امل المدرس؛ صدایی که شش دهه در خاطره عراقیها ماندگار شد
امل المدرس، از پیشگامان رسانه در عراق، نماد استقامت، استعداد و پشتکار است. او با صدایی گرم و حضوری ماندگار، بیش از شصت سال در عرصه رسانه فعالیت کرد و به یکی از تأثیرگذارترین چهرههای رادیو و تلویزیون عراق تبدیل شد.
رجاء حمید رشید
عراق – از برنامه محبوب «استودیو ده» تا لقب «مادر عراقیها»، و از سوءقصدی که نزدیک بود صدایش را برای همیشه خاموش کند تا بازگشتی قدرتمند که نشان داد حتی با ۱۰ درصد توان باقیمانده نیز میتوان اثری ماندگار بر جای گذاشت. زندگی حرفهای امل المدرس با استعداد و نظم شکل گرفت و با تجربه و عبور از دشواریها استحکام یافت؛ تا جایی که به یکی از برجستهترین چهرههای تاریخ رادیو و تلویزیون عراق تبدیل شد.
امل المدرس یکی از شناختهشدهترین شخصیتهای رسانهای عراق است که طی بیش از شش دهه فعالیت، نقش مهمی در رادیو و تلویزیون این کشور ایفا کرده است. او با صدای دلنشین و سبک اجرای خاص خود، بهویژه از طریق برنامه معروف «استودیو ده» در ذهن مخاطبان ماندگار شد. این برنامه از سال ۱۹۶۶ آغاز شد و بیش از سیوپنج سال هر جمعه از رادیو پخش میشد و مخاطبان فراوانی داشت.
او پس از وقفهای دهساله، در سال ۲۰۱۸ دوباره به اجرای این برنامه بازگشت. این وقفه در پی سوءقصدی رخ داده بود که ۹۰ درصد ناتوانی جسمی برای او به جا گذاشت. با این حال، امل المدرس همواره میگوید همان ۱۰ درصد توان باقیمانده برای ادامه خدمت به کشورش کافی بود. او توانست بار دیگر به رسانه بازگردد و صدایی را که سالها با جمله معروف «اینجا رادیو جمهوری عراق از بغداد است» شناخته میشد، زنده کند.
زمانی که او پس از سالها دوری، نخستین برنامه خود را اجرا کرد، تماسهای بیشماری از سوی شنوندگان دریافت کرد؛ شنوندگانی که بسیاری از آنها با اشک شوق او را «مادر عراقیها» صدا میزدند. لقبی که به گفته خودش، ارزشمندترین افتخار دوران حرفهایاش محسوب میشود.
او درباره آغاز فعالیتش در رسانه میگوید: «وقتی در سال ۱۹۶۲ وارد این حرفه شدم، هنوز به سن قانونی نرسیده بودم. برای استخدام در رادیو، رضایت خانواده لازم بود و مادرم شخصاً فرم موافقت را امضا کرد. او همیشه در ساعات کاری همراهم بود.»
امل المدرس نخستین گوینده زنی بود که ریاست بخش گویندگان را برعهده گرفت و همچنین اولین زنی بود که در دهه ۱۹۸۰ به عضویت کمیته ارزیابی و آزمون گویندگان درآمد. او که به «بلبل رادیو و تلویزیون» شهرت داشت، در نظرسنجی شبکه الشباب در سال ۲۰۰۰ به عنوان نامزد «گوینده قرن» معرفی شد. همچنین در سال ۲۰۱۷ از سوی اتحادیه عرب در قاهره به عنوان بهترین رسانهگر زن عراقی مورد تقدیر قرار گرفت و یک سازمان بریتانیایی نیز او را به عنوان «زن سال» انتخاب کرد.
چالشهای حرفهای
امل المدرس درباره سختترین چالشهای زندگی حرفهای خود میگوید: «مشکلات زیادی در مسیرم وجود داشت، اما تلخترین آنها از سوی افرادی بود که به من نزدیک بودند یا رفتارهای غیرحرفهای داشتند. در فضای رسانه همیشه کسانی هستند که میخواهند از راههای نادرست رقابت کنند. من همیشه ترجیح دادم با سکوت با این مسائل برخورد کنم. اما بزرگترین چالش زندگیام سوءقصدی بود که در سال ۲۰۰۷ با آن روبهرو شدم. با وجود این، تسلیم نشدم و در سال ۲۰۱۷ دوباره به کار بازگشتم. سال بعد نیز در لندن مورد تقدیر قرار گرفتم و لقب "بانوی آهنین" را به من دادند.»
