روایت امید؛ ابتکار دختر تونسی برای آموزش ناشنوایان و بازگرداندن آنها به مسیر تحصیل
در حالی که آمار ترک تحصیل و بیسوادی در میان ناشنوایان تونس به شکل نگرانکنندهای بالاست، دختر جوانی با راهاندازی نخستین پلتفرم آموزشی ویژه این گروه، تلاش کرده است حق آموزش را به آنان بازگرداند و پلی برای بازگشتشان به جامعه بسازد.
نزيهه بوسعيدی
تونس- افراد دارای معلولیت از نبود برنامههای آموزشی ویژهای که حساسیت شرایط آنها را در نظر بگیرد رنج میبرند؛ زیرا شرایط و برنامههای آموزشی عمومی تنها برای کودکان سالم مناسب است و در نتیجه این افراد از حق آموزش محروم میشوند و از تحصیل کنارهگیری میکنند. به همین دلیل آمار و درصد بیسوادی در میان آنها افزایش مییابد.
بر پایه این واقعیت، زن جوان تونسی تصمیم گرفت پلتفرمی تأسیس کند که به کودکان ناشنوا فرصت یادگیری متناسب با شرایطشان را بدهد. این تجربه نخستین نمونه از نوع خود در تونس به شمار میرود. فرح تونسی، بنیانگذار این پلتفرم، میگوید این اقدام تلاشی است برای کمک به افراد فاقد شنوایی و گفتار تا بتوانند تحصیلات خود را ادامه دهند؛ بهویژه آنکه تونس در سالهای اخیر شاهد آمارهایی «تکاندهنده» درباره پدیده ترک تحصیل زودهنگام در میان این گروه بوده است؛ بهگونهای که نرخ ترک تحصیل در سن هفتسالگی به حدود ۹۵ درصد میرسد و برخی آمارها نیز نشان میدهد ۹۰ درصد آنان با بیسوادی دستوپنجه نرم میکنند.
او توضیح داد که آموزش، نیازی حیاتی و اساسی برای شکلگیری شخصیت فرد است، اما ناشنوایان به دلیل معلولیتی که دارند با حاشیهنشینی و طرد اجتماعی مواجهاند و این امر آنان را در حاشیه جامعه قرار میدهد. این انزوا به دلیل نبود ابزارهای ارتباطی مؤثر با دیگران، اثر عمیقی بر زندگی آنها میگذارد.
فرح تونسی گفت: «در نبود محتوای آموزشی سنتی که با شرایط این گروه از افراد دارای معلولیت هماهنگ باشد و با توجه به اینکه آنها بهویژه از پدیده زورگویی و تمسخر رنج میبرند، ضروری دیدیم توجه لازم را به این گروه معطوف کنیم تا دوباره در جامعه ادغام شوند، فرصت تازهای برای امید و پیشرفت داشته باشند و بتوانند زندگی بهتری بسازند. این کار از طریق ارائه درسهای تعاملی، ویدئوهایی به زبان اشاره و ابزارهایی که بهطور ویژه برای پاسخگویی به نیازهایشان طراحی شده انجام میشود. همچنین محتوایی برای متخصصان، والدین و هر فردی که علاقهمند به یادگیری زبان اشاره است ارائه میکنیم.»
او درباره چالشهایی که با آن روبهرو شدند گفت: «از زمانی که من و خواهرم، می تونسی، برای راهاندازی این پلتفرم آموزشی اقدام کردیم، ابتدا با چالشهای ذهنیتی روبهرو شدیم. متأسفانه برخی افراد با تعجب میپرسیدند: مگر کار دیگری جز تدریس به ناشنوایان ندارید؟ سپس با چالشهای بوروکراسی اداری از رد درخواست تأسیس پلتفرم گرفته تا تلاش برای جلوگیری و دلسرد کردن ما مواجه شدیم. بارها میان نهادهای مختلف رفتوآمد کردیم تا با ساختارهای مربوطه ارتباط برقرار کرده و پلتفرم را تأسیس کنیم.»
تقریباً هیچکس به ایده او ایمان نداشت؛ حتی والدینش از او خواستند پروژه دیگری پیدا کند. «همه با تعجب به ما نگاه میکردند؛ حتی پدر و مادرم پیشنهاد کردند از این ایده صرفنظر کنیم و به دنبال کار دیگری برویم، زیرا از سختیهای رفتوآمد و مشکلات پروژهای که برای نخستینبار راهاندازی میشد نگران بودند.»
چالشها به اینجا ختم نشد؛ در آغاز، هیچ همکاریای از سوی استادان متخصص برای آموزش این گروه هدف که به ویژگیهای انسانی، فناوری و محتوای آموزشی خاص نیاز دارند، وجود نداشت. او گفت: «اما این چالشها ما را از تأسیس نخستین پلتفرم آموزشی تونس برای کمک به افراد فاقد شنوایی و گفتار که ناچار به ترک تحصیل شده بودند و از حق مشروع آموزش محروم مانده بودند، بازنداشت.»
چالشها بزرگ و انباشته بودند، اما با کار جدی و تلاش مستمر، او توانست آنها را به راهحلهای اساسی تبدیل کند. امروز این پلتفرم در حال پیشرفت است و راهحلهایی ارائه میدهد تا ناشنوایان فرصت دوبارهای برای تحصیل یا امکان یادگیری مجدد داشته باشند؛ بهویژه پس از امضای توافقنامه همکاری با وزارت امور اجتماعی بهعنوان نهاد دولتی مسئول رسیدگی به این گروه از افراد دارای نیازهای ویژه.
فرح تونسی درباره میزان استقبال خانوادهها گفت: «این پلتفرم برای آنها چیز جدیدی بود و در ابتدا انتظار تشویق نداشتیم، بلکه انتظار بیمیلی و پرسشهایی مانند این را داشتیم که چرا و چگونه فرزندم را از طریق این پلتفرم آموزش دهم. در آغاز خانوادهها متعجب بودند و ما دریافتیم که هر چیز تازهای نیازمند آگاهیبخشی فراوان است. بنابراین کارزارهای آگاهیبخشی در میدان، فضای دیجیتال، مطبوعات، رادیو و تلویزیون راهاندازی کردیم و تلاش کردیم آنها را قانع کنیم که فرزندانشان باید از حق آموزش برخوردار باشند و هیچ چیز مهمتر از آموزش نیست. با گذشت زمان، تلاشهای اقناعی موفق شد و استقبال از پلتفرم بهتدریج افزایش یافت و پلتفرم ما با نام «إسداء» به پناهگاهی برای ترکتحصیلکردگان تبدیل شد.»
آغاز کار با ارائه محتوای آموزشی برای کودکان بود، سپس جلسات پیگیری تربیتی و راهنمایی والدین نیز اضافه شد تا بتوانند روند آموزشی فرزندشان را دنبال کنند و در مرور درسها به او کمک کنند. «والدین مسئولیت خود را درک کردند.»
او در پیامی به جوانان، بهویژه فارغالتحصیلان بیکار که در انتظار استخدام دولتی هستند، گفت: «منتظر نمانید تا فرصت به در خانهتان بیاید؛ خودتان به سراغ آن بروید، به ایدههایتان ایمان داشته باشید و برای تحقق آنها تلاش کنید.»