AYA İBRAHİM

Sudan – Kuzey Eyaleti’nin başkenti Dongola’da, Dünya Turizm Günü kutlamalarıyla eş zamanlı olarak turistik ve kültürel hareketlilik yaşandı. “2026 Turizm Başkenti Dongola” etkinlikleri kapsamında düzenlenen programlar beş gün sürdü.

Bu etkinlikler, eyalette turizm sektörünün Nisan 2023’te Sudan ordusu ile Hızlı Destek Güçleri arasında savaşın başlamasından bu yana büyük zorluklarla karşı karşıya olduğu bir dönemde düzenlendi. Savaş, turizm hareketliliğini olumsuz etkilerken, yabancı turistlerin akışının neredeyse tamamen azalmasına yol açtı. Bu durum eyaleti, en önemli ekonomik kaynaklarından birini korumak için alternatifler aramaya yöneltti.

Bu kapsamda Kuzey Eyaleti, turizm altyapısını geliştirmek, ürün ve destinasyonları çeşitlendirmek, kültürel ve mirasa ilişkin etkinlikler düzenlemek yoluyla iç turizmi canlandırmaya yöneldi. Bu çabalar, sektörün kayıplarını telafi etmek ve hareketliliğini yeniden kazanmak amacıyla yürütülüyor. Söz konusu çabalar, iç turizm hareketliliğinde kayda değer bir artış yaşanmasıyla somut sonuçlar vermeye başladı. Bu durum, sektörün savaşın etkilerine uyum sağlama ve canlandırılması için yeni yollar açma kapasitesini yansıtıyor.

UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alıyor

Kuzey Eyaleti’ndeki Napata medeniyetinin en önemli simgelerinden biri olan Barkal Dağı, 2003 yılından bu yana Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü’nün (UNESCO) Dünya Mirası Listesi’nde yer alıyor.

Kerma ve Deffufa ise yaklaşık MÖ 2500 ile 1500 yılları arasında gelişen Kerma medeniyetini temsil ediyor. Bölge, devasa Batı Deffufa’sı, kralların mezarları ve mimari kalıntılarıyla öne çıkıyor. Sudan’daki eski devlet ve medeniyetin başlangıçlarını anlamak açısından en önemli alanlardan biri olarak kabul ediliyor. Nuri Piramitleri ise önemli bir Napata kraliyet mezarlığı olarak öne çıkıyor ve aralarında Kral Taharka’nın da bulunduğu kralların piramitlerini barındırıyor. Bölge aynı zamanda UNESCO tarafından tescil edilen Napata Bölgesi Alanları’nın bir parçasıdır. UNESCO, geçen nisan ayında Kuzey Eyaleti’ndeki mirasın korunmasının önemini vurgulayarak bunu bölgenin turizm kaynaklarının çeşitliliği ve Dongola’nın 2026 Turizm Başkenti olarak seçilmesiyle ilişkilendirdi.

Kuzey Eyaleti Yüksek Turizm ve Eski Eserler Konseyi’nde görevli Necla İbrahim, 2026 Turizm Başkenti Dongola kutlamalarının, arkeolojik turizm tesislerinin açılışı da dahil olmak üzere bir dizi programı kapsadığını belirterek, bunun Kuzey Eyaleti’nin mirasını, kültürünü ve medeniyetini yansıtmak açısından festival kapsamında gerçekleştirilen bir başarı olduğunu ifade etti. Kuzey Eyaleti’ndeki en önemli turistik ve kültürel miras alanlarının Barkal Dağı, Kunti, Vadi Halfa ve Benkınati Müzesi olduğunu belirten Necla İbrahim, Kuzey Eyaleti medeniyetinin köklerinin binlerce yıl öncesine dayandığını ve bölgenin eski mirasını ve medeniyetini yansıttığını söyledi. Necla İbrahim, bölgenin sağlık, dağ, çöl ve Nil turizmi açısından da önemli bir merkez olduğunu kaydetti.