او درباره برابری زنان و مردان در رسانه نیز معتقد است: «بر اساس تجربه شخصیام، موفقیت در این حرفه به جنسیت ارتباطی ندارد. آنچه اهمیت دارد میزان تلاش، خلاقیت، توانایی و کیفیت کار است؛ چه رسانهگر زن باشد و چه مرد.»
استعداد؛ مهمترین شرط موفقیت در رسانه
امل المدرس معتقد است رسانه امروز با چالشهای بزرگی روبهروست، اما این به معنای ضعف همه فعالان این حوزه نیست. به باور او، جوانان توانمند بسیاری وجود دارند که میتوانند در این عرصه موفق شوند، به شرط آنکه ابتدا تواناییهای خود را بهدرستی بشناسند و برای پرورش آنها تلاش کنند.
او تأکید میکند که مهمترین عامل موفقیت در رسانه، استعداد است. استعدادی که باید با آموزش، تمرین و تجربه پرورش یابد. در کنار آن، تسلط بر زبان، بیان درست، صدای مناسب و شخصیت حرفهای نیز از ویژگیهای ضروری یک رسانهگر موفق به شمار میرود.
تجربههایی که به درس تبدیل شدند
امل المدرس از دوران آغاز فعالیت خود به عنوان مرحلهای سرنوشتساز یاد میکند. او ابتدا در بخش نمایشهای رادیویی و برنامههای ویژه مشغول به کار شد؛ بخشی که به گفته خودش مانند یک دانشگاه بود و بسیاری از مهارتهای حرفهای را در آن آموخت.
در آن زمان آموزشها بسیار جدی و سختگیرانه بود. گویندگان ابتدا برنامههای ضبطی اجرا میکردند و در صورت اشتباه، ضبط بارها تکرار میشد تا تلفظ، لحن و شیوه بیان آنها اصلاح شود و آمادگی لازم برای اجرای اخبار را به دست آورند.
او همچنین خاطرهای از نخستین سالهای فعالیتش نقل میکند. زمانی که مسئول معرفی برنامهها و ترانهها بود، در متنی مربوط به «مقام عراقی» با اصطلاحی روبهرو شد که معنایش را نمیدانست و تصور کرد نام یک آهنگ است. پیش از آنکه آن را روی آنتن بخواند، از یکی از همکارانش درباره آن پرسید و متوجه اشتباه خود شد. این تجربه به او آموخت که همیشه پیش از اجرا، درباره هر نکته نامفهوم پرسوجو کند.
دو سال بعد به بخش گویندگان منتقل شد و برای اجرای اخبار آماده شد، اما مانند امروز بلافاصله پشت میز خبر ننشست. او دورهای طولانی از آموزش و کسب تجربه را پشت سر گذاشت و معتقد است که سپردن اجرای اخبار به افراد کمتجربه، به حرفه رسانه آسیب میزند.
رسانه و فناوری نوین
امل المدرس درباره استفاده برخی شبکههای خبری از گویندگان روباتیک میگوید که مقایسه انسان با فناوری چندان ساده نیست. او در عین تأکید بر اهمیت فناوری، معتقد است که باید از آن بهدرستی استفاده کرد.
به گفته او: «برخی تصور نادرستی از فناوری نوین دارند. گاهی رسانهگران فقط متن را از روی تلفن همراه میخوانند و به تلفظ صحیح و اعراب کلمات توجهی نمیکنند. در حالی که یک رسانهگر حرفهای باید بر زبان عربی و شیوه صحیح ادای واژهها تسلط کامل داشته باشد.»
امل المدرس تنها یک چهره رسانهای موفق نیست؛ او نمادی از اراده، عشق به حرفه و پایبندی به رسالت رسانه است. زنی که با وجود دشوارترین آزمونها و حتی تلاش برای خاموش کردن صدایش، دوباره برخاست و حضوری پررنگتر از گذشته پیدا کرد. زندگی او نمونهای از این حقیقت است که موفقیت پایدار، حاصل استعداد، تلاش مداوم و توانایی عبور از سختیهاست.