بازگشایی سینمای عامودا، وفاداری به کودکانی که در آتش سوختند
سینمای عامودا پس از ۶۶ سال بار دیگر بازگشایی شد. عبیر دیری، نویسنده، بر اهمیت این احیا تأکید کرد و خواستار گنجانده شدن این فاجعهی تاریخی در کتابهای آموزشی شد.
سورگل شیخو
عامودا- آتشسوزی سینمای شهرزاد عامودا یادآور رویداد تراژیک و تاریخیای است که در ۱۳ نوامبر ۱۹۶۰ در شهر عامودا در روژاوای کوردستان رخ داد. در پی این رویداد نزدیک به ۲۸۳ کودک کورد جان باختند. این فاجعه در حافظه و فرهنگ کوردها نمادی تراژیک و زخمی عمیق است و در آثار ادبی و موسیقایی بسیاری جاودانه شده است.
صدها دانشآموز دبستانی در سینما گرد آمده بودند تا فیلمی مصری را تماشا کنند که هدفش حمایت از انقلاب الجزایر بود. گردآوری کودکان و تماشای این فیلم را رژیم سرنگونشدهی بعث برنامهریزی کرده بود.
اما در آن روز، سرنوشتی دردناکتر و سنگینتر در انتظار کودکان کورد بود. آتشی در راه بود که پیکر کودکان را در خود میسوزاند. سالن سینما ظرفیتی نزدیک به ۲۰۰ نفر داشت، اما بیش از ۵۰۰ کودک را در آن جمع کرده بودند. ناگهان آتشی بزرگ در آن شعله کشید. از آنجا که درهای سینما بسته بود، سالن به دامی بدل شد و کودکان درون آن در محاصرهی آتش ماندند.
سینمای عامودا ۶۶ سال پس از آتشسوزی، با سرپرستی مرکز فرهنگی کولتوروان بار دیگر احیا شد. از این پس هر پنجشنبه یک فیلم کوردی در این سینما به نمایش درمیآید.
عبیر دیری، نویسنده، هدف و اهمیت احیای سینمای عامودا را برای خبرگزاری ما بازگو کرد.
بیش از نیم قرن گذشت، سوختن ۲۸۰ کودک از یاد نرفت و سینما دوباره جان گرفت
عبیر احیای سینما پس از ۶۶ سال، یعنی بیش از نیم قرن، را احیایی تاریخی خواند و افزود: «عامودا در دههی شصت فاجعهای بسیار بزرگ را از سر گذراند و تا چند ماه بوی آتش از شهر بیرون نرفت. هر بار که از کنار سینما میگذرم، فریاد کودکانی که در آتش سوختند در گوشم میپیچد. احیای سینما پس از ۶۶ سال، وفاداری به کودکانی است که در آتش سوختند و کودکانی که امروز زندگی میکنند. این احیا برای آن است که کودکان امروز و نسلهایی که پس از آتشسوزی آمدند بدانند در اینجا و در کدام سال چه رخ داد و بازگشایی دوبارهی آن تا چه اندازه اثرگذار است.»
عبیر هدف احیای سینما را یادآوری کرد و گفت: «خواستیم با احیای سینما آن را غنا ببخشیم و دردش را به سرمایهای برای کودکان امروز بدل کنیم. زیرا عامودا در اندوهی عمیق و بیپایان فرو رفته بود. مهم است کسانی که امروز از کنار سینما میگذرند، دیگر تنها بوی آتش را استشمام نکنند و نفس زندگی دوباره را نیز حس کنند.»
«آتشسوزی سینمای عامودا باید وارد برنامههای درسی شود»
عبیر با بیان اینکه هرچند فرانسه و رژیم بعث عامودا را به آتش کشیدند، اما این شهر همواره سربلند و پابرجا خواهد ماند، هدف این احیا را چنین بیان کرد: «به کودکان امروز یادآوری میکنیم که ۶۶ سال پیش کودکانی مانند آنها نیز بودند، اما آتش آنها را سوزاند و بلعید. در برنامههای درسی کودکان باید جایی به رویداد تراژیک آتشسوزی سینمای عامودا اختصاص یابد تا کودکان بدانند چه بسیار کودکانی مانند آنها در آتش سوختند و واقعیت موجود را درک کنند. زیرا هرچند سینما به آتش کشیده شد، اما همواره زنده خواهد ماند و ادامه خواهد یافت.»
عبیر دلیل درخواست خود برای گنجانده شدن این رویداد در برنامههای درسی سوریه که قرار است تدوین شوند را چنین توضیح داد: «در آن زمان رژیم بعث فیلم الجزایر را برای کودکان به نمایش گذاشت. درد ما از آن رو سنگینتر میشود که کودکان ما برای دیگران به سینما رفتند و کمکهایشان برای انقلاب الجزایر فرستاده شد. از این رو میخواهیم همهی جهان بداند کودکان ما به دست چه کسی و برای چه در آتش سوختند. نویسندگان بسیاری دربارهی جزئیات این آتشسوزی کتاب نوشتهاند، پس چرا نباید وارد برنامهی درسی شود؟ کتابهای بسیاری هست که میتوانند در برنامههای درسیای که امروز تدوین میشوند، منبعی آموزشی برای کودکان باشند.»
آنچه برای غنای بیشتر سینما باید انجام شود
عبیر با تأکید بر اینکه سینمای عامودا تنها فضایی برای سینما نیست، بلکه فضایی فرهنگی نیز هست، سخنانش را چنین پی گرفت: «سینمای عامودا ما را در هنرهای گوناگون گرد هم میآورد. در نخستین روز احیای آن، خوانندگان بسیاری آوازهایشان را خواندند و نقاشان تابلوهای خود را به نمایش گذاشتند. روز احیای سینما برای ما همچون زنده شدن روحی مقدس بود.»
عبیر خواستار ایجاد تغییراتی در محل سینما و غنیتر شدن آن شد و آنچه را باید انجام شود چنین برشمرد: «مساحت سینما کوچک است. باید یک سینمای زمستانی نیز ساخته میشد تا فعالیتهای متنوعتری در آن برگزار شود. همچنین باید جایی برای یک کتابخانهی کوردی همراه با فضای مطالعه در نظر گرفته میشد. امیدواریم همهی این بخشها در سینمای جدیدی که در حال ساخت است وجود داشته باشد. اما ای کاش همهی اینها همینجا فراهم میشد تا غنای بیشتری بیابد، زیرا محل وقوع رویداد همواره زنده میماند. این مکان باید از نو ساخته و غنی شود، به شرط آنکه شکل قدیمی و تاریخی آن حفظ شود.»
عبیر در پایان از خانوادهها خواست که زبان کوردی را بیشتر به فرزندانشان بیاموزند، آنها را با تاریخشان آشنا کنند، از فرهنگ خود پاسداری کنند و ژرفای کورد بودن خود و رویدادهایی را که در طول تاریخ رخ داده است بشناسند. او همچنین بر اهمیت مستندسازی رویدادهای تاریخی خلق کورد و بازگو کردن آن برای کودکان امروز تأکید کرد.