زنی یمنی که از دل جنگ کسب‌وکار ساخت

ایمان العریقی، بانوی یمنی، علاقه‌اش به آشپزی را به داستان موفقیتی الهام‌بخش بدل کرد. او با پشت سر گذاشتن جنگ و محدودیت‌های اجتماعی کسب‌وکار خودش را راه انداخت و به نمونه‌ای از تاب‌آوری زنان در دل سخت‌ترین بحران‌ها تبدیل شد.

رحمه شنظور

یمن- ایمان العریقی ۴۹ ساله هرگز گمان نمی‌کرد روزی صاحب یکی از کافه‌های سرشناس تعز، شهری در جنوب غربی یمن، شود. ماجرا با استعداد او در آشپزی و دلبستگی‌اش به این کار شروع شد و او سرانجام تصمیم گرفت این مهارت را به منبع درآمد و کسب‌وکاری تبدیل کند که استقلال اقتصادی‌اش را تضمین کند.

ایمان که مربی آشپزی خانگی و صنایع غذایی و صاحب «مزاجان کافه» است، کارش را از خانه شروع کرد. او برای اعضای خانواده‌اش غذا می‌پخت و آن‌ها همیشه از طعم دست‌پخت و کیفیت غذاهایش تعریف می‌کردند.

تعریف‌ها که تکرار شد، تصمیم گرفت استعدادش را از چارچوب خانه بیرون ببرد و به بازار عرضه کند. نخستین تجربه‌ی تجاری او تهیه‌ی غذا برای یکی از برنامه‌های اتحادیه‌ی زنان یمن بود.

به گفته‌ی ایمان، همان تجربه نقطه‌ی عطف زندگی حرفه‌ای‌اش شد. کسانی که در آن برنامه با او آشنا شده بودند، سفارش‌ها و پیشنهادهایی به او دادند و دایره‌ی مشتریانش کم‌کم گسترده‌تر شد. او به‌تدریج از پخت غذا برای افراد فراتر رفت و با بازرگانان، مؤسسه‌ها و سازمان‌ها هم کار کرد.

با گسترش کارش به عضویت اتاق بازرگانی درآمد و در برنامه‌های آموزش و توانمندسازی زنان کارآفرین شرکت کرد. این تجربه‌ها به او کمک کرد شبکه‌ای از روابط حرفه‌ای بسازد و کسب‌وکارش را گسترش دهد.

ایمان به کار در خانه بسنده نکرد و گام بعدی را برداشت. او نزدیک خانه‌اش رستوران کوچکی به نام «هاوس فود» باز کرد و با کمک چند کارگر سفارش‌ها را آماده می‌کرد و غذای آماده می‌فروخت.

اما بلندپروازی‌اش از این هم فراتر بود و آرزو داشت فضایی برای پذیرایی از مشتریان داشته باشد تا کسب‌وکارش بیشتر دیده شود. در همین حال برای دریافت کمک‌هزینه از آژانس «سمس» درخواست داد و با حمایتی که گرفت، بخشی از تجهیزات و ابزار لازم را تهیه کرد و سرانجام «مزاجان کافه» را راه انداخت.

 

کسب‌وکاری در برابر جنگ و نگاه جامعه

راه‌اندازی کافه در تعز در سال‌های جنگ تصمیم آسانی نبود. این دشواری برای زنی که تازه پا به عرصه‌ی تجارت گذاشته بود دوچندان بود، آن هم در جامعه‌ای که به دیدن زنان در مدیریت کسب‌وکارهای پرمشتری عادت نداشت.

ایمان می‌گوید کافه را تقریباً در دومین سال جنگ افتتاح کرد. در آن روزها شهر زیر بمباران و محاصره بود و مردم از ابتدایی‌ترین امکانات زندگی مانند برق و آب محروم بودند.

به گفته‌ی او، چالش تنها اقتصادی نبود و جنبه‌ی اجتماعی هم داشت. او هم مثل اطرافیانش از خود می‌پرسید آیا کسب‌وکاری که زنی آن را اداره می‌کند، در شهری محاصره‌شده و بی‌بهره از امکانات اولیه می‌تواند دوام بیاورد؟

ایمان آن دوران را به یاد می‌آورد و می‌گوید شمار زنان صاحب کسب‌وکار در تعز بسیار اندک بود و شاید از چهار یا پنج زن سرشناس فراتر نمی‌رفت. به همین دلیل افتتاح کافه‌ی او رویدادی چشمگیر بود و توجه رسانه‌های محلی و عربی را جلب کرد.

«مزاجان کافه» تنها جایی برای خوردن و نوشیدن نبود. این کافه در برخی روزهای اوج درگیری و بمباران به پناهگاهی موقت برای غیرنظامیان و دانشجویانی تبدیل شد که در جست‌وجوی جایی امن از صدای انفجار و گلوله‌باران بودند.

ایمان از لحظه‌های سختی یاد می‌کند که مردم در میانه‌ی بمباران از خیابان‌ها و دانشگاه‌های اطراف می‌گریختند و به کافه پناه می‌آوردند. همین ماجرا باعث شد رسانه‌ها و شبکه‌های تلویزیونی، از جمله شبکه‌هایی از کشورهای عربی و تونس، برای مستند کردن تجربه‌ی کسب‌وکاری زنانه که در دل جنگ دوام آورده بود به سراغ او بیایند.

او می‌گوید آن دوره سرشار از ترس و چالش بود، به‌ویژه به این دلیل که جامعه به‌آسانی نمی‌پذیرفت زنی کافه اداره کند و مستقیم با مشتریان سروکار داشته باشد.

 

از دشواری‌های آغاز راه تا توانمندسازی زنان دیگر

ایمان پس از سال‌ها کار بر این باور است که نگاه جامعه به زنان کارآفرین آشکارا تغییر کرده است. به گفته‌ی او، افزایش طرح‌ها و برنامه‌های حمایت از زنان و توانمندسازی اقتصادی آنان و شکل‌گیری کسب‌وکارهای زنانه در حوزه‌های گوناگون در این تغییر نقش داشته است.

او معتقد است حضور گسترده‌تر زنان در بازار کار باعث شده فعالیت آنان در عرصه‌ی تجارت بیش از سال‌های نخست پذیرفته شود، هرچند برخی چالش‌های اجتماعی و اقتصادی همچنان پابرجاست.

این راه برای او تنها تلاشی برای راه‌اندازی کسب‌وکار و کسب درآمد نبود، بلکه تجربه‌ای بود تا نشان دهد زن می‌تواند کار کند، تولید کند و حتی در دشوارترین شرایط فرصت بیافریند.

ایمان العریقی از آشپزخانه‌ای خانگی با امکاناتی اندک شروع کرد، به رستورانی کوچک رسید و سپس کافه‌ای را راه انداخت که در شهری فرسوده از جنگ همچنان سرپاست. راه حرفه‌ای او با یک وعده غذا آغاز شد و به کسب‌وکاری رسید که بلندپروازی‌اش از مرزهای این شهر فراتر می‌رود.

داستان او یکی از روایت‌های زنان یمنی است که تصمیم گرفتند در برابر جنگ تسلیم نشوند. آنان با تکیه بر مهارت و اراده‌ی خود ایستادگی کردند و استعدادی خانگی را به فرصتی برای کار، استقلال و الهام‌بخشیدن به زنان دیگر تبدیل کردند.