فراخوان زنان سوسیالیست ترکیه به مواجهه با مردانگی سلطهگر
شوراهای زنان سوسیالیست، سازمان زنان یک حزب چپ ترکیه، با انتشار کتابچهای تازه از مردان سوسیالیست خواستهاند با مردانگی سلطهگر در وجود خود روبهرو شوند. سزین اوچار، میگوید مواجهه با مردانگی سلطهگر از مبارزهی طبقاتی جدا نیست.
الیف آکگول
استانبول - شوراهای زنان سوسیالیست (SKM)، سازمان زنان «حزب سوسیالیست ستمدیدگان» (ESP)، کتابچهای با عنوان «مواجهه با مردانگی سلطهگر» منتشر کردهاند. این شوراها مدتی است از مردانی که در صفوف انقلابی و سوسیالیستی فعالیت دارند، میخواهند با مردانگی سلطهگر در وجود خود روبهرو شوند. کتابچهی تازه مقالههایی را گرد آورده که در چارچوب همین فراخوان و با موضوعهای گوناگون نوشته شدهاند.
سزین اوچار، معاون ریاست مشترک حزب و یکی از نویسندگان کتابچه، در گفتوگو با خبرگزاری ما از ضرورت چنین فراخوانی سخن گفت. او توضیح داد که مردانگی سلطهگر چگونه سد راه مبارزهی طبقاتی میشود و چرا درخواستی که از دههی ۱۹۷۰ مطرح بوده، امروز هم به قوت خود باقی است.
مردان سوسیالیست، مخاطب اصلی فراخوان
به گفتهی سزین اوچار، مخاطب اصلی فراخوان مردانی هستند که در صفوف انقلابی و سوسیالیستی مبارزه میکنند. شوراها از این مردان میخواهند خود پیامآور فراخوان باشند و همزمان مردان طبقهی کارگر را نیز مستقیماً خطاب قرار دادهاند تا به پشتوانهی سیاستهای مردسالارانهی حاکمیت تبدیل نشوند.
سزین اوچار این رویکرد را با برنامهی «انقلاب زنان» حزبش همسو میداند: «ما با خصلت پدرسالارانهی نظام سرمایهداری مشکل داریم و با پدرسالاری میجنگیم. پس طبیعی است که سلطهی مردانه در صفوف انقلابی و سوسیالیستی را هم هدف بگیریم. ما این مبارزهی ایدئولوژیک را هم با رفیقان و همراهان خود پیش میبریم و هم در برابر نظام. میخواهیم آن را افزون بر عرصهی ایدئولوژیک، در عرصهی سیاسی هم دنبال کنیم و به نتیجههای سیاسی ملموس برسیم.»
بیشتر عاملان زنکشی، مردان طبقهی کارگرند
سزین اوچار میگوید انگیزهی اصلی انتشار کتابچه باور به این نکته بوده که آزادی زنان تنها مسئلهی زنان نیست. به گفتهی او، «دستور کار جنبش آزادی زنان و سیاستهای پدرسالارانهی حکومت نمیتواند و نباید فقط دغدغهی زنان باشد، چرا که سیاستهای پدرسالارانه جامعه را از درون میپوساند.»
سزین اوچار با تأسف یادآوری میکند که بیشتر عاملان زنکشی مردان طبقهی کارگرند و سوسیالیستها نمیتوانند در برابر این واقعیت سکوت کنند. او میافزاید: «مردان سوسیالیست هم نباید خاموش بمانند. آنان باید بخش مردانهی طبقهی کارگر را به گسستن از سیاست پدرسالارانهی حکومت فرابخوانند. مردان بهخوبی میتوانند از همجنسان خود بخواهند با مردانگی سلطهگرشان روبهرو شوند و پدرسالاری را کنار بگذارند. آنان باید برای این هدف فعالیت سیاسی کنند و خود سازماندهندهی آن باشند.»
بدون سیاست جنسیتی، سیاست طبقاتی موفقی در کار نیست
سزین اوچار برای نشان دادن آسیب مردانگی سلطهگر به مبارزهی طبقاتی، از سندیکاها مثال میآورد: «سندیکایی که با ادعای سندیکالیسم طبقاتی پا به میدان گذاشته، اگر سیاست جنسیتی نداشته باشد، در سیاست طبقاتی هم کامیاب نخواهد بود. چنین سندیکایی تا برای آزادی زنان برنامهای پیش نبرد، پایههای مادی سلطهی مردانه را استوارتر میسازد و از همین راه خصلت طبقاتی خود را تضعیف میکند.»
