جنگ، اینترنت و کنکور؛ دانشآموزان زیر فشار یک سال پرالتهاب
جنگ، قطعی اینترنت و تعطیلیهای مکرر مدارس، روند آموزش را برای بسیاری از دانشآموزان مختل کرده است. دانشآموزان میگویند آموزش غیرحضوری، فشارهای روانی و مشکلات اقتصادی، آمادگی آنها برای امتحانات نهایی و کنکور را با چالشهای جدی روبهرو کرده است.
مهیا رستمی
جوانرو- در ماههای اخیر، همزمانی جنگ، قطعی اینترنت، مشکلات اقتصادی و تعطیلیهای مکرر مدارس، روند آموزش را برای بسیاری از دانشآموزان با اختلال جدی مواجه کرده است. دانشآموزان و داوطلبان کنکور میگویند دسترسی محدود به منابع آموزشی، فشارهای روانی ناشی از ناامنی و افزایش هزینههای آموزشی، آنها را از برنامههای درسی خود عقب انداخته است.
کارشناسان معتقدند آموزش مجازی، با وجود کمک به تداوم یادگیری، نمیتواند جایگزین کامل آموزش حضوری شود؛ زیرا مدرسه تنها محل انتقال درس نیست، بلکه فضایی برای یادگیری مهارتهای اجتماعی و تعامل انسانی نیز به شمار میرود. به گفته آنان، تداوم این شرایط میتواند به افت تحصیلی، تشدید نابرابری آموزشی و کاهش شانس موفقیت دانشآموزان، بهویژه در مناطق کمبرخوردار، منجر شود.
فشار روانی جنگ بر دانشآموزان
جنگ همواره یکی از آسیبزنندهترین تجربههای انسانی بوده است؛ تجربهای که آثار آن تنها به خسارتهای فیزیکی محدود نمیشود و سلامت روان افراد را نیز تحت تأثیر قرار میدهد. در این میان، دانشآموزان از جمله گروههایی هستند که بیش از دیگران در معرض پیامدهای روانی بحران قرار میگیرند.
سال تحصیلی ۱۴۰۵ برای بسیاری از دانشآموزان با اضطراب، ناامنی و بیثباتی همراه بوده است. آنها ناچار بودند همزمان با نگرانیهای ناشی از جنگ، مشکلات اقتصادی و اختلال در روند آموزش کنار بیایند و در عین حال برای امتحانات نهایی و کنکور آماده شوند.
شلیر کرمی، دانشآموز پایه دوازدهم، میگوید: «در طول دوران جنگ نه میتوانستم درس بخوانم، نه غذا بخورم و نه خواب درستی داشته باشم. خانه ما تنها یک کوچه با منطقهای که هدف حمله قرار گرفت فاصله داشت و بسیاری از شبها را با استرس به صبح میرساندم.»
او میگوید خانوادهاش برای مدتی ناچار شدند خانه خود را ترک کرده و به منزل اقوام بروند؛ شرایطی که به گفته او هرگونه تمرکز بر درس و آمادگی برای کنکور را دشوار کرده بود.
شلیر ادامه میدهد: «برای افرادی مثل من که در مناطق پرتنش زندگی میکردیم، شبها به کابوس تبدیل شده بود. حالا که به کنکور نزدیک میشوم، از اینکه نتوانستم طبق برنامه درسی پیش بروم، دچار اضطراب زیادی هستم.»
آموزش مجازی و اینترنت؛ فرصتی که برای همه یکسان نبود
همزمان با تعطیلی مدارس، بخش قابل توجهی از آموزش به فضای مجازی منتقل شد، اما بسیاری از دانشآموزان میگویند آموزش آنلاین نتوانسته نیازهای آموزشی آنها را بهطور کامل برطرف کند. محدودیتهای اینترنتی و افزایش هزینه دسترسی به کلاسها و منابع آموزشی نیز این مشکلات را تشدید کرده است.
کارشناسان تأکید میکنند آموزش مجازی تنها در صورت دسترسی برابر همه دانشآموزان به زیرساختهای لازم میتواند مؤثر باشد؛ در غیر این صورت، به گسترش نابرابری آموزشی منجر خواهد شد. در ماههای گذشته نیز بسیاری از دانشآموزان از اختلال اینترنت و دشواری دسترسی به شبکه مناسب، بهویژه در مناطق کمبرخوردار، گلایه داشتهاند.
