رحمه شنظور 

یمن- در کشوری که سال‌ها درگیر درگیری‌های طولانی بوده است، رنج دانشجویان دختر در یمن دیگر تنها به چالش‌های معمول آموزشی محدود نمی‌شود. زندگی دانشگاهی در این کشور به سفری روزانه و سنگین از نظر اقتصادی، اجتماعی و روانی تبدیل شده است؛ در شرایطی که واقعیت معیشتی رو به وخامت، مسئولیت‌هایی فراتر از توان سنی و روانی بر دوش دختران یمنی گذاشته است.

دانشجویان دختر در یمن، چه در دانشگاه‌های دولتی و چه خصوصی، با فشارهای فزاینده‌ای روبه‌رو هستند؛ فشارهایی که ناشی از فروپاشی اقتصادی و افزایش هزینه‌های زندگی است و پیامدهای جنگ نیز بر تمام ابعاد زندگی سایه انداخته است. در چنین شرایطی، تحصیل دانشگاهی که زمانی برای بسیاری رؤیا بود، به چالشی روزمره برای بقا و ادامه مسیر تبدیل شده است.

 

شکاف شهری و روستایی تا ۷ برابر

بر اساس راهبرد ملی آموزش عالی در یمن، توزیع دانشجویان میان بخش دولتی و خصوصی نابرابری آشکاری را نشان می‌دهد؛ به‌طوری‌که دانشگاه‌های دولتی ۷۵ درصد از کل دانشجویان را جذب می‌کنند، در حالی که تنها ۲۵ درصد در دانشگاه‌های خصوصی تحصیل می‌کنند.

اما نگران‌کننده‌تر، میزان دسترسی بر اساس جنسیت و منطقه جغرافیایی است. نرخ ثبت‌نام زنان در دانشگاه‌ها تنها ۲۶ درصد از کل دانشجویان است؛ رقمی که نشان‌دهنده محدودیت جدی فرصت‌های آموزش عالی برای زنان در مقایسه با مردان است.

این شکاف زمانی عمیق‌تر می‌شود که به مناطق جغرافیایی نگاه کنیم؛ به‌طوری‌که فرصت دسترسی به آموزش عالی برای ساکنان شهرها بیش از هفت برابر ساکنان مناطق روستایی است.

 

کاهش بی‌سابقه در دو سال اخیر

پیامدهای جنگ و فروپاشی اقتصادی تنها به نابرابری‌های سنتی محدود نمانده و کل نظام آموزشی را دچار بحران کرده است. بر اساس آمارهای رسمی، دانشگاه‌های بزرگ یمن از جمله دانشگاه صنعاء، در دو سال اخیر با کاهش ۸۰ درصدی در برخی رشته‌ها مواجه شده‌اند.

این افت شدید، به‌ویژه دختران را تحت تأثیر قرار داده و رؤیای هزاران دانشجو را به خطر انداخته است؛ چراکه بسیاری از خانواده‌ها در شرایط گرانی، قطع حقوق‌ها و ادامه جنگ، توان تأمین هزینه‌های تحصیل را ندارند.

یک دانشجوی یمنی می‌گوید دختران در سال‌های اخیر فشارهای بیشتری را تحمل می‌کنند و بسیاری از آن‌ها هم‌زمان با تحصیل، مسئولیت‌های خانوادگی را نیز بر عهده دارند.

با ادامه کاهش ارزش پول و افزایش تورم، هزینه‌های تحصیل، حمل‌ونقل و مسکن به بار سنگینی برای دانشجویان و خانواده‌ها تبدیل شده است.

 

مشکلات دانشجویان روستایی

دانشجویان دختر مناطق روستایی با چالش‌های بیشتری روبه‌رو هستند؛ از هزینه‌های اقامت در شهر گرفته تا فشارهای روانی و احساس ناپایداری.

 

کار و تحصیل هم‌زمان

جنگ باعث شده بسیاری از دختران علاوه بر تحصیل، وارد بازار کار شوند تا به خانواده‌های خود کمک کنند. ترکیب کار، درس و مسئولیت‌های خانه فشار جسمی و روانی زیادی ایجاد کرده است.

 

نگاه جامعه

در کنار مشکلات اقتصادی، نگاه برخی بخش‌های جامعه به تحصیل زنان نیز مانع دیگری است. برخی خانواده‌ها آموزش دانشگاهی دختران را نوعی «افراط‌گرایی فرهنگی» تلقی می‌کنند که این موضوع فشارهای بیشتری ایجاد می‌کند.

با وجود همه این چالش‌ها، هزاران دختر یمنی همچنان به تحصیل ادامه می‌دهند و برای ساختن آینده‌ای بهتر تلاش می‌کنند؛ در حالی که زنان و دختران بیشترین هزینه را از بحران‌های جاری می‌پردازند.