از دل آوارهای غزه تا جایزه جهانی؛ دو خواهر فلسطینی با ایده ساخت آجر از ویرانهها برنده شدند
تالا و فرح موسی، دو خواهر فلسطینی از غزه، با طراحی آجرهای سازگار با محیطزیست از دل آوار ساختمانهای ویرانشده، برنده جایزه «زمین ۲۰۲۶» در خاورمیانه شدند؛ طرحی که با هدف کمک به بازسازی مناطق جنگزده شکل گرفته است.
رفیف اسلیم
غزه- دو خواهر فلسطینی، تالا و فرح موسی، برنده جایزه «زمین ۲۰۲۶» در منطقه خاورمیانه شدند؛ مسابقهای که بهعنوان بزرگترین رقابت و شتابدهنده ایدههای زیستمحیطی برای نوجوانان ۱۳ تا ۱۹ سال در جهان شناخته میشود و با هدف حمایت از راهکارهای عملی و مؤثر زیستمحیطی از سوی «بنیاد زمین» در ژنو برگزار میشود.
ایده این دو خواهر زمانی شکل گرفت که شهر الزهراء در مرکز نوار غزه هدف بمباران قرار گرفت و خیابانها، محلهها و زیرساختهای آن ویران شد. تالا موسی میگوید پرسش اصلی ذهنش این بود که چگونه میتوان با امکانات موجود و به شیوهای سازگار با محیطزیست، این ویرانی را بازسازی کرد.
از ویرانی تا ساخت سنگی برای بازسازی
تالا موسی میگوید بهترین گزینه برای این کار، ساخت نوعی آجر از دل همان آوارها بود. مواد اولیه این آجر شامل سنگهای ساختمانهای ویرانشده، گل استخراجشده از زمینهای کشاورزی، شیشه خردشده، کاه و خاکستر باقیمانده از پختوپز است. این مواد بهدقت آسیاب میشوند تا به شکل پودری شبیه آرد درآیند و سپس با آب ترکیب شده و داخل قالب ریخته میشوند تا خشک شوند.
او درباره مقاومت این آجر توضیح میدهد که آزمایشهای متعددی برای سنجش میزان تحمل آن در برابر فشار و آب انجام شده و نتایج رضایتبخش بوده است. به گفته او، این سنگها برای ترمیم خانهها، پیادهروها، دیوارهای داخلی و حتی تثبیت چادرها در زمستان قابل استفاده هستند.
تالا و خواهرش در روند طراحی نمونه اولیه با مشکل فنی روبهرو نشدند، اما انجام آزمایشها در شرایط جنگ و قحطی بسیار دشوار بود. او تأکید میکند پروژه آنها کاملاً سازگار با محیطزیست است و در آن از سیمان استفاده نشده است. این طرح همچنین به حل مشکل انباشت میلیونها تن آوار کمک میکند.
به گفته تالا، مرحله بعدی برگزاری کارگاههایی در سراسر غزه برای آموزش ساخت این آجرها به جوانان است. او میگوید هدف پروژه راهاندازی کارخانه نیست، بلکه کمک به مردم برای بازسازی خانهها و ایجاد سرپناهی امن است.
او همچنین میگوید زنان در غزه، بهویژه از زمان آغاز جنگ، با حاشیهنشینی بیشتری روبهرو شدهاند و این جایزه نشان داد زنان و دختران نیز میتوانند الهامبخش و نوآور باشند. به گفته او: «بازسازی شهر به دست زنان و جوانان انجام خواهد شد.»
خلاقیتی که از دل جنگ و آوار متولد شد
فرح موسی نیز میگوید فضای همکاری میان او و خواهرش سرشار از انگیزه و همکاری بوده و هرکدام بخشی از کار را برعهده داشتند؛ از جمعآوری مواد اولیه تا انجام آزمایشها و ارتباط با برگزارکنندگان مسابقه.
او میگوید تنها مانع جدی، آوارگی و جابهجایی مداوم بود، زیرا در شرایط جنگی هیچ اطمینانی نسبت به محل زندگی خود نداشتند.
فرح درباره احساسش پس از پیروزی میگوید: «در تمام مراحل، روز برنده شدن را تصور میکردم. خوشحالم که توانستیم نام غزه را مطرح کنیم و تصویری فراتر از جنگ، فقر و ویرانی نشان دهیم.»
او معتقد است این آجر میتواند به بازسازی هر منطقه جنگزدهای کمک کند، نه فقط غزه. به همین دلیل نام پروژه «Belt Hop» را به معنای «ساختن امید» انتخاب کردند.
هیئت داوران اعلام کرده است که این دو خواهر نخستین برندگان منطقهای فلسطینی از زمان آغاز این جایزه هستند. همچنین قرار است بهزودی رأیگیری عمومی برای انتخاب برنده جهانی این رقابت آغاز شود.
براساس برآوردهای سازمان ملل، از آغاز جنگ در سال ۲۰۲۳ تا اوایل ۲۰۲۵ حدود ۱.۹ میلیون نفر، معادل نزدیک به ۹۰ درصد جمعیت غزه، آواره شدهاند و خسارتهای وارده به این منطقه حدود ۷۰ میلیارد دلار برآورد میشود.