بهاران لهیب

بامیان- زنان افغانستان برای پیش‌برد زندگی خود به حرفه‌های گوناگون روی آورده‌اند؛ اما با حاکمیت طالبان، بسیاری از آنان با مشکلات و چالش‌های مختلف مواجه شده‌اند. زنان افغانستان با کنایه می‌گویند: «طالبان فقط گدایی‌کردن ما را دوست دارند؛ این‌که با کودکان خردسال خود در کنار جاده‌ها بایستیم و پول به دست بیاوریم. اگر دل‌شان هم شود، ما را دستگیر کنند و ساعت‌ها و روزها در زندان‌های‌شان نگه دارند. فقط همین توهین را برای ما روا می‌دارند.» یکی از حرفه‌هایی که در افغانستان مروج است و در بیست سال گذشته رونق پیدا کرده، آرایشگری است؛ حرفه‌ای که نیاز به تحصیلات بلند ندارد و زنان معمولاً آن را از یکدیگر می‌آموزند. پیش از حاکمیت طالبان، آرایشگران درآمد بهتری داشتند؛ زیرا زنان شاغل از جمله مشتریان اصلی آنان بودند. با از دست رفتن شغل بسیاری از زنان، کار آرایشگران نیز از رونق افتاد.

در ابتدا، زمانی که طالبان حاکمیت را به دست گرفتند، قدم‌به‌قدم برای محدود کردن فعالیت زنان اقدام کردند. پس از گذشت چند ماه، به تمام آرایشگاه‌های زنانه دستور داده شد تا تصاویر نصب‌شده در داخل و بیرون دکان‌های‌شان را حذف کنند. در آرایشگاه‌هایی که این کار را انجام نداده بودند، نیروهای طالبان خودشان تصاویر را با رنگ سفید پوشاندند.

پس از مدتی، طالبان اعلام کردند که آرایشگاه‌های زنانه دیگر اجازه فعالیت ندارند. زنان مجبور شدند وسایل کاری خود را به خانه‌های‌شان انتقال دهند؛ اما در آن‌جا نیز در امان نبودند. عروس‌ها و آرایشگران تحت تعقیب قرار می‌گرفتند و در برخی موارد با زندان مواجه می‌شدند.

برای شناسایی آرایشگاه‌های خانگی، زنان نیز کوچه‌به‌کوچه فرستاده می‌شدند تا آگاهی حاصل کنند که آیا در خانه‌ای آرایشگاه فعالیت دارد یا خیر. در صورتی که از فعالیت چنین آرایشگاه‌هایی اطلاع حاصل می‌کردند، برای دستگیری آنان اقدام می‌شد.

به همین منظور، با جمیله کاظمی نیز گفت‌وگو کردیم تا درباره کار و تجربه خود برای ما بگوید.
 

جمیله کاظمی می‌گوید: «مدت ۹ سال است که آرایشگاه دارم. من علاقه‌مند بودم و کسب خیلی خوبی بود. چندین سال کار کردم، بعد از این‌که امارت اسلامی آمدند، بسته نمودند. اجازه کار ندادند و جواز کار هم ندادند.»

جمیله درباره فعالیتش اضافه می‌کند: «من در این مدت شاگردان تربیه کردم. قبل از بامیان، هرات بودم. در آن‌جا شاگردان زیاد فارغ شدند و در بامیان هم. حالا این شاگردانم کار می‌کنند. زیاد شاگرد آمدند، تربیه شدند، ولی کار نمی‌کنند؛ اما تعدادی هم دکان‌های خود را فعال نمودند.»

جمیله می‌گوید که جواز کار ندارد و درباره شیوه فعالیت خود می‌گوید: «از زمانی که بسته شده و کار نداریم، غیرقانونی کار می‌کنیم. من خیاطی دارم و در کنار آن، آرایشگاه خود را هم پیش می‌برم.»

وقتی درباره برخورد طالبان، به‌ویژه نیروهای امر به معروف، از او پرسیدیم، پاسخ داد: «چندین بار آمدند و خیلی عصبانی شدند. دو بار من را امر به معروف دستگیر نمودند که نباید این کار خود را ادامه بدهیم؛ ولی به حرف‌شان گوش ندادیم و به کار خود ادامه دادیم.»

از جمیله درباره دلیلی که طالبان برای جلوگیری از فعالیت آرایشگران زنانه مطرح می‌کنند نیز پرسیدیم. او گفت: «حرف‌شان این است که غیرشرعی، غیرقانونی و غیراسلامی است. این کار را انجام ندهید. به‌خصوص در بازار؛ بروید در خانه‌های‌شان آرایش را انجام بدهید. وقتی یک زن را آرایش می‌کند، همه آن را نگاه می‌کنند. شما هم در گناه وی شریک هستید. گاه هم ادعا می‌کنند که به اقتصاد مردم ضربه می‌زنید. آرایش می‌کنید، پول زیاد اخذ می‌کنید و هزینه زیاد می‌شود. باید این از بین برود. در جامعه اسلامی نباید باشد این کار. من حدود یک هزار افغانی تا ۲۵۰۰ افغانی از آرایش یک عروس می‌گیرم.»

جمیله درباره شرایط کاری دیگر آرایشگران، به‌ویژه شاگردانش، می‌گوید: «قبل از حاکمیت طالبان، سه شاگردم دکان داشتند و کار می‌کردند. کار و فعالیت می‌کردند و از کار خود راضی بودند. حالا که کار می‌کنند، به همان روش من فعالیت می‌نمایند. خیاطی هم می‌کنند و در کنارش کار آرایشگری را پیش می‌برند.»

جمیله در پایان پیامی برای زنان دارد: «زنان به کار خود ادامه بدهند تا ببینیم که بالاخره چه می‌شود.»

جمیله، با وجود شرایط سختی که برای ادامه کارش با آن روبه‌رو است، همچنان به فعالیت خود ادامه می‌دهد. در جریان گفت‌وگو نیز انرژی و روحیه خوبی داشت و از آغاز تا پایان مصاحبه با لبخند دوستانه به پرسش‌ها پاسخ می‌داد.