکت اعتراضی کشانده است.
او میگوید: «من عاشق طبیعت هستم. گاهی روی زمین مینشینم و خاک را میبوسم. وقتی درباره این پروژه شنیدم احساس کردم باید بیایم و از این اعتراض حمایت کنم. میخواهیم طبیعتمان را از ما نگیرند. میخواهیم مردم بتوانند آزادانه و با آرامش در طبیعت خود زندگی کنند.«
«به خاطر این کوهها، زمینهای ما را نابود نکنید»
فیلیز بینگُل زنگین که از روستای بادان برای شرکت در اعتراضات آمده، از مسئولان میخواهد از اجرای پروژه صرفنظر کنند. او که در برلین زندگی میکند، میگوید برای اعلام حمایت به منطقه بازگشته است.
وی میافزاید: «این منطقه بسیار زیباست. خواهش میکنیم این نیروگاه متوقف شود. به روستاها و زمینهای ما دست نزنید. این تنها خواسته ماست.«
نگرانی از آلودگی منابع آب
شهرت دوغان از روستای دودان نیز از دیگر زنان حاضر در این اعتراضات است. او معتقد است ساخت نیروگاه زمینگرمایی زندگی مردم منطقه را دگرگون خواهد کرد.
وی میگوید: «ما نمیخواهیم چیزی در اینجا ساخته شود. این سرزمین زیبا و خانه ماست. اگر نیروگاه ساخته شود، منابع آبی ما آلوده خواهد شد. به همین دلیل با این پروژه مخالف هستیم.«
اعتراضات در گمگم در حالی ادامه دارد که ساکنان منطقه و بهویژه زنان، بر حفظ محیط زیست، منابع آبی و زمینهای کشاورزی تأکید میکنند و میگویند اجازه نخواهند داد توسعه پروژههای انرژی به بهای نابودی طبیعت و شیوه زندگی آنان تمام شود.