او میپذیرد که امروز سندیکاهایی هم هستند که در خیابان بهخوبی مبارزه میکنند. اما به باور او، سندیکایی که به دستور کار جنبش آزادی زنان بیاعتناست و برای سازماندهی زنان کارگر برنامهای ندارد، نمیتواند مدعی سیاست طبقاتی و انقلابی درست باشد. سزین اوچار اجرا نکردن تبعیض مثبت به سود زنان در ساختار سندیکا و بیتفاوتی به خصلت مردسالارانهی مدیران و طبقهی مخاطب آن را نیز نشانهی همین ضعف میداند.
او تأکید میکند که فراخوان شوراها همهی مردانی را خطاب قرار میدهد که در جنبش چپ کارگری خود را سوسیالیست میدانند و برای طبقهی کارگر مبارزه میکنند. به گفتهی او، «سخن گفتن از پایهی مادی سلطهی مردانه، سخن گفتن از پایهی مادی سرمایه هم هست و بدون سست کردن این پایه، هیچ مبارزهی انقلابی و سوسیالیستی ممکن نیست.»
سوسیالیست شدن، مرد را از سلطهی مردانه پاک نمیکند
سزین اوچار میگوید مردی که به ایدئولوژی سوسیالیستی میپیوندد یا در صفوف انقلابی به مبارزه برمیخیزد، از امتیازهای مرد بودن در جامعه دست نمیکشد و انتخاب چنین راهی او را از سلطهی مردانه پیراسته نمیسازد. به گفتهی او، «جامعه همچنان او را با همان چشم مینگرد و امتیازهای فراوانی در اختیارش میگذارد. ما با این فراخوان به مردان میگوییم که باید از امتیازهایی که سلطهی مردانه به شما بخشیده، چشم بپوشید. پیش از آنکه پیام ما را به مردان کارگر برسانید، خودتان باید از منطقهی امن پدرسالاری بیرون بیایید.»
به گفتهی سزین اوچار، فراخوان شوراها شامل همهی مردان طبقهی کارگر و ملتهای تحت ستم هم میشود، «اما مخاطب اصلی آن کارگران پیشرو و مردان سوسیالیستیاند که داعیهی دگرگون کردن این نظام را دارند.»
تا حملات حاکمیت هست، این فراخوان هم ضروری است
سزین اوچار در پاسخ به این پرسش که چرا فراخوانی چنددههای هنوز مطرح است، میگوید این مبارزه پایان نیافته و هم در درون سازمانها و هم در عرصهی سیاسی، نمونههای عینی فراوانی داشته است. او ابتکار «ما مرد نیستیم» و کنشهایی را یادآوری میکند که این گروه برگزار کرده بود و میافزاید که این حرکت دورههای اوج و افت را پشت سر گذاشته است.
به گفتهی او، بخشی از افتها به ضعف گاهبهگاه نیروهای مبارزه برای آزادی زنان، از جمله جنبش فمینیستی، جنبش سوسیالیستی و جنبش زنان کرد، بازمیگشت. در برخی دورهها نیز، مانند امروز، خصلت مردسالارانهی حاکمیت بهشدت نیرومند شده است. سزین اوچار میگوید: «خطاست اگر گمان کنیم که چنین وضعی بر صفوف سوسیالیستی اثر مستقیمی ندارد. کنوانسیون استانبول کنار گذاشته میشود و با عملیات «خانوادهام در امان است» به دگرباشان جنسی یورش میبرند. این رویدادها بیگمان هم جامعه و هم سازمانهای انقلابی و سوسیالیستی را متأثر میکند. هرچه جنبش آزادی زنان پیشرفتهتر باشد، سلطهی مردانه بیشتر مهار میشود.»
سزین اوچار تأکید میکند که این مبارزه تا رسیدن به هدف نهایی ادامه خواهد یافت. او میگوید: «ما در همین جامعه زندگی میکنیم. تا وقتی پایهی مادی نظام پدرسالار و سرمایه از میان نرود، رفتارهای مردسالارانه در شکلهای گوناگون پیش روی ما سبز میشوند. البته این شکلها تغییر کردهاند. سلطهی مردانه در سازمانهای سوسیالیستی امروز با دهههای ۷۰، ۸۰ و ۹۰ میلادی تفاوتی کیفی دارد و چنین تفاوتی ناگزیر است، چون جنبش آزادی زنان برای آن بهای سنگینی پرداخته است.»
