مقابله با خشونت علیه زنان در سلیمانی؛ از حمایت حقوقی تا مشاوره روانشناختی
خط ۱۱۹ و دفاتر مقابله با خشونت در سلیمانی و کویه، خدمات حمایتی و محرمانه به زنان ارائه میکنند. مسئولان میگویند خشونت مجازی از رایجترین موارد مراجعه است و افزایش تماسها نشاندهنده آگاهی بیشتر زنان از حقوقشان است.
هیلین احمد-شلیر کویی
سلیمانی- خشونت علیه زنان تنها مسئله یک فرد یا خانواده نیست، بلکه پدیدهای اجتماعی با پیامدهایی فراتر از محیط خانواده است و مقابله با آن به تلاش مشترک همه بخشهای جامعه نیاز دارد. مبارزه با خشونت خانگی و حمایت از حقوق زنان و کودکان از اساسیترین ضرورتهای شکلگیری جامعهای سالم به شمار میرود. با وجود تلاش نهادهای فعال در شهرها و مناطق مختلف باشور کوردستان برای ارائه خدمات با کمک متخصصان و کارکنان متعهد، موارد خشونت همچنان ادامه دارد. این گزارش به فعالیتهای اداره مقابله با خشونت علیه زنان در کویه و سلیمانی و تلاش این نهادها برای حل مشکلات با روشهای علمی و تخصصی میپردازد.
خط اضطراری ۱۱۹ اداره مقابله با خشونت علیه زنان و خشونت خانگی در باشور کوردستان، بهصورت رایگان در سراسر منطقه خدمات ارائه میدهد. این خط با رعایت محرمانگی و اصول حرفهای، برای مداخله در موارد خشونت خانوادگی و اجتماعی، ارائه حمایت و دریافت درخواستهای کمک فعالیت میکند.
خط اضطراری ۱۱۹ در اواخر سال ۲۰۱۸ راهاندازی شد و با تصمیم وزارت کشور باشور کوردستان، بهصورت شبانهروزی و ۲۴ ساعته فعالیت میکند. شهروندان، بدون هیچگونه تبعیض دینی، ملیتی یا جنسیتی، میتوانند در تمام ساعات شبانهروز و از طریق هر نوع تلفن، بهصورت رایگان با این خط تماس بگیرند.
سرهنگ راز فریال، مسئول روابط عمومی اداره مقابله با خشونت علیه زنان و خشونت خانگی در سلیمانی، با اشاره به جهانی بودن خشونت علیه زنان گفت، اگرچه نمیتوان از حذف کامل آن سخن گفت، اما تلاشهای گستردهای برای کاهش خشونت و زنکشی انجام میدهند.
او گفت: «خشونت یک مشکل جهانی است و ما تلاش میکنیم آن را کاهش دهیم. درست است که موارد خشونت نسبت به سالهای گذشته کمتر شده، اما تماسها با خط اضطراری ۱۱۹ همچنان افزایش مییابد. این نشان میدهد آگاهی جامعه نسبت به حقوق خود و راههای دسترسی به آنها بیشتر شده است.»
راز فریال با بیان اینکه شهروندان در صورت مواجهه با هر مشکلی میتوانند برای گفتوگو با متخصصان و یافتن راهحل با شماره ۱۱۹ تماس بگیرند، توضیح داد افرادی که به دلیل خشونت به این اداره مراجعه میکنند، از طریق دفاتر مختلف به آنها ارجاع داده میشوند. به گفته او، ثبت پرونده برای همه مراجعان ضروری نیست و در موارد خفیف، تلاش میکنند از طریق توافق و یافتن راهحل، مشکل را برطرف کنند؛ اما در صورت وجود شواهد خشونت جسمی، پرونده مستقیماً به قاضی ارجاع داده میشود. موارد قتل و خودسوزی نیز به اداره پلیس سلیمانی ارجاع میشود و ثبت آنها در آنجا صورت میگیرد.
