SORGUL ŞÊXO

Qamişlo – Türk devleti ona bağlı çetelerin işgali nedeniyle Rojava Kürdistan’ındaki Serêkaniyê'den göç etmek zorunda kalan ve yıllardır yerinden edilme koşullarında yaşayan kadınların güvenli ve hak temelli dönüşünü desteklemek amacıyla Komeleya Dar yeni bir proje başlattı. Proje kapsamında kadınların mülkiyet hakları, uluslararası hukuk ve dönüş sürecinde karşılaşabilecekleri hukuki prosedürler konusunda bilinçlendirilmesi hedeflenirken, aynı zamanda hak savunuculuğu alanında güçlendirilmeleri amaçlanıyor. Dernek üyesi Êva Îbrahîm, projenin detaylarını anlatarak, dönüş öncesinde yasal hakların bilinmesinin mülklerin geri alınması ve hak kayıplarının önlenmesi açısından hayati önem taşıdığını vurguladı.

‘Yerinden edilenler dönüş sonrası yasal sorunlarla karşılaşıyor’

Êva Îbrahîm konuşmasının başında, QSD ile Suriye gecici yönetimi arasında 29 Aralık’ta imzalanan anlaşmanın en önemli maddelerinden birinin yerinden edilenlerin kendi şehirlerine dönüşü olduğunu belirterek şöyle devam etti:

“Efrîn’den binlerce kişinin dönüşünden sonra gözler Serêkaniyeli yerinden edilenlerin dönüşüne çevrilmiş durumda, ancak şu ana kadar somut bir adım atılmadı. Birçok yerinden edilennin bireysel olarak işgal altındaki şehirlerine dönmesi sonrası mülklerini geri alma konusunda yasal sorunlarla karşılaştılar. Biz bunu önemli bir sorun olarak gördük. Komeleya Dar olarak bu sorun üzerinde durmayı, nasıl destek olabileceğimizi ve yerinden edilen kadın ile erkekler arasında farkındalığı artırmayı önemli bulduk.”

Yerinden edilenler için özel proje

Êva, yerinden edilenler için özel bir proje başlattıklarını belirterek detayları şöyle anlattı:

“Projenin amacı, Suriye’de geçiş adaletini yerinden edilenlere destek vererek ve haklarını koruyarak ilerletmektir. Aynı zamanda göçmen kadınları güçlendirerek savunma çalışmalarında öncü roller üstlenmelerini sağlamaktır. Zorla yerinden edilme ve mülklerin geri alınması konusunu geçiş adaleti çerçevesine taşıyor. Bu proje özellikle en çok etkilenen kesimleri, özellikle Serêkaniyeli yerinden edilenleri hedef alıyor.”

‘Bu proje ağırlıklı olarak kadınların yüzde 50’sini hedefliyor’

Êva, projenin yerinden edilenlerde farkındalığı artırmayı, mülklerinin geri alınması ve ilgili uluslararası yasalar konusunda bilinçlenmelerini amaçladığını belirtti. Êva şöyle devam etti:

“Proje ağırlıklı olarak kadınların yüzde 50’sini hedefliyor. Proje faaliyetleri 22 oturumdan oluşacak. Bunlardan 12’si mülklerin geri alınması, yerinden edilenlerin yasal mekanizmalar konusunda bilgilendirilmesi, özel mülklerinin nasıl geri alınacağı ve göç sırasında geride bıraktıkları belgelerin nasıl kaydedileceği üzerine odaklanacak.”

‘Göç yolculuğunun kadınlar için en zor yolculuklardan biri olduğunu gördük’

Êva, kalan oturumların özellikle kadınların gerçekliği ve dönüş öncesi ile sonrası zorlukları üzerine olacağını belirterek şöyle devam etti:

“Waşûkanî Kampı ve Qamişlo’da düzenlediğimiz üç oturumda göçmen kadınların karşılaştığı zorlukları yakından gördük. Çünkü kamp koşullarında kadınlar daha fazla göç zorluğu çekti. Göç yolculuğu kadınlar için en zor yolculuklardan biriydi. Kadınların dönüş mümkün olursa yaşayacakları şartları da çok tartıştık. Oturumlarımız bir yıl sürecek. Sonunda Serêkaniyeli halkın göç sırasında çektiği acılar ve taleplerini içeren bir ilke belgesiyle projemizi tamamlayacağız.”

22 oturum iki ana araştırma ile sonuçlanacak

Êva, projede iki ana araştırma üzerine duracaklarını belirterek şöyle konuştu:

“Her iki araştırma da göçmen kadınlarla yapılan tüm oturumları özetleyecek. Biri yasal mekanizmalar, diğeri ise kadınların gerçekliği, göç sırasında yaşadıkları ve dönüş öncesi ile sonrası talepleri üzerine olacak. Medya raporları aracılığıyla göç yolculuklarında başarılı olan kadınların dava ve hikayelerine de dikkat çekeceğiz.”

Yerinden edilen kadınlara özel hukuk eğitimi

Êva önemli bir noktaya değinerek şöyle dedi: “Kadınlara özel bir eğitim de düzenleyeceğiz ve 5 ila 10 kadını seçerek onları uluslararası savunma ve cinsiyete duyarlı belgeleme konusunda güçlendireceğiz. Böylece hak savunma komitelerini yönetebilsinler. Bu nedenle hukuki bilgisi olan göçmen kadınları seçeceğiz. Bu güçlendirme, karar vericileri etkileme, politikaları değiştirme veya belirli bir konuda kamuoyu desteğini harekete geçirme araçlarıyla sağlanacak.”

Dönüş öncesi yerinden edilenlerin yasal danışmanlık alması önemlidir

Êva, projedeki başka bir faaliyete dikkat çekerek şöyle devam etti: “Komeleya Dar’ın kapıları yasal danışmanlık isteyen herkese açıktır. Dijital ağ platformları üzerinden göçmen kadın ve erkeklere ücretsiz yasal danışmanlık kapısını açtığımızı duyurduk. Danışmanlık özellikle yanlarında hiçbir belge getirememiş ve bu aşamada (dönüş aşamasında) nasıl ilerleyeceklerini bilmeyen yerinden edilenlere verilecek. Böylece belgelerini ve mülklerini nasıl kaydedeceklerini öğrenecekler. Çünkü göç sırasında ev ve arazi belgelerinin büyük bir kısmını kaybetmiş durumdalar. Dönüşte bu tür zorluklarla karşılaşacaklar.”

‘Dönüş öncesi aşamada yerinden edilenlerin yasal prosedürleri bilmesi gerekiyor’

Êva konuşmasını şu mesajla tamamladı:

 “Tüm göçmen kadınlara mesajım şudur: Dönüş öncesi aşamada, yani şu mevcut aşamada kadınlar olarak yasal prosedürleri bilmemiz çok önemlidir. Dönüş öncesi ve sonrası hangi yasal prosedürleri yapmamız gerektiğini bilmeliyiz ki tüm mülklerimizi geri alabilelim. Şu anda Serêkaniyê’de bulunan kişilerin mülklerimize el koyduğu ve onları geri vermek için büyük paralar istediği bir dönemde… Derneğe göçmenler tarafından verilen bilgilerde tam gizliliği koruyacağız.”