او ادامه میدهد: «مردان هم باید زحمتی بکشند، از این مبارزهی اجتماعی پیشرفته اثر بپذیرند و خود را تغییر دهند. اما چون حکومت زنان را نیرویی بالقوه میبیند و حملههایش را پیوسته بر آنان متمرکز کرده، ناچاریم فراخوان خود را بارها تکرار کنیم. ما هدفی مشخص داریم و میخواهیم بخش مردانهی طبقهی کارگر را از نظم موجود جدا سازیم و حول مبارزه برای آزادی زنان گرد آوریم.»
الگوی هرانت دینک، فراخوانی برای مواجههای مشخصتر
سزین اوچار این فراخوان را با مواجههی جنبش چپ با نسلکشی ارامنه پس از قتل هرانت دینک، روزنامهنگار ارمنیتبار ترکیه، مقایسه میکند: «در آن زمان مردم با شعار «همهی ما هرانت هستیم» به خیابانها ریختند و این پرسش پیش کشیده شد که چرا جنبش چپ و سوسیالیستی دربارهی نسلکشی ارامنه سیاستی چنین ضعیف یا نادرست داشته است. آن روزها جنبش سوسیالیستی دورهی مهمی از مواجههی اجتماعی با نسلکشی را از سر گذراند. امروز هم میخواهیم فراخوانی مشخصتر از همین دست سر دهیم.»
پیوند سست چپ کارگری با جنبش آزادی زنان
به گفتهی سزین اوچار، شوراها در گام نخست قصد دارند با سندیکاهای مترقی، انجمنهای همشهریان و انجمنهای علوی دیدار کنند. او این نهادها را در کنار سازمانها و احزاب انقلابی سوسیالیستی و دیگر تشکلهای مترقی و دموکراتیک، نیروهایی میداند که توان سازماندهی تغییر در جامعه را دارند. هدف شوراها فراخواندن این نیروها به مواجهه با مردانگی سلطهگر و پدید آوردن آگاهی تازهای در میان آنان است.
سزین اوچار پیوند جنبش چپ کارگری با مبارزه برای آزادی زنان را تاکنون «متأسفانه بسیار ضعیف» میخواند و میگوید: «مرگهای مشکوک زنان رخ میدهد و به بدن و زندگی جنسی زنان حمله میشود، اما رسیدگی به این مسائل تنها بر دوش نیروهای جنبش آزادی زنان مانده است. انگار مردان چنین دغدغهای ندارند. ما میخواهیم این پیوند ضعیف را دگرگون کنیم.»
او در عین حال بر یک تمایز تأکید میکند: «سوژهی مبارزه برای آزادی زنان، خود زناناند. مردان قرار نیست به جای زنان کاری انجام دهند و نباید هم چنین کنند. آنان باید همجنسان خود را مخاطب قرار دهند، برای این هدف در میان آنان فعالیت سیاسی و تشکیلاتی داشته باشند و تحول ایدئولوژیک را دنبال کنند. ما فقط میکوشیم پیشگام و فراخواندهندهی این حرکت باشیم و میخواهیم مردان سوسیالیست، با آغاز از خودشان، این فراخوان را سر دهند.»
از درِ کارخانهها تا قهوهخانهها
شوراها میخواهند نوشتههای کتابچه را هم برای تحول ایدئولوژیک و هم برای فعالیت سیاسی به کار گیرند. سزین اوچار میگوید این تلاش به رفیقان حزبی محدود نمیماند و شوراها با برگزاری نشستهایی در سازمانهای دموکراتیک تودهای، مردان سوسیالیست آن سازمانها را هم مخاطب قرار میدهند.
او از تجربههای گذشته هم یاد میکند: «در دورههای پیشین، رفیقان مرد ما جلوی در کارخانههایی که بیشتر کارگرانشان مرد بودند و در قهوهخانهها با همجنسان خود سخن گفتند. در روزهایی که زنکشی و مرگهای مشکوک زنان رو به افزایش بود، فعالیتهای تبلیغی هم داشتیم. در آن فعالیتها، مردان از همدستی دولت با مردان قاتل پرده برداشتند و دیگران را به موضعگیری در برابر آن واداشتند. میخواهیم همین راه را به همان شیوه ادامه دهیم.»