سویداء میان تنشهای طایفهای و انسجام اجتماعی؛ آزمون همزیستی در دل بحران
با وجود خشونتها و تنشهای اخیر، روایتهای مردمی از سویداء نشان میدهد که همزیستی تاریخی میان ملل، اقوام و مذاهب همچنان پابرجاست و در دل بحرانها، بیش از پیش خود را نشان میدهد.
روشیل جونیور
سویداء- با وجود تنوع دینی و طایفهای که شهر سویداء را متمایز میکند، جایی که دروزیها اکثریت را تشکیل میدهند و در کنار آنها جوامع سنی و مسیحی نیز حضور دارند، این منطقه بهطور تاریخی شاهد نوعی همزیستی و ثبات اجتماعی بوده است. این انسجام، پدیدهای مقطعی نیست، بلکه حاصل دههها روابط انسانی عمیق است که فراتر از وابستگیهای محدود شکل گرفته و بافتی اجتماعی منسجم ایجاد کرده است.
با رویدادهای اخیر و خشونتها و گفتمانهای طایفهای همراه آن، پرسشهایی درباره میزان تأثیر این تحولات بر وحدت جامعه محلی مطرح شد، بهویژه در شرایطی که سویداء شاهد حملات خونینی علیه غیرنظامیان با انگیزههای طایفهای بوده است. با این حال، روایتهایی از داخل این شهر تصویری متفاوت ارائه میدهد که بر پایبندی مردم به ارزشهای همبستگی و همکاری در دشوارترین شرایط ، تأکید دارد.
در این چارچوب، یاسمین امین، زنی که هفت سال است در سویداء زندگی میکند، تجربه خود را روایت میکند؛ تجربهای که نمونهای زنده از ماهیت روابط اجتماعی در این شهر است. او میگوید همراه دخترعمهاش به سویداء آمده و یک کسبوکار کوچک راهاندازی کرده و بهسرعت در محیطی ادغام شده که هرگز درباره دین یا وابستگیاش از او سؤال نکرده، بلکه صرفاً بر اساس انسانیت با او برخورد کرده است.
او توضیح میدهد که آنچه پس از رویدادهای اخیر تغییر کرده، رفتار مردم نبوده، بلکه آگاهی نسبت به وابستگیهاست که پیشتر در زندگی روزمره مطرح نبود: «الان میدانیم چه کسی سنی است و چه کسی دروزی، اما نه به این دلیل که مردم تغییر کردهاند، بلکه شرایط این دستهبندی را تحمیل کرده است»، و تأکید میکند که روابط همچنان بر پایه همان احترام باقی مانده است.
در اوج تنشها، یاسمین امین با آزمونی واقعی روبهرو شد، اما آنچه تجربه کرد، عمق پیوند میان گروههای مختلف را نشان داد. خانوادههای دروزی با وجود آگاهی از سنی بودن او، برای محافظت از او، وی را در خانههای خود اسکان دادند. او میگوید: «در زمان ترس، آنها بودند که به من آرامش میدادند و تأکید میکردند که من یکی از آنها هستم.»
این تجربه صرفاً یک مورد فردی نیست، بلکه بازتابدهنده تاریخ طولانی روابط میان خانوادههای سنی و دروزی در سویداء است؛ جایی که خانوادههای سنی دهههاست در آن ساکن شده و با جامعه محلی روابط همسایگی، کاری و مشارکت در شادی و غمها برقرار کردهاند و به بخشی جداییناپذیر از بافت اجتماعی تبدیل شدهاند. به گفته یاسمین امین، این پیوندها نهتنها در اثر بحران تضعیف نشده، بلکه مستحکمتر نیز شدهاند.
او همچنین به نقش برجسته زنان در سویداء اشاره میکند و آنها را ستون اصلی حفظ انسجام اجتماعی میداند. به گفته او، زنان در این شهر نقشهای متعددی ایفا میکنند؛ از مراقبت از خانواده گرفته تا مدیریت بحرانها و تقویت روحیه همبستگی، و در آرامسازی فضا، کاهش ترسها و انتقال ارزشهای همزیستی به نسلهای جدید نقش مهمی داشتهاند.
همزیستی؛ یک عمل روزمره در زمان بحران
یاسمین امین تأکید میکند که تربیت در این جامعه بر احترام به انسان و اخلاق او، فارغ از وابستگیهای دینی، استوار است و همین امر به تثبیت فرهنگ پذیرش دیگری کمک کرده است: «مردم اینجا فرزندانشان را بر اساس نحوه رفتار تربیت میکنند، نه بر اساس وابستگی.»
با وجود درد و خسارتهای ناشی از رویدادها، او میگوید صحنههای همبستگی، از گشودن درهای خانهها و تقسیم منابع تا حمایت از کسبوکارهای آسیبدیده، اعتماد او به توان جامعه برای بهبود را تقویت کرده است. همسایگان و دوستانش نیز به او کمک کردند تا کسبوکارش را دوباره راهاندازی کند؛ نمونهای از همدلی عمیق میان مردم.
در پایان، یاسمین امین تأکید میکند که سویداء با وجود زخمها، همچنان به وحدت درونی خود پایبند است. تاریخ مشترک، روابط خانوادگی گسترده و نقش فعال زنان، همگی به پایداری این جامعه کمک کردهاند و نشان میدهند که همزیستی تنها یک شعار نیست، بلکه رفتاری روزمره است که بهویژه در زمان بحرانها بهوضوح نمود پیدا میکند.