ممیهان هیلبین زیدان

جولمرگ – در زندگی روستایی، زنان بیش از هر فردی برای ادامه و پایداری زندگی تلاش می‌کنند. آن‌ها زمین را کشت می‌کنند، نان می‌پزند، دام‌ها را می‌دوشند و از شیر، پنیر، ماست و کره تهیه می‌کنند. هرچند برخی کارها مانند شخم زدن زمین را مردان انجام می‌دهند، اما آماده کردن غذا و چای برای کارگران مزرعه و پشتیبانی از کارهای آن‌ها نیز بر عهده زنان است. در کنار همه این‌ها، رسیدگی به خانه و مراقبت از فرزندان نیز عمدتاً به زنان سپرده می‌شود.

شُکران چتین‌کایا، زن ۴۴ ساله و مادر پنج فرزند که در شهرک خیرواته (بویوک‌چیفتلیک) از توابع گور (یوکسک‌اووا) زندگی می‌کند، یکی از همین زنانی است که بار سنگین زندگی روستایی را بر دوش دارد. او هنگام پخت نان در تنور، از زحمات پنهان زنان در روستا سخن گفت.

 

مسئولیت‌های بی‌پایان زنان

شُکران چتین‌کایا که بیش از بیست سال است همزمان کارهای خانه و امور روستا را انجام می‌دهد، درباره زندگی روزانه‌اش می‌گوید: «همه کارها را خودم انجام می‌دهم. باغچه را می‌کارم، نان می‌پزم، از دام‌ها نگهداری می‌کنم و پنیر درست می‌کنم. در کنار این‌ها به کارهای خانه هم می‌رسم. پنج فرزند دارم که همه دانش‌آموز هستند. بخشی از روز را در ییلاق به دوشیدن گوسفندان می‌گذرانیم. وقتی فصل کارهای مزرعه می‌رسد، باز هم من مسئول آماده کردن غذا و چای برای کسانی هستم که در مزرعه کار می‌کنند.»

او می‌گوید بیشتر کارهای روستا بر عهده زنان است و حتی در کارهایی که مردان انجام می‌دهند نیز زنان نقش پشتیبان دارند: «ما کارهای خودمان را انجام می‌دهیم، اما وقتی مردان کاری دارند باز هم به ما نیاز پیدا می‌کنند. غذایشان را آماده می‌کنیم و به نیازهایشان رسیدگی می‌کنیم.»

 

روز از کنار تنور آغاز می‌شود

شُکران چتین‌کایا با اشاره به سختی و زمان‌بر بودن پخت نان می‌گوید: «صبح ساعت شش بیدار می‌شوم و خمیر را آماده می‌کنم. بعد از ور آمدن خمیر، تنور را روشن می‌کنیم. سپس خمیرها را باز کرده و در تنور می‌پزیم. فقط نان نیست؛ انواع نان محلی و شیرینی هم درست می‌کنیم. گاهی از ساعت شش صبح تا چهار بعدازظهر مشغول پخت نان هستیم. وقتی کار تنور تمام می‌شود، باید به کارهای خانه برسیم. بعد هم نوبت دوشیدن گوسفندان و گاوهاست.»

او می‌افزاید که با آغاز تابستان، حجم کارها بیشتر می‌شود و با نزدیک شدن فصل «بِری» نیز فعالیت‌ها افزایش می‌یابد.

 

«سفره‌مان را با دسترنج خودمان می‌آراییم»

شُکران چتین‌کایا تأکید می‌کند که زنان تنها به کارهای خانه مشغول نیستند، بلکه در تمام مراحل کشاورزی و دامداری نقش دارند: «وقتی فصل پنیرسازی می‌رسد، باید گیاهان و علف‌های لازم را جمع کنیم. گاهی برای جمع‌آوری چغندر می‌رویم، گاهی سیر می‌چینیم و گاهی به باغ رسیدگی می‌کنیم. تقریباً هیچ روزی بدون کار نداریم. علاوه بر این، مهمانی‌ها و مراسم عروسی هم هست که بیشتر کارهایش را ما انجام می‌دهیم. مجبوریم این کارها را انجام دهیم، چون زندگی‌مان از همین راه می‌گذرد. سفره‌مان را با محصولاتی که خودمان تولید کرده‌ایم می‌آراییم. به جای خرید از بازار، از دسترنج خودمان استفاده می‌کنیم.»

 

همبستگی زنان هنوز زنده است

او می‌گوید روحیه همکاری و همیاری میان زنان روستا همچنان پابرجاست. زنانی که تنور ندارند از تنور همسایه‌هایشان استفاده می‌کنند و هنگام پخت نان به کمک یکدیگر می‌روند.

«هر کس کاری داشته باشد، سعی می‌کنیم کمکش کنیم. قدیم‌ها وقتی در خانه‌ای تنور روشن می‌شد، همه زنان محله جمع می‌شدند. بعضی در پخت نان کمک می‌کردند و بعضی چای می‌آوردند. هنوز هم این همبستگی وجود دارد، اما مثل گذشته پررنگ نیست.»

 

«دست‌هایمان دیگر نمی‌سوزد»

شُکران چتین‌کایا در پاسخ به این پرسش که چگونه نان‌های داغ را با دست از تنور بیرون می‌آورد، با خنده می‌گوید: «به‌زودی فصل بِری (دوشیدن شیر) شروع می‌شود. برای همین از حالا نان‌هایم را آماده کرده‌ام. بِری برای ما فقط کار نیست، نوعی لذت هم هست. نان و چایمان را برمی‌داریم و همراه زنان دیگر راهی می‌شویم. هم کار می‌کنیم و هم به یکدیگر کمک می‌کنیم. کنار هم غذا می‌خوریم و وقت می‌گذرانیم. شیر را می‌دوشیم و پنیر و کره را هم با همکاری هم درست می‌کنیم. بله، خسته می‌شویم و کارمان سخت است، اما هم ناچاریم و هم این زندگی را دوست داریم.»