فشار اقتصادی و نابرابری آموزشی
در کنار مشکلات ناشی از جنگ و محدودیتهای اینترنتی، افزایش هزینههای آموزشی نیز به یکی از دغدغههای دانشآموزان و خانوادههای آنها تبدیل شده است.
بسیاری از دانشآموزان میگویند در شرایط فعلی توانایی شرکت در کلاسهای خصوصی یا تهیه منابع آموزشی مورد نیاز را ندارند. افزایش هزینه بستههای اینترنتی، کتابهای کمکآموزشی و کلاسهای کنکور، فشار مضاعفی بر خانوادهها وارد کرده است.
کارشناسان آموزشی هشدار میدهند که تداوم این روند میتواند فرصتهای آموزشی را بیش از پیش نابرابر کند. در حالی که برخی دانشآموزان همچنان به کلاسهای خصوصی و منابع آموزشی متنوع دسترسی دارند، گروهی دیگر تنها به امکانات محدود مدارس و آموزش مجازی متکی هستند.
این وضعیت نگرانیها درباره افزایش شکاف آموزشی میان دانشآموزان مناطق برخوردار و کمبرخوردار را افزایش داده است؛ شکافی که ممکن است در نتایج کنکور و مسیرهای آینده تحصیلی نیز خود را نشان دهد.
نگرانی از تأثیر معدل در شرایط ناپایدار آموزشی
یکی دیگر از دغدغههای اصلی دانشآموزان، تأثیر نمرات امتحانات نهایی بر نتیجه کنکور است. با توجه به سهم بالای سوابق تحصیلی در پذیرش دانشگاهها، بسیاری از دانشآموزان نگراناند که شرایط دشوار آموزشی و روانی سالهای اخیر، آینده تحصیلی آنها را تحت تأثیر قرار دهد.
اعتراض برخی دانشآموزان و داوطلبان کنکور در شهرهای مختلف ایران نیز نشاندهنده همین نگرانی است. آنها معتقدند شرایطی که در دو سال گذشته بر آموزش حاکم بوده، فرصت برابری برای همه دانشآموزان فراهم نکرده است.
سنا برزگر، یکی از داوطلبان کنکور ۱۴۰۵، میگوید: «علاوه بر آمادگی برای کنکور، باید برای ترمیم معدل هم امتحان بدهم و این باعث میشود تمرکزم از درسهای کنکور گرفته شود.»
او معتقد است فشار ناشی از امتحانات نهایی و تأثیر مستقیم آنها بر نتیجه کنکور، استرس دانشآموزان را در شرایط فعلی دوچندان کرده است.
سوما یارویسی، دانشآموز پایه یازدهم، نیز میگوید: «اگر معدل پایههای یازدهم و دوازدهم در کنکور تأثیر داشته باشد، فشار روانی و اقتصادی این سالها تا مدتها بر آینده ما اثر خواهد گذاشت. پایین آمدن معدل فقط روی کنکور تأثیر نمیگذارد، بلکه میتواند مسیر شغلی و تحصیلی ما را هم تحت تأثیر قرار دهد.»
آیندهای که زیر سایه بحران قرار گرفته است
دانشآموزان بسیاری مانند شلیر، سنا و سوما در حال گذراندن یکی از مهمترین دورههای زندگی خود هستند؛ دورهای که قرار است مسیر آینده تحصیلی و حرفهای آنها را تعیین کند. اما همزمان با آمادگی برای آزمونهای سرنوشتساز، با فشارهای روانی، مشکلات اقتصادی، اختلالهای آموزشی و محدودیتهای زیرساختی نیز دستوپنجه نرم میکنند.
کارشناسان معتقدند اگر برای جبران عقبماندگیهای آموزشی و حمایت روانی از دانشآموزان برنامهریزی نشود، پیامدهای این وضعیت میتواند سالها ادامه پیدا کند و بر فرصتهای آموزشی نسل جدید اثر بگذارد.
سوما در پایان میگوید: «ما نه در شرایط عادی درس خواندیم و نه در شرایط عادی امتحان دادیم؛ اما قرار است با همان معیارهایی سنجیده شویم که برای سالهای عادی در نظر گرفته شده بود.»
نگرانی مشترک بسیاری از دانشآموزان این است که پیامدهای جنگ، قطعی اینترنت و بیثباتی آموزشی، تنها به امروز محدود نشود و سالها بر مسیر تحصیلی و آینده آنها سایه بیندازد.