هوش مصنوعی در موسیقی؛ تهدیدی برای اصالت هنر و فرهنگ کوردی
گسترش هوش مصنوعی در موسیقی، نگرانیهایی درباره اصالت هنر، حقوق هنرمندان و تأثیر آن بر نسل جوان ایجاد کرده است؛ موضوعی که نوروز سلیمان بر ضرورت حفظ هنر و فرهنگ کوردی در برابر آن تأکید دارد.
سورگُل شیخو
قامشلو- با پیشرفت فناوری و بهویژه در سالهای اخیر با ظهور هوش مصنوعی، در قرن بیستویکم تغییرات بزرگی در صنعت موسیقی و خوانندگی ایجاد شده است. بر اساس پژوهشها، ۴۴ درصد از ترانههایی که امروزه در جهان شنیده میشوند، با استفاده از هوش مصنوعی تولید شدهاند.
خطر هوش مصنوعی در حوزه خوانندگی فراتر از تغییر شیوههای تولید است و به تهدیدی جدی برای هویت هنری ملتها، نیروی کار انسانی و نظام حقوقی تبدیل شده است. هوش مصنوعی میتواند بهسادگی ترانههای هنرمندان را سرقت و به نام خود ثبت کند، بدون آنکه حقوق کپیرایت را رعایت کند.
خطرات هوش مصنوعی برای جوانان نیز بسیار جدی است؛ بهویژه در زمینه احساسات، اندیشه، تفکر و نگاه آنان به زندگی. هوش مصنوعی امروز دیگر تنها یک ابزار نیست، بلکه به بخشی از زندگی روزمره جوانان تبدیل شده و تأثیرات عمیقی بر روان و دنیای درونی آنان میگذارد.
هوش مصنوعی در حوزه فنی امکانات جدیدی ایجاد میکند، اما در عرصه هنر، رنج و تلاش انسانی و احساسات واقعی، اصالت را تهدید میکند و بر روح، عمق و هنر واقعی تأثیر منفی میگذارد.
وضعیت هنر در روژاوا
نوروز سلیمان، خواننده و مدیر کمیته موسیقی جنبش فرهنگ و هنر مزوپوتامیا، درباره وضعیت و شرایط هنر در روژاوای کوردستان در سال ۲۰۲۶ گفت که وضعیت هنر متناسب با روند تحولات اجتماعی پیش میرود، اما هنوز کافی نیست. او افزود: «روزبهروز هنرمندان روژاوا خود را آموزش میدهند و آثار جدید خلق میکنند، اما این کافی نیست. از یک سو، شاهد تلاشهایی در این زمینه هستیم، اما نباید فراموش کنیم که جنگ برای نابودی فرهنگ و هنر کوردی، حتی در حوزه زبان و ترانه، تا چه اندازه تأثیرگذار است. با وجود همه این حملات برای نابودی فرهنگ، اراده و تلاشهایی وجود دارد تا هنر کوردی را بر اساس اصالت آن بیشتر توسعه دهیم و اجازه ندهیم از بین برود یا نقض شود.
گامهای هنری متناسب با روند تحولات مردم روژاوا برداشته میشوند، اما هنوز اقدامی که بتواند ماندگار باشد وجود ندارد. لازم است گامهایی برداشته شود تا هنر به یک تولید و فعالیت پایدار تبدیل شود.»
جامعهای با تمدنهای انسانی نباید تحت تأثیر فرهنگ کشورهای غربی قرار گیرد
نوروز سلیمان درباره نوعی از هنر که بر زنان و جوانان منطقه تأثیر منفی میگذارد، سخن گفت و به تأثیرات منفی هوش مصنوعی بر هنر اشاره کرد: «آنچه بر ذهن جوانان تأثیر میگذارد، گوش دادن به ترانههایی است که با هوش مصنوعی تولید شدهاند. مهم نیست این کار با چه روش و ابزاری انجام میشود؛ مهم این است که بتوانیم در روژاوا از گسترش هوش مصنوعی جلوگیری کنیم. زیرا کوردها بر پایه فرهنگی اصیل و کوردی رشد کردهاند و از معیارهای ارزشمندی برخوردارند.
ما تلاش میکنیم این نوع تأثیرگذاری بر جوانانمان را کاهش دهیم، اما این کار باید از زنان و مادران آغاز شود و سپس در بالاترین سطوح نهادها و مراکز هنری ادامه پیدا کند. مادران نباید اجازه دهند فرزندانشان از مسیر فرهنگ کوردی دور شوند.»
هوش مصنوعی، همانگونه که از نامش پیداست، ساختگی است و از اصالت احساسات کوردی دور است
نوروز سلیمان با اشاره به اینکه مردم خاورمیانه صاحب تمدنهای نخستین بشری هستند، درباره اقداماتی که باید انجام شود، گفت: «نباید تحت تأثیر فرهنگ غربی قرار بگیریم. چیزهایی که تولید میشوند، گاهی بدون پایه و ریشه هستند. هوش مصنوعی، همانگونه که از نامش پیداست، همواره چیزی «ساختگی» باقی خواهد ماند و نمیتواند نماینده خانه، جامعه، هنر، فرهنگ و اصالت ما باشد؛ به جای آنکه به فرهنگ سود برساند، آن را آلوده میکند.
