نخم كراجه

فلسطین- اسیل عمیره، در آوریل ۲۰۲۳ همراه با دو فرزندش برای یافتن امنیت از سودان به نوار غزه پناه برد، در حالی که همسرش در خارطوم ماند. شش ماه بعد، جنگ در غزه آغاز شد و او خود را میان دو جنگ گرفتار دید؛ زنی که با آوارگی، گرسنگی و محرومیت فرزندانش از زندگی عادی دست‌وپنجه نرم می‌کند و امکان بازگشت به خانه‌اش را ندارد.

اسیل عمیره، زن فلسطینی ۳۰ ساله، به یاد می‌آورد که وقتی برای نخستین بار خانه پدرش را در نوار غزه ترک کرد، تصور نمی‌کرد این اتفاق آغاز آوارگی طولانی‌مدت او باشد. فکر می‌کرد پس از مدت کوتاهی بازمی‌گردد و هرگز به ذهنش خطور نمی‌کرد که آوارگی و ترس برای سال‌ها به بخشی از زندگی‌اش تبدیل شود.

او می‌گوید: «وقتی برای نخستین بار خانه را ترک کردیم، فکر می‌کردیم به‌زودی برمی‌گردیم. اصلاً تصور نمی‌کردیم این مدت تا این اندازه طولانی شود و خودمان را گرفتار در اینجا ببینیم.»

او اضافه می‌کند: «از سودان فرار کردم تا فرزندانم را از جنگ نجات دهم، اما با جنگ غزه روبه‌رو شدم. بمباران‌ها وحشتناک بود و تنها چیزی که به آن فکر می‌کردم این بود که چگونه از فرزندانم محافظت کنم و جانشان را نجات دهم.»

 

کمک‌هایی که همیشه به دست نمی‌رسند

اسیل عمیره تلاش کرد در خانه پدرش بماند، اما تشدید حملات او را ناچار کرد بارها برای یافتن مکانی امن آواره شود. او تأکید می‌کند که قحطی سخت‌ترین تجربه‌ای بود که همراه با فرزندانش از سر گذراند؛ زیرا در شرایط کمبود منابع و دشواری دسترسی به کمک‌های بشردوستانه، تأمین غذا برای آن‌ها بسیار دشوار بود و همواره نگران امنیتشان بود.

او همچنین با موانع اداری برای دریافت برخی کمک‌های امدادی روبه‌رو شد. به گفته خودش، فلسطینی بودن او، ازدواجش با مردی سودانی و سودانی بودن تابعیت دو فرزندش، اثبات وضعیت خانواده و ارائه اطلاعات به نهادهای امدادرسان را پیچیده‌تر کرده است.

اسیل توضیح می‌دهد که برخی نهادها اطلاعات کامل شخصی می‌خواهند و سپس درباره وضعیت همسرش و محل حضور او پرس‌وجو می‌کنند. آن‌ها همچنین مدرکی می‌خواهند که نشان دهد همسرش خارج از نوار غزه است و با خانواده زندگی نمی‌کند. او می‌گوید درج تابعیت سودانی در مدارکش، روند اداری را دشوارتر کرده و برای تکمیل ثبت‌نام مجبور است بارها تلاش کند.

او می‌گوید به همسرش پیشنهاد داده است ویدئویی ضبط کند و در آن توضیح دهد که خارج از نوار غزه به سر می‌برد و خانواده‌اش در این منطقه گرفتار شده‌اند؛ شاید این ویدئو به اثبات وضعیت آن‌ها کمک کند. با این حال، خانواده در هر بار مراجعه موفق به دریافت کمک نمی‌شود.

اسیل عمیره پس از سال‌ها درخواست کمک، دیگر نیاز خود را تنها به بسته‌های غذایی یا کمک‌های موقت محدود نمی‌بیند؛ او اکنون خواستار راه‌حلی است که امکان خروج از نوار غزه و بازگشت به زندگی خانوادگی را برایش فراهم کند.

وقتی اسیل از بازگشت سخن می‌گوید، منظورش مکانی ناشناخته نیست. او در خارطوم خانه‌ای دارد و امیدوار بود پس از پایان درگیری‌ها زندگی خود را از سر بگیرد، اما تاکنون نتوانسته است این خواسته را به برنامه‌ای عملی تبدیل کند.

او تأکید می‌کند که خواسته اصلی‌اش باز شدن گذرگاه برای سفر به مصر است تا بتواند از آنجا به خارطوم برود و ثبات را به زندگی خانواده‌اش بازگرداند.

اسیل می‌گوید: «چیزی بیشتر از این نمی‌خواهم که زندگی عادی داشته باشم. می‌خواهم به فرزندانم غذا و آب بدهم و مانند دیگر مادران، دخترم را به مدرسه ببرم. می‌خواهم زندگی باکرامتی داشته باشیم.»

 

حقی که برای آموزش به تعویق افتاده است

اسیل عمیره برای ثبت‌نام دخترش در مدرسه با مشکلاتی از جمله کمبود ظرفیت و هزینه‌های تحصیل روبه‌روست. یکی از مدارس برای ثبت‌نام دانش‌آموزی در پایه دوم حدود ۵۰ دلار درخواست کرده است؛ مبلغی که از توان مالی بسیاری از خانواده‌های آسیب‌دیده از جنگ فراتر می‌رود. از سوی دیگر، مدارس دولتی نیز نمی‌توانند همه کودکان را پوشش دهند و در نتیجه، فرصت‌های آموزشی برای خانواده او محدود مانده است.

مشکلات زندگی به تأمین غذا و آموزش محدود نمی‌شود. زندگی در چادر دشواری‌های روزمره دیگری نیز به همراه دارد؛ از جمله حفظ حریم خصوصی و استفاده از سرویس‌های بهداشتی، به‌ویژه زمانی که این امکانات از محل اقامت موقت خانواده دور هستند. او می‌گوید گاهی برای انجام نیازهای اولیه خود ناچار است از دیگران کمک بخواهد؛ تجربه‌ای که کرامت و استقلال او را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

 

پیوند دوباره خانواده؛ ضرورتی انسانی

رنج اسیل عمیره از محدوده یک تجربه فردی فراتر می‌رود و نشان می‌دهد چگونه جنگ، آوارگی و جدایی اعضای خانواده، در کنار موانع اداری و اقتصادی، ساده‌ترین حقوق انسانی را به خواسته‌هایی معوق تبدیل می‌کنند.

صندوق جمعیت سازمان ملل متحد درباره تشدید جدایی اعضای خانواده، خشونت مبتنی بر جنسیت و ازدواج کودکان در نوار غزه طی سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶ هشدار داده است؛ هم‌زمان با آنکه شرایط انسانی در این منطقه رو به وخامت گذاشته است. دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل متحد نیز از ادامه تلاش‌ها برای حمایت از کودکان و پیوند دوباره افرادی که از خانواده‌هایشان جدا شده‌اند، خبر داده است.

این اطلاعات از افزایش نیاز به حفاظت از پیوندهای خانوادگی حکایت دارند، اما آمار جامعی درباره شمار زنان خارجی یا همسرانی که به دلیل دشواری سفر و پیوستن دوباره به خانواده در غزه گرفتار شده‌اند، ارائه نمی‌کنند.

اسیل عمیره خواستار ایجاد مسیری امن و روشن برای خروج از غزه است تا بتواند همراه با دو فرزندش زندگی خود را از سر بگیرد. او تأکید می‌کند که حق او و فرزندانش، زندگی در امنیت و کرامت و پیوستن دوباره اعضای خانواده به یکدیگر، دور از رنجی است که همچنان ادامه دارد.