Kuzey Eyaleti’ndeki eserler tek bir medeniyete ait değil; Kerma, Napata, Meroe, Nübye Hristiyan krallıkları ve diğer medeniyetlerin ardışıklığını temsil ediyor. UNESCO’ya göre bu alanlar Napata ve Meroe medeniyetlerine ilişkin eşsiz bir tanıklık sunuyor. Kuzey Eyaleti medeniyeti, Sudan’ın en köklü medeniyetlerinden biri olarak kabul ediliyor. Kökleri yaklaşık 7 bin yıl öncesine uzanan bu medeniyetten, Mısır’a kadar uzanan diğer bölgelere yayılan kültürel ve medeniyetsel izler ortaya çıktı.

Çok sayıda arkeolojik alan bulunuyor

Üniversite öğretim görevlisi ve miras ile turizm alanıyla ilgilenen İştiyak Muhammed Osman, bu kadim medeniyet mirasının Sudan ve halkı için gurur ve onur kaynağı olduğunu belirterek, Sudan’ın medeniyetler ve tarih açısından zengin bir ülke olduğunun altını çizdi.  Bu mirasın tanıtılmasının ve medeniyetsel ve kültürel değerinin tüm dünyaya gösterilmesinin önemli olduğunu belirten İştiyak Muhammed Osman, bunun Sudan’ın köklülüğünü ve insanlık medeniyetinin gelişimindeki rolünü yansıtacağını ifade etti. Kuzey Eyaleti’nin turizm açısından zengin olduğunu vurgulayan İştiyak Muhammed Osman, El-Kurru bölgesinin kadim arkeolojik alanlardan biri olduğunu, bunun yanı sıra Barkal Dağı, Nuri Piramitleri ve Sudan’da turizmi cezbeden çok sayıda arkeolojik alanın bulunduğunu sözlerine ekledi.

Kuzey Eyaleti’ndeki turizm yalnızca arkeolojik alanlarla sınırlı değil; eyalet aynı zamanda Nil Nehri’ne, adalara, şelalelere, çöl manzaralarına, Nübye köylerine ve halk kültürüne de sahip. Turistik alanlar; turizm rehberliği, ulaşım, konaklama, el sanatları, restoranlar ve kültürel ürünleri kapsayan turizm sektörü için temel bir ekonomik değer oluşturuyor. Ayrıca Sudan içinden ve dışından araştırmacıları, arkeolojik heyetleri ve ziyaretçileri çekiyor.

Kuzey Eyaleti Yüksek Turizm ve Eski Eserler Konseyi’nde görevli Abir Babekir, “Kuzey Eyaleti, kadim tarihi, büyüleyici doğası ve çeşitli kültürel mirası bir araya getiren büyük bir turizm çeşitliliğine sahip. Eyaletteki arkeolojik ve tarihi turizmin başlıca alanlarını Barkal Dağı, Kerma, Dongola el-Acuz, Akkaşe Kalesi ve Vadi Halfa oluşturuyor. Bu alanlar Sudan’ın eski medeniyetlerine ilişkin çok sayıda kanıt barındırıyor. Eyalet aynı zamanda özellikle Mukarrat, Bedin ve Say adaları ve bölgelerinde Nil ve ekoturizmi açısından öne çıkıyor. Bunun yanı sıra çöl turizmi, orman ve Nil turizmi de bulunuyor. Turizm olanakları arasında Nübye mirası, el sanatları, geleneksel yemekler ve yerel toplumun misafirperverliğiyle kendisini gösteren kültürel ve miras turizmi de yer alıyor” dedi.

Tarımsal turizmin etkisi

Tarımsal turizmin de eyaletteki turizm olanaklarının bir diğer alanını oluşturduğunu belirten Abir Babekir, bunun hurma, mango ve narenciye üretimi üzerinden geliştiğini ifade ederek, sağlık turizminin ise kum ve güneş ışınlarından yararlanılmasıyla gerçekleştirildiğini kaydetti. Kuzey Eyaleti’nin Nübye tarihinin izleri ile eski medeniyetlerin mirasını, Nil ve çöl doğasının büyüleyiciliğiyle bir araya getiren bir turizm destinasyonu olduğunu belirten Abir Babekir, bunun eyaleti eşsiz bir turizm, kültür ve doğa çeşitliliğine sahip bölgelerden biri haline getirdiğini vurguladı.