آموزش در تونس زیر فشار فقر و کمبود امکانات
بخش آموزش در تونس با مشکلات متعددی روبهروست؛ مشکلاتی که فراهم کردن محیطی مناسب و انگیزهبخش برای یادگیری را به یکی از مهمترین چالشهای کشور، بهویژه در مناطق محروم و روستایی، تبدیل کرده است.
اخلاص الحمرونی
تونس - با وجود تلاشهایی که تونس طی دهههای گذشته برای تثبیت حق آموزش و رایگان کردن آن انجام داده، نظام آموزشی این کشور امروز با چالشهای فزایندهای روبهروست. مهمترین این چالشها پدیده ترک تحصیل است؛ معضلی که بهویژه دختران مناطق روستایی را تحت تأثیر قرار داده و استانهایی مانند «القصرین» همچنان از بیشترین آسیبدیدگان این وضعیت به شمار میروند.
فشار درسی و ترک تحصیل
سوار الهمامی، یکی از دانشآموزان، میگوید تونس بهویژه در مناطق داخلی با کمبود مدرسه و دانشگاه روبهروست و همین مسئله فشار زیادی بر کلاسها و کل نظام آموزشی وارد کرده است. او معتقد است برنامههای درسی بیش از حد سنگین و فشرده شدهاند و دانشآموزان و دانشجویان را خسته میکنند.
به گفته او، طولانی بودن ساعات درس که گاهی بسیار فرساینده میشود، باعث میشود برخی دانشآموزان از درس و مدرسه دلزده شوند و همین موضوع میتواند یکی از عوامل افزایش ترک تحصیل باشد.
او تأکید میکند که دولت و وزارت آموزش مسئول اصلی اصلاح این وضعیت هستند؛ از جمله با کاهش ساعات درسی که به باری سنگین برای دانشآموزان تبدیل شده است. همچنین او بر ضرورت ایجاد فعالیتها و انجمنهای فرهنگی و ورزشی در مدارس تأکید دارد، زیرا این برنامهها میتوانند فشار روحی دانشآموزان را کمتر کرده و استعدادهای تازهای را در آنها شکوفا کنند. به باور او، حتی اگر برخی در درس موفق نباشند، ممکن است در زمینههایی مثل ورزش، موسیقی یا هنر بدرخشند.
نیاز به اصلاحات اساسی
درصاف رحمونی دانشآموز دیگری است که در این مورد میگوید ترک تحصیل یکی از بزرگترین مشکلات آموزش در سراسر تونس است و فقط به استان القصرین محدود نمیشود. به گفته او، بسیاری از کودکان در سنین پایین مدرسه را ترک میکنند و این مشکل در روستاها بیشتر از شهرها دیده میشود؛ زیرا شرایط زندگی و زیرساختها در مناطق روستایی بسیار دشوارتر است.
او توضیح میدهد که فقر نقش مهمی در این مسئله دارد و مشکلات حملونقل و شرایط خانوادگی نیز تأثیر زیادی بر ادامه تحصیل کودکان میگذارد. بسیاری از خانوادهها به دلیل مشکلات مالی، فرزندان خود را از مدرسه بیرون میآورند تا هزینههای زندگی را کاهش دهند.
او میگوید: «تفاوت میان شهر و روستا کاملاً آشکار است. در شهرها جادهها و امکانات بهترند، اما در روستاها زیرساختها بسیار ضعیف است. گاهی حتی وسیله رفتوآمد وجود ندارد و دانشآموزان مجبورند مسافتهای طولانی را برای رسیدن به مدرسه طی کنند.»
به باور او، برای بهبود وضعیت آموزش در این مناطق باید مدارس بیشتری در نزدیکی روستاها ساخته شود، جادهها و زیرساختها بهبود یابد و وسایل حملونقل مناسب برای دانشآموزان فراهم شود.
درصاف رحمونی همچنین معتقد است برنامههای آموزشی و شیوههای تدریس نیازمند بازنگری و نوسازی جدی هستند. او میگوید هنوز در برخی خانوادهها این تفکر وجود دارد که پسر از دختر مهمتر است و جای دختر فقط در خانه است؛ دختری که باید تنها به کار خانه و تربیت فرزند بپردازد و حق ساختن آینده علمی و شغلی برای او در نظر گرفته نمیشود.
