معلمان روژهلات؛ در میان بحران معیشت و سرکوب مطالبات
حقوق پایین، کمبود نیرو و امکانات، معلمان را بیش از پیش تحت فشار قرار داده است؛ فشاری که در روژهلات کوردستان با امنیتی سازی و سرکوبهای سیستماتیک اعتراضات همراه شده است.
ژوان شریفزاده
مهاباد- نظام آموزشی ایران با چالشهای گستردهای روبهروست، از حقوق پایین و مشکلات اقتصادی معلمان گرفته تا کمبود امکانات آموزشی و نیروی انسانی؛ شرایطی که بسیاری از معلمان را به شغل دوم و سوم سوق داده و موج کنارهگیری از این شغل را، با وجود کمبود شدید نیرو، به راه انداخته است. با این حال این اقدام نیز در روژهلات کوردستان به شکل مداوم در نطفه سرکوب میشود.
از حداقل دستمزد تا شغل دوم و سوم
بر اساس آمارهای رسمی، خط فقر حدود ۷۵ میلیون تومان و از نگاه برخی فعالان صنفی، سبد معیشت به حدود ۹۰ میلیون تومان رسیده است. با این حال، میانگین دستمزد معلمان حدود ۲۵ میلیون تومان اعلام شده است. تانیا.ک، معلمی با هفت سال سابقه، با وجود فیش حقوقی ۲۲ میلیون تومانی، پس از کسر بیمه، صندوق بازنشستگی و اقساط وام، ماهانه تنها ۱۳ میلیون تومان دریافت میکند: «با این حقوق کم برای تأمین حداقلی نیازهایم مجبورم وام بگیرم و اینطور پیش برود دیگر حقوقی برایم نمیماند.»
تانیا و بسیاری از معلمانی که از دانشگاه فرهنگیان جذب آموزش و پرورش شدهاند، به دلیل تعهد خدمت و جریمههای لغو آن، تا ۸ سال امکان کنارهگیری ندارند. همین مسئله بسیاری از آنان را به سمت شغلهای دوم و سوم سوق داده است. اسرین.ش، معلم و خیاط است. او میگوید: «شغل دوم بر منزلت اجتماعی معلم اثر گذاشته است، از راننده تاکسی و سرویس مدارس دانشآموزان تا کار در رستوران و فروشندگی و ... کمتر معلمی هست که فقط معلم باشد، چون این درآمد کفاف زندگی را نمیدهد.»
لازم به ذکر است حقوق معلمان زن نیز به دلیل سرپرست شناخته شدن مردان در خانواده، بهمراتب کمتر از معلمان مرد است و میان حقوق معلمان شهرستانها و کلانشهرها نیز تفاوت وجود دارد.
مدارس بیامکانات، کمبود نیرو و فشار بر معلمان
کمبود امکانات در مدارس هم شرایط را برای معلمان دشوار کرده است. به گفتهی گلاویژ.م، معاون یکی از مدارس در مهاباد، حتی تأمین کاغذ A4 نیز به سختی انجام میشود و سرانهی مدارس کفاف پرداخت یک دوره قبض برق را نمیدهد. او میگوید: «معلم باید با ماژیکی بنویسد که خیّر اهدا کرده است، کاغذ و جوهر چاپگر برای چاپ سوال امتحانی نداریم. مطالب درسی به سمتی میرود که باید از تدریسش چشمپوشی کرد اما آزادی عملی برای تدریس وجود ندارد.»
در کنار کمبود امکانات و موانع موجود که بطور مستقیم بر کیفیت و امکان تدریس اثر گذاشته است، کمبود نیرو نیز فشار مضاعفی بر معلمان و مدارس است. اضافهکاری برای بسیاری از معلمان، بهویژه در مقاطع متوسطه، اختیاری نیست، با این حال دستمزد آن به ساعتی ۱۰۰ هزار تومان هم نمیرسد. تا لحظه تنظیم این گزارش تنها در شهر مهاباد برخی کلاسها در دو مدرسهی ابتدایی اقتدار و محمد صفا بدون معلم هستند. به گفتهی منبعی در آموزش و پرورش مهاباد، تا کنون معلمی راضی به پذیرش اضافه کاری در این شیفت، با مبلغ ساعتی ۷۸ هزار تومان نشده است. مدیر، معاونان و والدین در این کلاسها مسئولیت آموزش دانشآموزان را برعهده گرفتهاند.
روند سیستماتیک سرکوب اعتراضات معلمان در روژهلات
طی سه دهه گذشته معلمان از طریق فعالیت رسانهای، نامهنگاری، جمعآوری امضا و تجمعات برای بیان مشکلات خود استفاده کردهاند با این حال در روژهلات کوچکترین اقدامات با شدیدترین واکنشها همراه میشود. هما.م، معلم و فعال صنفی در خصوص شرایط موجود در روژهلات میگوید: «شهرهایی همانند مهاباد، سردشت، پیرانشار، اورمیه و ... به عنوان مناطق جنگی معرفی شدهاند و ادارهی کلی مدارس این شهرها در دست استانداری و با هماهنگی اداره اطلاعات است. سیاست کلی به شکلی است که تعطیلی مدارس در روژهلات با وجود پیشامد هر مشکلی، کنترل شده صورت گیرد تا در صورت اعتصاب سراسری معلمان، این منطقه زودتر از سایر مناطق سرکوب شود.» وی همچنین در خصوص استعفای معلمان در استان اورمیه افزود:« ادارات موظف هستند که استعفای معلمان را به بهانهی حساسیت شرایط جنگی و امنیتی، رد کرده یا آن را به بعد موکول کنند. یعنی آن را به عنوان اقدام امنیتی قلمداد کردهاند.» به گفته این فعال صنفی اعتراضات و مطالبات معلمان در این مناطق سالهاست به بهانههای سیاسی و تنها به دلیل «کورد بودن» در نطفه سرکوب میشود.
با وجود تمام مشکلات، آنچه در این میان کمتر دیده میشود، فرسودگی نسلی از معلمان است که قرار است مسئولیت آموزش نسل بعد را بر عهده داشته باشند؛ فرسودگیای که پیامدهای آن به وضعیت معیشتی معلمان محدود نمیماند و دیر یا زود در کیفیت آموزش و آینده دانشآموزان خود را نشان میدهد.