ZİLAN ETMANİ

Urmîye - İran’da savaşın etkileri her alanda kendini hissettiriyor. Kriz yaşanan alanlardan biri de sağlık alanı. Ülke genelinde aşı eksikliği yaşanırken, rotavirüs aşısının Ocak 2026’dan bu yana ülkede üretilmediği ve dağıtımının yapılmadığı belirtiliyor.

Ağız yoluyla uygulanan bu aşı, bebeklere ikinci, dördüncü ve altıncı aylarda veriliyor. Ancak bu yıl çok sayıda bebek aşının ilk dozunu dahi alamadı.

‘Rotavirüs aşısına ulaşamıyoruz’

Güvenlik gerekçesiyle gerçek adını kullanmayan Şeyda Kemali, bir sağlık ocağında hemşire. Urmîye eyaletinde aşının yaygın şekilde bulunmadığını belirten Şeyda Kemali,

“Şimdiye kadar elimize hiçbir rotavirüs aşısı ulaşmadı. Sadece özel durumlar ve bağışıklık sistemi zayıf olan bebekler için elimizde kalan sınırlı sayıdaki aşıyı kullandık. Ancak artık bu miktar da elimizde bulunmuyor. Yetkililerin söylediğine göre Sağlık Bakanlığı aşıyı satın almadı. Oysa dağıtımının 23 Ağustos’tan itibaren başlaması planlanıyordu” bilgisini verdi.

Aşının önemine dikkat çeken Şeyma Kemali, şöyle devam etti:

“Bu aşının yaş sınırı var ve bebek sekiz aylık olduktan sonra artık aşıyı almasına izin verilmiyor. Bu aşının amacı şiddetli ishali ve vücudun susuz kalmasını önlemek.”

‘Aşı sayısı çok azdı ve aynı gün tükendi’

Bu durum ebeveynler açısından da çok sayıda sorun yaratıyor. Mahabad’dan 6 aylık bir bebeğin annesi olan Hediye.Ş, aşının yapılamadığını belirterek şunları söyledi:

“Bu aşının neden dağıtılmadığı tam olarak belli değil. Aşıyı iki hafta gecikmeli olarak, köylerden birindeki sağlık merkezinde çalışan bir yakınımın takibi sayesinde bulabildim. Aşı sayısı çok azdı ve aynı gün tükendi. Mahalledeki sağlık ocağı da diğer dozlar geldiğinde annelere haber vereceğini söyledi ancak hâlâ bir haber yok.”

Aşı savaş öncesinde de bulunamıyordu

Yetkililer aşının temin edilememesinin nedeni olarak ambargo ve 40 günlük savaşın ardından yaşanan ithalat sorunlarını gösteriyor. Ancak yapılan incelemeler, aşının savaş öncesindeki dönemlerde de zaman zaman bulunamadığını ortaya koyuyor.

Aşının temin edilmemesinin ardındaki nedenin ne olduğu henüz netlik kazanmış değil. Bununla birlikte bebeklere yönelik diğer aşıların, özellikle beşli aşı olarak bilinen pentavalan aşının ve hatta yetişkinlere uygulanan grip aşısı gibi temel aşıların tedarikine ilişkin endişeler de toplumda sürüyor.

Rotavirüs, aşılamanın yapılmadığı ülkelerde çocuklar ve bebeklerde akut ishalin en yaygın viral nedenlerinden biri. Hastalık nedeniyle her yıl 25 milyondan fazla ayakta tedavi başvurusu, 2 milyon hastaneye yatış ve 5 yaş altındaki yaklaşık 440 bin çocuğun yaşamını yitirdiği belirtiliyor.

İran Sağlık Bakanlığı’nın verilerine göre ise ülkede her yıl en az 10 bin ağır ishal vakası hastaneye yatış gerektiriyor ve hastalık nedeniyle yaşamını yitirenler bulunuyor.