او میافزاید: «با وجود اینکه دختران موفق زیادی توانستهاند به جایگاههای مهم برسند، خانوادههایشان را از فقر نجات دهند و به موفقیتهای بزرگ دست پیدا کنند، هنوز بعضی خانوادهها مانع ادامه تحصیل دختران میشوند و تصور میکنند آموزش برای آنها دردسر یا ننگ به همراه دارد؛ در حالی که پسران به ادامه تحصیل تشویق میشوند.»
او پیشنهاد میکند دولت با کمکهای مالی و بورسیههای تحصیلی از این خانوادهها، بهویژه دخترانی که به دلیل مشکلات اقتصادی در معرض ترک تحصیل هستند، حمایت کند. زیرا هرچند آموزش دولتی در تونس رایگان است، اما هزینههایی مانند کتاب، ثبتنام، رفتوآمد و سایر لوازم تحصیل همچنان بر دوش خانوادهها سنگینی میکند.
واقعیتی نگرانکننده
زینه محمدی، یکی از معلمان تونسی، نیز میگوید وضعیت آموزش در تونس «نگرانکننده» است. او تأکید میکند که ترک تحصیل یکی از مهمترین مشکلات آموزشی، بهخصوص در مناطق روستایی، به شمار میرود؛ هرچند این مشکل در شهرها هم وجود دارد اما شدت آن کمتر است.
او توضیح میدهد که دور بودن مدارس و نبود وسایل حملونقل از مهمترین دلایل ترک تحصیل در روستاهاست. این شرایط رفتوآمد دانشآموزان را دشوار میکند و گاهی خانوادهها از ترس خطرات مسیر یا به دلیل سختی شرایط، فرزندانشان را از ادامه تحصیل بازمیدارند.
او همچنین میگوید برخی سنتهای اجتماعی در مناطق روستایی همچنان مانع تحصیل دختران میشود؛ بهطوری که بعضی دختران در سنین پایین ازدواج میکنند یا در فصل برداشت محصولات کشاورزی مجبور به کار در مزارع میشوند.
زینه محمدی تأکید میکند: «زن روستایی با وجود همه مسئولیتهای سنگینی که در خانواده و جامعه بر عهده دارد، هنوز با نگاه تحقیرآمیز روبهروست و این تناقض بزرگی در جامعه ایجاد کرده است.»
او معتقد است حل این مشکل نیازمند برنامهای جامع است؛ برنامهای که شامل افزایش آگاهی عمومی، حضور مشاوران اجتماعی و روانشناسی در مدارس، بهبود زیرساختها و همچنین تقویت نقش رسانهها در ترویج اهمیت آموزش باشد.
به گفته او، معلمان نیز باید جلسات آگاهیبخشی منظم برای تشویق دانشآموزان به ادامه تحصیل برگزار کنند، زیرا جوامع باسواد بیشترین توانایی را برای پیشرفت و توسعه دارند.
او در پایان بر ضرورت برابری میان دختر و پسر و مقابله با هرگونه تبعیض تأکید میکند و میگوید دختران نیز در صورت برخورداری از فرصت و حمایت کافی، میتوانند به موفقیتهای بزرگی دست پیدا کنند.
در مجموع، همه دیدگاههای مطرحشده نشان میدهد که نظام آموزشی تونس همچنان با چالشهای جدی روبهروست؛ چالشهایی که بر کیفیت آموزش و فرصت موفقیت دانشآموزان تأثیر مستقیم میگذارد.
به باور آنها، مقابله با این بحران نیازمند رویکردی جامع است؛ رویکردی که هم به بهبود شرایط آموزشی و زیرساختها توجه کند، هم از خانوادهها حمایت کند و هم آگاهی اجتماعی را درباره اهمیت آموزش، بهویژه برای دختران، افزایش دهد تا فرصتهای برابر برای همه دانشآموزان در سراسر کشور فراهم شود.