«مواردی از تماس در آستانه خودکشی داشتیم که مانع آن شدیم»
راز فریال با تأکید بر اهمیت خط ۱۱۹ در حل مشکلات خانوادگی از طریق تماس تلفنی گفت: «وجود خط ۱۱۹ راهکار مهمی برای حل مشکلات اجتماعی زنان است. گاهی زنان برای آرام شدن از نظر روانی تماس میگیرند، مشکلاتشان را با متخصصان در میان میگذارند و به دنبال راهحل میگردند. مواردی هم داشتیم که افراد در آستانه خودکشی با این خط تماس گرفتند؛ اما با ارتباط گرفتن با مددکاران اجتماعی، توانستیم آنها را آرام کنیم و مانع اقدامشان شویم. سپس با مداخله قضایی در پرونده و صدور حکم، مشکل را حل کردیم. این نشان میدهد خط ۱۱۹ سازوکاری واقعی برای رسیدگی به مشکلات زنان است.»
راز فریال با اشاره به اینکه در این اداره، علاوه بر خط ۱۱۹، واحدهای مختلفی برای آگاهیبخشی و حل مشکلات زنان فعالیت میکنند، درباره ساختار اداری آن گفت:«اداره ما بخشهای مهمی از جمله امور اداری، روابط عمومی، حسابداری و مهمتر از همه، واحد مشاوره خانواده دارد. این واحد شکایت دریافت نمیکند، بلکه صرفاً به خانوادهها مشاوره میدهد. هر خانوادهای که برای رهایی از مشکلات اجتماعی و خانوادگی به دنبال راهحل باشد، میتواند به این بخش مراجعه کند. همچنین واحد سازش داریم که پیش از ارسال پرونده از سوی قاضی به دادگاه مربوطه، آن را به کمیسیون سازش سهنفره متشکل از روانشناس، جامعهشناس و حقوقدان ارجاع میدهد تا در آنجا برای حل پرونده اقدام شود.»
او با اشاره به اینکه این اداره در مرکز سلیمانی سه دفتر و در شهرستانها و مناطق اطراف چهار دفتر دیگر، در مجموع هفت دفتر دارد، گفت در هر دفتر واحدهای تخصصی پیگیری اجتماعی، روانشناختی و حقوقی برای مقابله با خشونت علیه زنان فعالیت میکنند.
راز فریال افزود: «هدف ما فروپاشی خانوادهها نیست، بلکه سازش، تفاهم و زندگی در کنار یکدیگر است. از طریق این دفاتر توانستهایم موارد مختلف و بسیاری از مشکلات را حل کنیم.»
او همچنین درباره فعالیت و مبارزه زنان در این اداره گفت: «در اداره ما فضای کاملی برای فعالیت و مبارزه زنان و برخورداری از حقوقشان فراهم شده است. همه ما زنان برای دستیابی به حقوق خود مبارزه میکنیم. مبارزه ما بر مسیر زنانی استوار است که پیش از ما راه را هموار کردهاند. زنان بهعنوان متخصص در اینجا فعالیت میکنند و برای حل مشکلات زنان تلاش دارند؛ کارکنان مرد نیز در این روند به آنها کمک میکنند. شکلهای خشونت همواره در حال تغییر است؛ علاوه بر خشونت جسمی، روانی و اجتماعی، امروزه خشونت دیجیتال از رایجترین انواع خشونت است.»
راز فریال در پایان گفت: «ما فقط در طول کارزار ۱۶ روزه در میدان نیستیم، بلکه باید در تمام طول سال برای حقوق زنان و حل مشکلاتشان مبارزه کنیم. هر روز در حال انجام وظیفهایم، برای حقوق زنان مبارزه میکنیم و تلاش داریم از زنکشی جلوگیری کنیم. پیام ما به زنان این است که هرگاه با مشکلی در خانواده روبهرو شدید، ما در کنار شما هستیم تا با کمک متخصصان، مشکلاتتان را حل کنیم.»
«حمایت حقوقی، روانشناختی و اجتماعی ارائه میشود»
آسکه جعفر، از کارکنان دفتر مقابله با خشونت علیه زنان در کویه، درباره فعالیت خط اضطراری گفت خطوط تماس همواره فعال هستند و کارکنان متخصص و آموزشدیده به تماسها پاسخ میدهند.
