NAZİHA BOUSSAİD

Tunus- Tunus’ta özel gereksinimli bireyler, özellikle işitme ve konuşma engelliler, kendilerine uygun eğitim programlarının bulunmaması nedeniyle erken yaşta eğitim sisteminin dışına itiliyor. Genel müfredatın ihtiyaçlarını karşılamaması, onları hem eğitim hakkından hem de toplumsal katılımdan mahrum bırakıyor. Artan okuma yazma bilmeme oranları ve okul terk vakaları karşısında Ferah Tunusi, bu sessiz krize çözüm üretmek amacıyla “Isda” adlı platformu hayata geçirdi. Tunus’ta bir ilk olan bu girişim, işitme ve konuşma engellilere yeniden öğrenme ve topluma katılma imkanı sunmayı hedefliyor.

Platformun kurucusu Ferah Tunusi, bunun özellikle son yıllarda işitme ve konuşma engelliler arasında erken okul terkine ilişkin “şok edici” rakamların ortaya çıkmasının ardından atılmış bir adım olduğunu söylüyor. Buna göre yedi yaşında okulu bırakanların oranı yüzde 95’e yaklaşıyor; ayrıca bazı veriler bu grubun yüzde 90’ının okuma yazma bilmediğini gösteriyor.

Ferah Tunusi, eğitimin bireyin kişiliğinin oluşumunda hayati ve temel bir ihtiyaç olduğunu, ancak işitme ve konuşma engelli bireylerin taşıdıkları durum nedeniyle dışlanma ve marjinalleştirmeye maruz kaldıklarını belirtiyor. Bu durum onları toplumun kenarına itiyor ve etkili iletişim araçlarının yokluğu, hayatlarında derin izler bırakıyor.

‘İşaret dili öğrenmek isteyen herkes için de içerik sunuyoruz’

Bilinçlendirme kapsamında birçok kesime dönük içerik ürettiklerini belirten Ferah Tunusi, “Bu özel gereksinimli gruba uygun geleneksel bir eğitim içeriğinin yokluğunda ve özellikle zorbalığa maruz kaldıklarını gördüğümüzde, bu kesime gereken önemi vermenin zorunlu olduğunu düşündük. Amaç onları yeniden topluma entegre etmek, onlara umut ve gelişim için yeni bir fırsat sunmak ve etkileşimli dersler, işaret dili videoları ve ihtiyaçlarına özel tasarlanmış araçlar aracılığıyla daha iyi bir yaşam kurmalarına yardımcı olmaktır. Ayrıca uzmanlar, veliler ve genel olarak işaret dili öğrenmek isteyen herkes için de içerik sunuyoruz” diyor.

Toplumsal ve bürokratik engeller

Karşılaştıkları zorluklara değinen Ferah Tunusi şöyle devam etti: “Ben ve kız kardeşim Mey Tunusi bu eğitim platformunu kurmaya başladığımızdan beri önce zihniyetle ilgili zorluklarla karşılaştık. Maalesef bazı kişiler bize şaşkınlıkla ‘İşitme ve konuşma engellilere ders vermekten başka yapacak bir şey bulamadınız mı?’ gibi sorular yöneltti. Ardından idari bürokrasiyle ilgili engellerle karşılaştık; platformun kurulmasına yönelik retler, engelleme ve yıldırma girişimleri oldu. İlgili kurumlarla iletişim kurmak ve platformu resmen kurabilmek için birçok kurum arasında gidip geldik.

Herkes bize şaşkınlıkla bakıyordu. Annem ve babam bile bu fikri bırakmamızı ve başka bir iş aramamızı önerdi. Bunun nedeni, hem sürekli gidip gelmenin zorluklarından hem de ilk kez kurulan böyle bir projenin getireceği sıkıntılardan korkmalarıydı.”

Zorlukların bununla da sınırlı kalmadığını söyleyen Ferah Tunusi, “Başlangıçta hedeflenen bu gruba ders verecek uzman öğretmenlerden herhangi bir destek görmedi. Bu grup insani ve teknolojik açıdan özel yaklaşıma ve özgün eğitim içeriğine ihtiyaç duyuyordu. Bu ve benzeri zorluklar bizi Tunus’ta işitme ve konuşma engellilere yönelik ilk eğitim platformunu kurmaktan alıkoymadı. Eğitimlerini bırakmak zorunda kalan ve eğitim hakkından mahrum bırakılan işitme ve konuşma engellilere destek olmak için yola çıktık” şeklinde ifade ediyor.

Zorluklara karşı çözüm üretti

‘Zorluklar büyük ve birikmişti’ diyen Ferah Tunusi, ciddi bir çalışma ve çaba sayesinde bu engellerle yüzleştiğini ve köklü çözümler ürettiğini ifade ediyor. Bugün platform ilerleme kaydediyor ve işitme ve konuşma engellilere ikinci bir eğitim fırsatı ya da yeniden öğrenme imkanı sunmak için çözümler geliştiriyor. Özellikle Sosyal İşler Bakanlığı ile, bu özel gereksinimli gruba yönelik bir kamu kurumu olarak, bir iş birliği anlaşması imzalanmasının ardından önemli bir adım atıldı.

‘Ailelere dönük bilinçlendirme kampanyaları başlattık’

Ailelerin platforma tepkisi ve kabulü hakkında da konuşan Ferah Tunusi, “Onlar için bu yeni bir şeydi. Başlangıçta alkış beklemiyorduk; tam tersine uzak durulacağını ve ‘Çocuğumu neden bu platform üzerinden okutayım?’ gibi sorular sorulacağını düşünüyorduk. Evet, ilk başta aileler şaşırdı. Yeni olan her şeyin bilinçlendirme gerektirdiğini anladık. Bu nedenle sahada, dijital ortamda, basın, radyo ve televizyonda bilinçlendirme kampanyaları başlattık. Çocuklarının eğitim hakkına sahip olmaları gerektiğini ve eğitimden daha önemli hiçbir şey olmadığını anlatmaya çalıştık. Zamanla ikna süreci başarılı oldu ve platforma ilgi yavaş yavaş arttı. Platformumuz ‘Isda’, eğitimden kopanlar için bir sığınak haline geldi.

Başlangıçta küçük yaştakilere yönelik içerik sunuldu; ardından ebeveyn ve pedagojik takip oturumları eklendi. Böylece aileler çocuklarının eğitim sürecini takip edebiliyor ve onlara ders tekrarında nasıl yardımcı olacaklarını öğreniyor. Veliler omuzlarındaki sorumluluğun farkına vardı” diye belirtiyor.

‘Fikirlerinize inanın ve hayata geçirmek için çalışın’

Gençlere, özellikle kamu istihdamı bekleyen işsiz üniversite mezunlarına yönelik mesajı ise şöyle: “Fırsatın kapınızı çalmasını beklemeyin; siz fırsatın peşine gidin. Fikirlerinize inanın ve onları hayata geçirmek için çalışın.”