بهاران لهیب

پروان- در بیست سال گذشته، زنان در گوشه‌وکنار افغانستان تلاش کردند تا باسواد شوند، آگاهی سیاسی خود را افزایش دهند و اجازه ندهند حقوق‌شان پایمال شود. با بازگشت طالبان به قدرت، زنان در سراسر افغانستان در برابر ستم و تبعیضی که بر آنان روا داشته می‌شود، به پا خاستند و مبارزات خودجوش خود را آغاز کردند.

شماری از این زنان در ولایت پروان زندگی می‌کنند؛ ولایتی که زنان آن، پیش از تجاوز اتحاد جماهیر شوروی، در جریان جنگ مقاومت و در دور نخست حاکمیت طالبان، در کنار مردان شجاعت و پایداری از خود نشان داده‌اند.

وقتی وارد این ولایت می‌شوید، از مقاومت و شجاعت زنان آن سخن گفته می‌شود. با این حال، نیروهای بنیادگرا نیز در میان مردم نفوذ کرده‌اند و تلاش داشته‌اند افکار خود را در جامعه ترویج کنند و زمینه بی‌سوادی و ناآگاهی بخش بزرگی از مردم را فراهم سازند.
با وجود این، زنان پروان از فرصت‌های موجود استفاده کرده‌اند و در خیابان‌ها و خانه‌های خود، در برابر سرکوب و محدودیت‌های طالبان، صدای اعتراض ‌شان را بلند کرده‌اند. آنان با ایستادگی و مبارزه خود، برگ دیگری از شجاعت زنان افغانستان را در تاریخ این دوره تاریک رقم زده‌اند.

 

        

ما برای دیدار با لیلما نورشاه به یکی از روستاهای ولسوالی پروان رفتیم. او از بازداشت زنان به اتهام آنچه طالبان «بدحجابی» می‌خوانند، ابراز نگرانی می‌کرد.

لیلما پیش از بازگشت طالبان به قدرت، در یکی از موسسات امدادرسانی کار می‌کرد؛ اما با حاکمیت طالبان، این موسسه نیز، به دلیل آن ‌که فعالیت‌هایش توسط زنان پیش برده می‌شد، تعطیل شد. با وجود از دست دادن شغلش، لیلما همچنان در اعتراضات علیه سیاست‌های زن‌ستیزانه طالبان شرکت می‌کند.

وقتی وارد خانه گِلی لیلما شدیم، سه کودک خردسال او را دیدیم که در حویلی خانه مشغول بازی بودند. با آن ‌که فصل خزان بود، حویلی خانه‌اش همچنان سرسبز به نظر می‌رسید و میوه‌هایی که بر شاخه‌های درختان باقی مانده بودند، توجه را جلب می‌کردند.
لیلما با دستانی که تازه از خمیر کردن فارغ شده بود، به استقبال ما آمد. پس از احوال‌پرسی، ما را به اتاقی تمیز راهنمایی کرد. لحظاتی بعد، با سینی چای و میوه برگشت و از ما پذیرایی کرد.

پس از گذشت ساعتی، گفت‌وگوی ما با او آغاز شد. لیلما درباره زندگی خود چنین گفت: «حدود ده سال از ازدواج من می‌گذرد. همسرم معلم است و من پیش از حاکمیت طالبان، کارمند یک موسسه بودم. مانند میلیون‌ها زن افغان دیگر، من هم مجبور شدم کارم را از دست بدهم. حالا بیشتر وقتم را در امور خانه و کارهای زراعتی در کنار همسرم سپری می‌کنم. با این حال، فعالیت‌های مدنی خود را نیز ادامه می‌دهم».

وقتی از لیلما درباره بازداشت زنان توسط نیروهای امر به معروف و نهی از منکر در کابل پرسیدیم، با خشم و قاطعیت سخنانش را آغاز کرد: «ویدیوهای منتشرشده را دیدم. همه زنانی که در این ویدیوها دیده می‌شدند، لباس‌هایی به سبک مورد علاقه طالبان پوشیده بودند؛ اما گویا به اتهام بدحجابی بازداشت می‌شدند. من می‌دانم که طالبان هر چند وقت یک‌بار، با بازداشت زنان در کابل و سایر ولایت‌ها، فضای ترس و وحشت ایجاد می‌کنند تا همه سکوت کنند و مردم فقر، بیکاری و هزاران بدبختی دیگر را فراموش کنند و فقط نگران حفاظت از زنان خانواده‌های‌شان باشند.»

لیلما با ابراز امیدواری نسبت به آینده زنان افغانستان گفت: «من مطمین هستم که روزی همین زنان کابوس طالبان خواهند شد و زنان قدرت را به دست خواهند گرفت. آن روز، مردم افغانستان آزادی، دموکراسی و عدالت را به معنای واقعی کلمه تجربه خواهند کرد.»