او گفت: «افرادی که به این خط نیاز دارند و تماس میگیرند، صرفاً برای تشکیل پرونده یا شکایت تماس نمیگیرند؛ بسیاری از آنها به دنبال مشاوره حقوقی، روانشناختی یا اجتماعی هستند. کارکنان متخصص و آموزشدیده ما، بدون هیچ تبعیضی و با رعایت کامل محرمانگی، به تماسها پاسخ میدهند و حمایت حقوقی و روانی ـ اجتماعی ارائه میکنند. اگر فرد بخواهد پرونده تشکیل دهد یا شکایت کند، مسیر و مراجع لازم برای پیگیری را بهطور کامل برای او توضیح میدهند.»
آسکه جعفر با بیان اینکه دفتر کویه مستقیماً به تماسهای خط ۱۱۹ پاسخ نمیدهد، اما موارد مربوط به منطقه آنها از سوی مرکز به این دفتر اطلاع داده میشود، افزود: «از طریق تماسهایی که با ۱۱۹ گرفته میشود، اطلاعات پروندهها به ما میرسد و ما با تیمها و واحدهای مربوطه، پرونده را پیگیری میکنیم و به افراد مراجعه میکنیم. به همین دلیل خط اضطراری بسیار مهم است و همه باید درباره آن اطلاع داشته باشند.»
او با اشاره به اینکه هر سال در جریان کارزار ۱۶ روزه مبارزه با خشونت علیه زنان، که از ۲۵ نوامبر آغاز میشود، فعالیتهای آگاهیبخشی برای افراد و جامعه افزایش مییابد، گفت: «علاوه بر افرادی که شخصاً به دفتر ما مراجعه میکنند و مشاوره میگیرند، تیمهای ما به مدارس، مؤسسات و دانشگاهها میروند و اطلاعات لازم را در اختیار افراد جامعه، اعم از زنان و مردان، قرار میدهند. امروز خوشحالیم که دفاتر و ادارههای ما اعتماد جامعه را به دست آوردهاند؛ مردم مراجعه میکنند، مشکلاتشان را در اینجا حل میکنند و مشاوره میگیرند.»
«رایجترین نوع خشونت از طریق شبکههای اجتماعی رخ میدهد»
آسکه جعفر در ارزیابی انواع خشونت گفت شکل جرائم و خشونتها بسته به مناطق جغرافیایی متفاوت است و افزود: «کویه و مناطق اطراف آن با یک شهر بزرگ تفاوت دارند. وقتی مواردی را که روزانه به دفتر ما مراجعه میکنند و با آنها گفتوگو داریم بررسی میکنیم، میبینیم بخش عمده خشونتها از طریق اپلیکیشنها و شبکههای اجتماعی رخ میدهد. این وضعیت بهتدریج در حال گسترش است. در کنار آن، موارد خشونت جسمی، روانی و اقتصادی نیز بسیار زیاد است؛ اما متأسفانه امروزه رایجترین نوع خشونت، خشونت دیجیتال یا خشونت ناشی از شبکههای اجتماعی است.»
آسکه جعفر با تأکید بر اینکه این دفتر زیرمجموعه اداره کل در هولیر است و با حضور کارشناسان و مدیران برای افزایش آگاهی اجتماعی فعالیت میکند، گفت: «در هر پروندهای که به دفتر ما مراجعه میشود، تلاش میکنیم فرد احساس امنیت کند. حتی مواردی از افراد متعلق به طبقات بالای جامعه نیز به ما مراجعه کردهاند و مشکلاتشان در اینجا حل شده است. مردم اکنون آگاه شدهاند که وقتی با مشکل یا خشونت روبهرو میشوند، میتوانند صدای خود را بلند کنند و درباره مشکلاتشان صحبت کنند.»
«دفاتر مقابله با خشونت به کاهش آن کمک کردهاند»
آسکه جعفر با اشاره به اینکه در سالهای گذشته زنان در مقایسه با امروز قربانیان بیشتری بودند و بسیاری از آنها به خودکشی یا خودسوزی روی میآوردند، گفت: «اما امروز، دفاتر و ادارههایی که دولت باشور کوردستان و وزارت کشور در استانها و شهرستانها ایجاد کردهاند، به کاهش خشونت کمک کردهاند. همه دفاتر با همکاری یکدیگر تلاش میکنند خشونت علیه افراد جامعه و زنان را به حداقل برسانند.»