از رسانهها گرفته تا مدارس، و همه کسانی که با هنر در ارتباط هستند، باید وارد عمل شوند. نباید اجازه دهیم هوش مصنوعی مانند یک سلول سمی وارد قلب و رگهای کودکان و جوانان ما شود و آنان را بر اساس فرهنگ غربی پرورش دهد.»
«کسانی که با هوش مصنوعی هنر تولید میکنند، هنرمند نیستند»
نوروز سلیمان گفت هوش مصنوعی میتواند دو ربات با صدا و ظاهر انسانی ایجاد کند و آنها نیز ترانه بخوانند، اما این هرگز نمیتواند چیزی طبیعی باشد.
او افزود: «وقتی به آنها گوش میدهی، موهای بدنت سیخ نمیشود، احساس نمیکنی و تحت تأثیر صدای آنها قرار نمیگیری؛ زیرا آنها انسانهایی با احساس نیستند. امروز کسی بلند میشود و میگوید من هنرمندم، ترانه یا شعری ساختهام، اما همه آثارش با هوش مصنوعی تولید شده و فاقد اندیشه است.
هنرمند کسی است که شب و روز تحقیق کرده، تلاش و عرق ریخته تا چیزی خلق کند. به همین دلیل، این رباتها هرگز هنرمند نخواهند شد.»
«نسل امروز با پیشرفت فناوری بزرگ میشود، اما از ریشه و وجود طبیعی خود دور میماند»
نوروز سلیمان با اشاره به فناوریهایی که روزبهروز پیشرفت میکنند، گفت این فناوریها تأثیر زیادی بر جوانان دارند و افزود: «کودکان ما متعلق به نسل امروز هستند و همزمان با پیشرفت فناوری، روزبهروز بزرگ میشوند. نگرانی ما این است که تحت تأثیر آن قرار بگیرند. کودکان ما میگویند کارهایی را که شما در ۵۰ سال نمیتوانستید انجام دهید، ما میتوانیم در یک ساعت انجام دهیم. پدر و مادرها باید نسبت به این زمانی که کودکان از آن صحبت میکنند، هوشیار باشند. زیرا این فناوری به آینده و جامعه ما سودی نمیرساند؛ برعکس، فرهنگ ما را دچار استحاله میکند.»
نوروز سلیمان تأکید کرد که کوردها دارای فرهنگی اصیل هستند و باید کودکان خود را بر پایه همین فرهنگ پرورش دهند. او گفت: «زیرا داستانها و حماسههای تاریخی ما از آغاز تاریخ بشر، از طریق هنر دنگبێژی، تا امروز منتقل شده و همواره حفظ شدهاند. هنرمندانی که من برایشان احترام زیادی قائلم و آنها را پیشگام خود میدانم، عایشهشان، سپس مریمخان، جمیل هورو، مزگین و شهید دلیلا هستند. بنابراین باید این مسیر را ادامه دهیم و هنری را که از آنها آموختهایم، به فرزندان خود نیز آموزش دهیم. من میخواهم روزی مانند عایشهشان روی صحنه، ترانههای او را با صدای خودم بخوانم و برای رسیدن به این هدف تلاش زیادی میکنم.»
«نباید نقش هنرمندان در جامعه تضعیف شود»
نوروز سلیمان گفت هوش مصنوعی آثار هنرمندان را به نام خود ثبت میکند و حقوق کپیرایت و ویژگیهای هنری آنها را نقض میکند. او این روند را تهدیدی علیه حقوق و موجودیت هنرمندان دانست و افزود: «هیچکس نمیتواند علیه هوش مصنوعی شکایت کند. اگر حریم خصوصی، حقوق کپیرایت یا حتی صدای من دزدیده و به نام خودشان ثبت شود، کاری از دستم برنمیآید. بنابراین امروز همه مسئول هستند تا اجازه ندهند فرهنگ ما دزدیده شود و به شکلی سطحی در اختیار همه قرار گیرد. باید از این روند جلوگیری شود تا نقش هنرمندان و تأثیر آنها در جامعه تضعیف نشود.»
«در برابر هوش مصنوعی، فرزندان خود را به مراکز هنری بفرستید»
نوروز سلیمان خطاب به کودکانی که از دوران نوزادی با لالاییهای مادرانشان گوش دادن به ترانههای کوردی را آموخته و با آن بزرگ شدهاند، گفت: «به مادران دنگبێژ خود بازگردیم. باید فرزندانمان را به مراکز هنری در روژاوای کوردستان بفرستیم تا بتوانند به صورت آکادمیک و علمی، هنر و فرهنگ کوردی خود را حفظ کنند و به هنرمندان جامعه خود تبدیل شوند.»